Hàng rào tôn xanh chạy dài chừng ba trăm mét, dọc theo một con mương đã cống hoá ở phía tây thành phố.

Sau hàng rào là một cái cần cẩu tháp, một dãy lán, và một cái hố.

Chú Bằng đưa tôi vào lúc sáu giờ rưỡi sáng thứ năm, giờ giao ca. Chú dặn tôi từ ngoài cổng: cậu cứ bảo là cháu tôi ở quê ra, đi xin phụ hồ, làm thử một ngày.

Tôi mặc cái áo bảo hộ của chợ, đi ủng, và tôi trông đúng là một thằng ở quê ra xin việc.

Chòi bảo vệ là một cái hộp tôn kê sát cổng. Trên vách chòi gắn một cái máy chấm công, mặt kính nhỏ bằng bao diêm, viền đèn.

Ông bảo vệ ngồi trong chòi, ông ngoài sáu mươi, mặc áo ba lỗ, cầm cái quạt nan.

Chú Bằng bảo: ông Tư ơi, cháu tôi xin làm thử hôm nay.

Ông Tư hỏi: biết làm gì.

Tôi đáp: cháu xúc được, cháu vác được.

Ông bảo: ai chả xúc được. Thôi, đặt ngón tay vào đây, tôi cho vào máy, làm hôm nay rồi tính.

Ông bấm mấy cái nút. Tôi đặt ngón cái lên ô kính. Nó sáng lên, kêu tít, ông bảo ấn lại ba lần, tôi ấn ba lần.

Cái máy nói bằng giọng con gái: đăng ký thành công.

Ông Tư bảo: rồi, ấn thử xem.

Tôi ấn. Tít một tiếng, đèn xanh.

Rồi chú Bằng đặt ngón tay của chú vào.

Hai tiếng tít, đèn đỏ, và cái giọng con gái ấy nói: không tìm thấy người dùng.

Chú Bằng gắt: cái máy chó má, ba mươi năm ấn tay vào đâu cũng được, ấn vào mày thì không.

Sau chú là sáu người nữa xếp hàng, ai cũng đen như nhau, ai cũng mặc áo công ty bạc màu. Sáu người ấn, sáu lần đèn đỏ. Một người ấn tới lần thứ năm thì thôi, nhổ nước bọt xuống đất, cầm bút ký vào cuốn sổ ông Tư chìa ra.

Lúc ấy một người đàn ông trẻ đội mũ trắng đi từ dãy lán ra, tay cầm bộ đàm.

Anh quát: lại cái máy à.

Ông Tư bảo: thì lại chứ còn gì, anh Vĩnh.

Anh Vĩnh bảo: bảo bao nhiêu lần rồi, rửa tay trước khi ấn. Da tay các chú mòn hết vân, máy nó không đọc được.

Chú Bằng bảo: tôi rửa rồi.

Anh Vĩnh bảo: thì rửa nữa.

Tôi đứng cạnh chú Bằng, và tôi hỏi anh ta một câu, hỏi bằng giọng một thằng đi xin việc.

Tôi hỏi: anh ơi, bảy chú ấy làm ở chỗ nào ạ.

Anh Vĩnh nhìn tôi như nhìn một cái bao xi măng biết nói.

Anh bảo: đáy hố, góc phía mương. Chỗ ấy đất đắp, phải đào bỏ, thay đất. Làm gì.

Tôi hỏi: thế những người làm chỗ khác thì máy vẫn nhận ạ.

Anh nói: nhận. Thì sao.

Tôi bảo: em hỏi thôi ạ.

Anh bảo: máy này là hàng rẻ, chủ thầu mua theo lô. Thay ba lần rồi, lần nào cũng thế. Người làm đất thì da tay khác, không phải ma đâu mà hỏi.

Ông Tư ngồi trong chòi, cái quạt nan vẫn phe phẩy, và ông chen vào một câu, nói như nói với cái quạt.

Ông bảo: không phải ma thì sao bảy đứa ấy dạo này đứa nào cũng ăn hai suất cơm hộp.

Anh Vĩnh bảo: thì nó làm nặng.

Ông Tư bảo: tháng trước nó cũng làm nặng, nó ăn một suất.

Anh Vĩnh không trả lời, bấm bộ đàm, đi về phía cần cẩu.

Tôi làm phụ hồ ở cái công trường ấy một ngày.

Tôi xúc đất lên gầu, đẩy xe cải tiến, vác cừ, và tôi làm ở phía trên, chỗ người ta không để thằng mới xuống đáy. Cái hố sâu chừng mười một mét, vách đóng cừ thép thành ba tầng bậc, có thang sắt dựng ở mỗi tầng.

Mười một giờ rưỡi thì nghỉ trưa.

Cơm hộp được đưa tới bằng một cái xe ba gác, xếp lên tấm ván kê ở đáy hố. Tôi xin chú Bằng cho xuống ăn với chú, và tôi xuống bằng ba cái thang sắt.

Ở dưới ấy thì nóng.

Góc phía mương là một khoảng nền đất đã đầm phẳng, rộng chừng bằng hai cái phòng trọ của tôi. Bảy người ngồi xổm quanh tấm ván, mỗi người một hộp xốp. Tôi thấy đúng như ông Tư nói: ăn xong một hộp, người nào cũng với tay lấy hộp thứ hai.

Chú Bằng hỏi: cậu không ăn à.

Tôi bảo: cháu ăn sau.

Một anh ngồi cạnh chú, trẻ hơn, đang bóc hộp thứ hai, cười bảo: cậu ăn sau thì hết đấy. Bọn tôi dạo này ăn như lợn.

Tôi hỏi: dạo này là từ bao giờ ạ.

Anh ấy bảo: từ hồi xuống góc này. Ăn hai hộp mà ba giờ chiều đã thấy cồn cào, đói như chưa ăn gì.

Chú Bằng bảo: đói thì về nhà vợ nó lại bảo ăn ở đâu mà về còn đòi ăn.

Cả bảy người cười. Anh trẻ ấy vét nốt hộp cơm, rồi nhìn sang hộp của tôi.

Tôi đẩy hộp của tôi sang cho anh ấy.

Tôi đi ra giữa cái nền đất ấy và tôi đứng.

Tôi nhìn chệch.

Không có gì ở rìa mắt. Không gợn, không lạnh. Đất đầm phẳng, có mấy mảnh sành vỡ, mấy mẩu gạch vụn, như đất ở bất cứ chỗ nào người ta đào xuống trong thành phố này.

Nhưng có cái đói.

Tôi biết cái đói của quỷ đói. Tôi đã sống cạnh nó mười mấy năm. Đói của người chết đường, đói của làng mất mùa, đói của một cái bếp không ai nấu nữa. Cái nào cũng là đói của một người đã từng được ăn và bây giờ thì thiếu.

Cái này thì khác.

Nó không thiếu. Nó chưa bao giờ có. Nó là cái đói của một chỗ ngồi mà chưa ai từng đặt một bát cơm xuống.

Tôi đứng ở đấy cho tới khi chú Bằng gọi lên làm.

Buổi chiều tôi xin ông Tư cho làm nốt tới tối, ông bảo tuỳ, làm thì tính công, không làm thì thôi. Sáu giờ chiều, máy đầm cóc tắt, người ta leo lên, rửa chân ở cái bể nước cạnh cổng, rồi về.

Tôi ở lại dưới đáy hố.

Ông Tư đứng trên mép hố gọi xuống: thằng kia, không về à.

Tôi bảo: cháu tìm cái điện thoại rơi, ông ạ.

Ông bảo: tìm thì tìm nhanh, tối tôi khoá cổng.

Trời còn sáng, cái hố thì đã tối, vì vách cừ chặn hết nắng xiên. Tôi đứng ở góc phía mương, hai chân dang ra, đứng y như đứng chờ xe buýt.

Không còn tiếng máy nào.

Dưới chân tôi, đất vẫn bị nện, từng nhịp một.