Có bốn mươi hai thanh tre trong ống thăm. Lý Thông đếm từ lúc ông Trùm chợ dốc ngược ống lên cho mọi người xem, và đếm lại lần nữa khi ông lắc ống, nghe các thanh tre va vào nhau lách cách như tiếng răng người lạnh.

Bốn mươi hai nhà ở chợ Dốc Đá có người từ mười lăm tuổi tới năm mươi. Bốn mươi hai thanh, mỗi thanh khắc dấu một nhà. Dấu nhà họ Lý là ba vạch ngang chồng lên nhau, giống ba cái quai vò rượu, do chính tay cha hắn khắc từ hồi hắn còn bé tí. Hồi ấy cha còn tỉnh rượu được nửa ngày.

"Có ai muốn khấn thì khấn đi," ông Trùm nói.

Đình chợ im phắc. Chỉ có tiếng một đứa trẻ khóc ở góc, rồi tiếng mẹ nó dỗ, rồi im.

Lý Thông không khấn. Hắn đếm. Bốn mươi hai thanh. Một phần bốn mươi hai. Năm ngoái làng Bãi Sậy có ba mươi tám nhà, nhà ông Rơm trúng. Năm kia làng Khe Mít, hai mươi chín nhà. Năm nay bốn mươi hai. Con số càng to thì càng an toàn. Hắn đã tính thế suốt từ Tết.

Ông Trùm thò tay vào ống. Rút ra một thanh. Giơ lên.

Ba vạch ngang chồng lên nhau.

Người ta không nhìn hắn. Đó là điều đầu tiên Lý Thông nhận ra. Bốn mươi mốt nhà còn lại thở ra một hơi dài cùng lúc, nghe như tiếng gió lùa qua mái lá, rồi tất cả cùng cúi đầu, tìm việc để làm: buộc lại dây giỏ, phủi bụi trên vạt áo, gọi con.

Chỉ có ông hàng cá khô nhìn hắn. "Thông ơi."

"Không sao, bác ạ." Lý Thông cười. Hắn luôn cười trước khi nói, đó là cái tật từ hồi đi đòi nợ thay mẹ, cười thì người ta khó đuổi. "Bốn mươi hai thì một thôi mà. Trời chọn nhà cháu là trời tin nhà cháu."

"Mày còn nói được đùa."

"Không đùa thì khóc à bác? Khóc thì ai mua rượu."

Hắn vỗ vai ông hàng cá khô hai cái, quay đi. Chân hắn bước xuống bậc đình. Năm bậc. Hắn đếm năm. Rồi đếm lại thấy bốn. Rồi đếm lại thấy năm.

Mẹ hắn ngồi trên sàn gian ngoài, giữa mấy chục cái vò rượu, nhai trầu. Bà không hỏi. Cả chợ đã biết trước khi hắn về tới nhà.

"Ba vạch," hắn nói.

"Tao nghe rồi." Bà nhổ bã trầu vào cái ống nhổ bằng gáo dừa. "Ngồi xuống."

Hắn ngồi. Mùi chua của men lá ủ dưới gầm sàn bốc lên qua khe tre, cái mùi đã ngấm vào tóc, vào da, vào chiếu, vào cả giấc ngủ của hắn từ bé.

"Nhà mình có hai người," mẹ hắn nói. "Tao năm mươi hai. Mày hai mươi bảy."

"Thì sao ạ?"

"Thì miếu nó ăn ai?"

Lý Thông nhìn mẹ. Mẹ hắn nhai trầu đều đều, mắt không nhìn hắn, nhìn ra cửa, nơi nắng chiều đổ xiên qua những vò rượu xếp hàng.

"Con đi," hắn nói. "Mẹ già rồi."

"Mày đi thì tao còn ai? Nợ nhà lão Cả Thóc còn mười bốn gùi gạo nếp. Mày đi rồi lão đến xiết nhà, tao ra bến ngồi ăn mày à?"

"Thế mẹ muốn con làm sao?"

"Tao có muốn gì đâu. Tao hỏi miếu nó ăn ai."

Hắn không trả lời được. Bà cũng không hỏi nữa. Hai mẹ con ngồi đó tới khi trời tối hẳn, không ai thắp đèn.

Người khách tới lúc khuya, gõ vào cột sàn ba tiếng.

"Còn rượu không?"

Lý Thông thò đầu xuống. Dưới sân có một người đàn ông gánh hai thúng muối trắng, áo vải nâu dệt mau, tốt hơn áo người chợ. Trăng mười bốn đổ xuống sân, sáng như ban ngày, vậy mà hắn nhìn mãi không nhớ được mặt người ấy, chỉ thấy hai thúng muối trắng lóa như hai mâm bạc.

"Còn ạ. Ông lấy mấy vò?"

"Một bát thôi. Uống ở đây."

Hắn rót một bát, bưng xuống. Người khách đặt gánh xuống, ngồi lên đòn gánh, uống một hớp, gật gù.

"Rượu ngon. Ngon mà buồn."

"Rượu nào chẳng thế, ông."

"Không. Rượu nhà người vui thì nó nồng. Rượu nhà người buồn thì nó chua." Người khách thò tay vào thúng muối, bốc một nhúm, chìa ra. "Nếm thử đi."

Lý Thông chấm một đầu ngón tay, đưa lên lưỡi. Mặn chát, mặn tới nhức óc, rồi ngọt hậu, cái ngọt lạ mà hắn chưa nếm bao giờ ở thứ muối nào dưới bến.

"Muối ở đâu mà lạ thế ông?"

"Muối ở dưới. Mặn thế này mới giữ được cá lâu." Người khách phủi tay, mấy hạt muối dính lại trên ngón, lấp lánh. "Nghe nói nhà anh trúng thăm."

"Cả chợ đều biết rồi."

"Ta không hỏi chuyện ấy. Ta hỏi chuyện khác." Người khách uống thêm một hớp. "Miếu ấy cần một người. Hay miếu ấy cần một người họ Lý?"

Lý Thông đứng im. Bát rượu trong tay người khách sóng sánh ánh trăng.

"Tôi không hiểu ông nói gì."

"Anh hiểu. Anh đếm giỏi lắm mà." Giọng người khách nhỏ nhẹ, êm, như người bán hàng mời khách chứ không phải mời người ta làm điều xấu. "Ta có bảo anh làm gì đâu. Ta chỉ hỏi. Thanh tre khắc ba vạch. Ba vạch là nhà anh. Nhưng người đi lên núi đêm rằm, có ai khắc tên lên người ấy không?"

"Người ta biết mặt tôi."

"Người làng Bãi Sậy biết mặt anh à? Họ chỉ đưa người lên tới chân miếu rồi về, có ai dám nhìn mặt người nộp đâu. Năm ngoái con bé Mạ, có ai nhìn mặt nó lần cuối không?"

Lý Thông nhớ năm ngoái. Đám người làng Bãi Sậy đi qua chợ lúc chập tối, cúi gằm, đứa con gái đi giữa, trùm tấm vải đen kín đầu. Hắn đứng trong cửa sàn nhìn ra. Hắn không nhìn thấy mặt nó. Không ai thấy.

"Ông là ai?"

"Người buôn muối." Người khách đứng dậy, đặt cái bát không lên bậc thang, quẩy gánh lên vai. "Bát rượu bao nhiêu?"

"Thôi, ông. Không lấy."

"Không được. Cái gì cũng có giá." Người khách bỏ vào bát không một nắm muối trắng, đầy vun. "Nắm muối này đổi được một vò. Ta trả dư."

Ông ta đi ra phía bến. Lý Thông đứng nhìn theo, và tới khi bóng người khuất sau dãy lều chợ, hắn vẫn không nhớ ra người ấy có râu hay không.

Sáng hôm sau hắn ra chợ sớm, mang theo hai vò rượu định đổi lấy củi cho mẻ nấu cuối cùng.

Ở đầu dốc có một chàng trai đi lên. Chàng gánh hai bó củi, mỗi bó to gấp đôi bó của người khác, chất cao quá đầu, đòn gánh tre cong vồng xuống như cánh cung. Chàng đi chân không, bước đều, không thở dốc, mặt tỉnh như người đang gánh hai bó rơm.

Lý Thông đứng lại. Hắn đếm bước chân chàng trai từ chân dốc lên tới đỉnh. Ba mươi bảy bước. Không một bước nào chậm hơn bước nào.

"Ai đấy?" hắn hỏi bà hàng rau bên cạnh.

"Thằng Sanh ở gò Đa. Mồ côi từ bé. Khỏe như trâu, hiền như đất." Bà hàng rau ngáp. "Chẳng có ai thân thích."

Lý Thông nhìn bộ vai rộng ấy đặt gánh củi xuống. Hắn cười. Rồi hắn xách hai vò rượu đi về phía chàng.