Sáng sớm, sương còn vương trên đám cỏ ven sông An Vinh, mặt nước còn phủ một lớp hơi mỏng bốc lên là là trên mặt sông, Nhu đã có mặt ngoài bãi voi từ lúc trời còn mờ mờ, tay cầm gáo dừa múc nước từ con sông chảy qua bãi, tắm rửa cho một con voi non tên Ngà, kỳ cọ kỹ từng chỗ da nhăn sau tai nó vẫn thường bám đất bùn qua đêm. Tiếng chim sớm ríu rít trên mấy tán cây ven bờ, xen lẫn tiếng nước gáo dừa dội xuống lưng voi nghe bồm bộp đều đặn, một nhịp quen thuộc Nhu đã làm không biết bao nhiêu buổi sáng trong đời.

Bãi voi An Vinh nằm cách xa đường buôn bán chính, khuất sau mấy rặng tre dày và một quãng đường đất gập ghềnh ít người lai vãng, tin tức thường tới muộn hơn hẳn so với An Thái hay Thuận Truyền, nơi lái buôn qua lại tấp nập mỗi ngày. Chuyện dựng cờ trên nguồn, người An Thái đã bàn tán rôm rả cả tuần trước, tới giờ mới lác đác truyền tới đây qua vài người đi chợ xa về kể lại.

Chú họ Nhu, người quản tượng cả bãi voi, đứng tựa cột chuồng từ sáng sớm, vẻ mặt trầm ngâm khác hẳn mọi ngày, tay cầm một mảnh giấy nhàu nát vừa nhận được từ một người đưa tin lạ mặt ghé qua đêm qua. Ông đọc đi đọc lại mảnh giấy ấy nhiều lần, rồi gấp lại, nhét vào trong áo, không nói gì với ai suốt cả buổi sáng.

Tới trưa, ông mới gọi mấy người làm công trong bãi lại, giọng nặng nề: "Trên nguồn có người mời lên xem xét việc góp voi. Họ nói sẽ trả công đàng hoàng, nhưng..." Ông ngập ngừng, mắt nhìn ra đàn voi đang đứng gặm cỏ dưới bóng cây, "voi là cả gia tài của bãi này, mất con nào là mất cả năm gây dựng, không phải chuyện nhỏ mà quyết ngay được."

Mấy người làm công bàn tán, người thì bảo cứ đi xem trước đã, chưa gì đã từ chối thì phí, người thì lo lắng nếu góp voi mà chuyện không thành, quân kia thua trận thì bãi voi này biết ăn nói sao với quan trên. Có người còn nhắc lại chuyện năm xưa một bãi voi khác từng góp sức cho một đám khởi sự nửa chừng, cuối cùng bị quan trên bắt vạ mất sạch cả đàn, nói xong ai nấy im bặt, không dám bàn thêm. Chú họ đứng nghe, gật gù, không quyết ngay, chỉ bảo để suy nghĩ thêm vài hôm, tay vẫn vô thức vò nát góc mảnh giấy nhàu trong túi áo.

Nhu đứng xa một chút, không được ai hỏi ý kiến, cũng không ai nghĩ tới việc hỏi một đứa con gái mới lớn về chuyện lớn như vậy. Nhưng nàng không vì thế mà đứng yên. Suốt buổi chiều hôm đó, Nhu lặng lẽ đi một vòng quanh bãi, kiểm tra từng con voi một, xem con nào khỏe, con nào còn yếu, con nào tính khí nóng nảy dễ hoảng loạn khi gặp tiếng ồn lớn, con nào điềm tĩnh chịu được cảnh đông người ồn ào.

Nàng ghi nhớ trong đầu từng đặc điểm, không viết ra giấy vì không cần, trí nhớ của nàng về đàn voi này đã ăn sâu từ nhiều năm chăm sóc, mỗi con một tính, một thói quen, một cách phản ứng riêng khi gặp chuyện lạ. Có con quen nghe tiếng còi hiệu mà đi thẳng hàng ngay ngắn, có con lại chỉ chịu nghe lời một mình nàng, không quản tượng nào khác điều khiển nổi. Nàng làm việc đó không phải vì ai bảo, mà như thể trong lòng đã tự quyết định từ trước rằng, dù chú họ có chọn đi hay ở, đàn voi này rồi cũng sẽ phải đối mặt với một biến động nào đó, và nàng muốn mình là người hiểu chúng nhất khi ngày đó tới, hiểu hơn cả người quản tượng đã gắn bó với bãi voi này lâu hơn cả tuổi đời của nàng.

Chiều muộn, khi mặt trời đã ngả về phía rặng núi xa, Nhu dắt con Ngà ra bờ sông tắm lần cuối trong ngày, dội từng gáo nước lên lưng nó, tiếng nước chảy róc rách hòa với tiếng voi khẽ rống lên vì thích thú. Con Ngà vốn là con voi hiền lành nhất bãi, thường quẫy vòi đùa nghịch mỗi khi được tắm, nhưng hôm nay lại đứng yên bất thường, không đùa nghịch như mọi bận, chỉ đứng lặng, đôi tai to phe phẩy chậm rãi, đầu hơi ngẩng lên như đang lắng nghe điều gì đó phía những ngọn núi mờ trong sương chiều.

Nhu để ý thấy sự khác lạ đó, đưa tay vuốt ve đầu con voi, cảm nhận làn da dày sần dưới lòng bàn tay vẫn còn ướt nước sông, khẽ hỏi nhỏ như đang nói chuyện với một người bạn: "Mày sao vậy Ngà, có chuyện gì mà đứng lặng thinh thế này?"

Con voi không đáp lại được bằng lời, chỉ khẽ rùng mình một cái, rồi lại đứng yên như cũ, để Nhu tiếp tục dội nước lên lưng nó trong ánh chiều tà đang dần tắt, cả bãi voi chìm trong một sự tĩnh lặng lạ thường, khác hẳn không khí ồn ào ngày thường, ngay cả tiếng côn trùng cũng như nhỏ hẳn đi so với mọi buổi chiều khác.

Nhu thu dọn gáo dừa, dắt con Ngà về chuồng khi trời đã sập tối hẳn, bước chân cả hai chậm rãi trên lối mòn quen thuộc dẫn về bãi. Không ai hỏi ý con Nhu về chuyện lớn của cả bãi voi. Nhưng con Ngà, con voi nàng thương nhất, đã đứng yên lạ thường từ sáng hôm ấy, như thể nó biết trước hơn cả người.