Bãi voi An Vinh những ngày này khác hẳn không khí yên tĩnh mọi khi, người ra kẻ vào tấp nập, có cả người lạ mặt mặc áo lính vải thô ghé qua hỏi han, xem xét từng con voi một cách kỹ lưỡng như đang định giá một món hàng lớn. Tiếng chân người dẫm lên cỏ, tiếng voi rống lên vì lạ hơi người mới, tiếng chú họ Nhu giải thích tính nết từng con cho khách xem, tất cả hòa vào nhau thành một sự náo động chưa từng có trong bãi voi vốn quen với nhịp sống chậm rãi.

Chú họ Nhu cuối cùng cũng gật đầu, nhận lời góp voi cho quân mới trên nguồn, không phải góp hết cả đàn mà chỉ vài con khỏe nhất, đủ để thồ hàng nặng qua những đoạn đường núi hiểm trở mà xe trâu không qua nổi. Đổi lại, nghĩa quân trả công bằng gạo và một phần bằng bạc, hứa sẽ đối xử tốt với voi, không để chúng phải làm việc quá sức.

Nhu được giao việc đi cùng đoàn voi, không phải với tư cách chính thức gì, chỉ là phụ việc cho chú họ vì nàng hiểu tính từng con voi hơn ai hết trong bãi, và người quản tượng chính đã có tuổi, không còn đủ sức theo sát cả đoàn đường dài như trước.

Ngày đầu tiên dẫn voi lên đường, trời còn chưa sáng hẳn, Nhu đã dậy chuẩn bị dây bành mới cho con Ngà, loại bành lớn hơn hẳn loại bành thường ngày vẫn dùng để đi hội hay chở hàng chợ, dây da dày hơn, khóa cài chắc chắn hơn. Nàng đi cạnh con Ngà, tay giữ chắc sợi dây cương, mắt quan sát từng bước chân con voi trên đoạn đường mòn gồ ghề, thỉnh thoảng dừng lại chỉnh lại dây bành cho khỏi cấn vào da voi. Đoàn hàng thồ theo sau là muối, gạo, và vài thùng gỗ được đóng kín không rõ bên trong chứa gì, có người lính đi kèm canh chừng cẩn thận hơn hẳn mức cần thiết cho muối gạo thông thường, tay luôn đặt gần chuôi đao dù đường đi qua toàn rừng thưa vắng vẻ.

"Cháu coi voi giỏi thật." Một người lính trẻ đi cùng đoàn, thấy Nhu điều khiển voi qua một đoạn dốc trơn trượt một cách thuần thục dù bùn đất trơn trượt sau trận mưa đêm qua, buột miệng khen. "Mấy con voi này ở doanh trại, có người còn sợ tới gần, cháu thì cứ như nói chuyện được với chúng vậy."

"Voi cũng như người thôi, hiểu tính nó thì dễ, không hiểu thì khó." Nhu đáp gọn, mắt vẫn không rời con đường phía trước, tay vỗ nhẹ vào hông con Ngà mỗi khi nó có dấu hiệu chần chừ trước một khúc cua gấp, giọng điềm tĩnh như đang nói về một chuyện hiển nhiên ai cũng phải biết.

Đi được nửa đường, đoàn dừng chân nghỉ bên một con suối, lính tráng tản ra uống nước, ăn cơm nắm, tiếng cười nói rôm rả hẳn lên sau một quãng đường dài im lặng vì mệt. Nhu tranh thủ kiểm tra lại dây bành, xem có chỗ nào cọ xát làm voi đau không, tay sờ nắn cẩn thận từng đoạn dây da đã bắt đầu sờn vì dùng nhiều, thỉnh thoảng múc nước suối dội lên chân voi cho mát.

Một viên chỉ huy nhỏ trong đoàn, thấy Nhu làm việc thành thạo, ghé lại hỏi thăm vài câu về cách chăm voi đường dài, ông ta bảo lần đầu thấy một cô gái trẻ mà rành việc voi tới vậy, hơn cả mấy người quản tượng lớn tuổi ông từng gặp ở doanh trại chính. Nhu chỉ cười nhẹ, không đáp nhiều, tay vẫn tiếp tục công việc của mình, không quen được khen ngợi trước mặt người lạ.

Từ xa, nàng nghe tiếng mấy người lính bàn tán về tình hình chiến sự, những cái tên nàng chưa từng nghe qua, những địa danh xa lạ, giọng ai cũng có chút lo lắng xen lẫn hào hứng. Nhu không xen vào, chỉ lặng lẽ nghe, trong đầu bắt đầu hình dung ra một bức tranh lớn hơn nhiều so với cái bãi voi nhỏ bé nàng vẫn quen thuộc bấy lâu, một cuộc chiến không chỉ có voi và người, mà còn có biết bao thứ khác nàng chưa từng phải nghĩ tới.

Chiều tối, đoàn tới nơi giao hàng, một trại quân dựng tạm giữa rừng, cờ hiệu cắm rải rác quanh mấy lều lớn, người ra người vào tấp nập không kém gì chợ phiên, tiếng búa đóng cọc, tiếng người khiêng vác hàng hóa vang lên khắp nơi. Voi được dẫn tới một khu quây riêng, có sẵn máng nước và đống cỏ khô chất cao, người ta có vẻ đã chuẩn bị chỗ này từ trước, không phải tùy tiện dựng tạm.

Nhu đứng bên con Ngà, nhìn cảnh tượng ấy một lúc lâu, choáng ngợp trước quy mô lớn hơn hẳn những gì nàng từng hình dung khi còn ở bãi voi An Vinh, rồi quay sang vuốt ve đầu con voi, thì thầm như một thói quen cũ.

"Từ nay có khi mình phải quen với cảnh này nhiều hơn đấy, Ngà à."

Con voi hếch vòi lên, khẽ rống một tiếng ngắn, như một câu trả lời không thành lời, đôi tai to phe phẩy chậm rãi trong ánh chiều đang tắt dần sau những tán cây rừng. Nhu đứng đó, giữa cái ồn ào của một trại quân xa lạ, cảm thấy mình vừa bước qua một ngưỡng cửa nào đó mà bản thân còn chưa kịp hiểu hết ý nghĩa, chỉ biết rằng từ hôm nay, đường về bãi voi An Vinh sẽ không còn là con đường duy nhất nàng đi qua mỗi ngày nữa.