Giữa trưa, ánh sáng từ khung cửa sổ hắt xuống bàn giấy nhà cha Cẩn thành một vệt vuông rõ nét, soi đúng vào chỗ Cẩn đang ngồi chép, bụi lơ lửng trong luồng sáng ấy như những hạt cát nhỏ trôi lửng lơ không trọng lượng. Ngoài sân, tiếng gà trưa gáy rời rạc, tiếng chổi quét lá xào xạc của người làm công vọng vào, còn trong phòng chỉ có tiếng bút lông cọ trên giấy, đều đặn như nhịp thở của một người đang cố giữ mình thật bình tĩnh.

Đây là bản tổng kết thuế cả năm, dày hơn hẳn những cuốn sổ tháng Cẩn vẫn chép, gộp cả năm khoản từ các vùng khác nhau lại một chỗ để gửi lên trên trước kỳ hạn cuối năm. Cha Cẩn giao việc rồi ra ngoài tiếp khách, dặn chép xong phần nào để lại phần đó, ông về sẽ soát lại sau, giọng nói vọng lại từ ngoài hiên còn nghe rõ tiếng cười xã giao với người khách lạ mặt Cẩn chưa từng gặp.

Cẩn giở từng trang, quen tay đến mức không cần nhìn kỹ vẫn biết cột nào ghi gì, hàng nào là vùng nào. Cậu vừa chép vừa lẩm nhẩm đọc tên đất trong đầu, Phù Ly, Bồng Sơn, Tuy Viễn, những cái tên cậu mới thuộc từ ngày dọn tới đây, còn lạ hơn cả những con số đi kèm. Thỉnh thoảng cậu dừng lại chấm thêm mực, nhìn ngọn bút một thoáng rồi lại cúi xuống, động tác lặp lại đến mức gần như vô thức.

Cẩn chép tới quá nửa cuốn, tay vẫn đều, mắt vẫn dõi theo từng cột số quen thuộc, thu tại nguồn, nộp lên trên, phần chênh lệch nhỏ mà cậu đã quen thấy từ hồi tháng trước. Nhưng tới một trang gần cuối, cậu khựng lại. Có một dòng ghi riêng, chữ nhỏ hơn các dòng khác, nằm khiêm tốn dưới một mục đề là "chi phí khác", không ghi rõ khoản gì, không ghi rõ chi cho ai, chỉ có một con số và một dấu triện đỏ mờ đóng góc trang.

Cẩn nhìn con số đó một lúc lâu, so nó với tổng các khoản chênh lệch nhỏ mà cậu đã cộng dồn trong đầu suốt mấy tháng qua, không hẹn mà khớp gần đúng. Cậu không dám chắc, lấy que tính ra dò lại, cộng xuôi cộng ngược vài lần. Vẫn khớp. Không phải trùng hợp.

Cậu ngồi lặng, bút vẫn cầm trên tay nhưng không hạ xuống giấy, nhìn dòng "chi phí khác" ấy như nhìn một cánh cửa khép hờ mà mình vừa tình cờ đứng ngay trước mặt. Câu hỏi trong đầu Cẩn không phải là tiền đi đâu, cậu đã lờ mờ đoán ra phần nào từ hôm bị cha gạt đi lần trước, mà là một câu khác, mới hơn, khó hơn: mình có nên hỏi lại lần nữa hay không.

Cẩn nhớ lại lời cha, "việc của con là chép cho đúng chữ, không phải đúng số", nhớ cả ánh mắt cha hôm ấy, không giận nhưng nặng, như một cánh cửa cũng khép lại theo cách khác. Cậu nhớ thêm điều cha không nói ra nhưng cậu tự hiểu lấy: nhà mình mới tới đất này, chưa có chỗ đứng, hỏi sai một câu có khi liên lụy tới cả nhà, không phải chỉ riêng mình cậu gánh.

Cẩn nghĩ tới mấy tháng trước, hôm chép sổ ban đêm dưới ánh đèn dầu, khi cậu còn tưởng đó chỉ là một sai lệch tình cờ, một phần trăm lạc trôi đâu đó giữa hàng trăm con số. Giờ nhìn dòng "chi phí khác" này, cậu hiểu ra đó không phải sai lệch, mà là một chỗ trũng có chủ đích, được đào sẵn, chờ nước chảy vào đúng hướng người ta muốn. Cậu là người duy nhất trong nhà, ngoài cha, từng đứng nhìn thấy cả hai đầu của chỗ trũng ấy.

Cậu đặt bút xuống nghiên mực, ngồi im một lúc, hai tay đặt lên đùi, nhìn ra khung cửa sổ nơi ánh nắng đang dịch chuyển chậm rãi qua khỏi mép bàn. Không ai trong nhà biết Cẩn vừa nhìn thấy gì, và cậu cũng không định để ai biết, kể cả cha, dù cha là người đưa cuốn sổ này cho cậu chép.

Cẩn cầm lại bút, chấm mực, chép tiếp dòng "chi phí khác" ấy y hệt như bản gốc, con số nào ra con số đó, không thêm không bớt một nét. Tay cậu không run, chữ vẫn đều như những dòng trước, nhưng lần này, khác hẳn lần trước, Cẩn biết rõ mình đang làm gì. Không phải vô tình chép lại một điều mình chưa hiểu hết, mà là biết rõ, hiểu rõ, và vẫn chọn chép, chọn im lặng.

Chép xong trang cuối, Cẩn gấp sổ lại, xếp nó lên trên chồng sổ đã chép xong trước đó, chỉnh lại cho các góc thẳng hàng tuyệt đối, không lệch một phân. Cậu tự nhận ra tay mình đang xếp ngay ngắn hơn mức cần thiết, như thể làm vậy để bù lại cho một điều gì đó bên trong đang không còn thẳng như trước nữa.

Ngoài sân, tiếng chổi quét lá đã dứt, chỉ còn nắng trưa đứng yên trên mái ngói, không một cơn gió. Tiếng cười xã giao ngoài hiên cũng đã tắt từ lúc nào, chỉ còn tiếng bước chân cha đi đi lại lại, đều đều, như đang tính toán một việc gì khác không liên quan tới cuốn sổ trên bàn Cẩn.

Cẩn ngồi thêm một lúc trước chồng sổ đã xếp ngay ngắn, tay khoanh trước ngực, không nghĩ gì rõ ràng nữa, chỉ thấy trong lòng một khoảng lặng mới, khác hẳn khoảng lặng của lần trước, nặng hơn một chút, và cậu biết khoảng lặng ấy sẽ còn ở lại rất lâu, không dễ gì chép qua được như một dòng số trong sổ.