Sân võ ông Bảy Sung tối hôm ấy không có tiếng roi vụt đều như mọi bận, chỉ có tiếng người xì xào, tụm năm tụm ba dưới ánh trăng suông, chiếu đèn dầu treo góc sân hắt bóng những cái đầu chụm lại thành từng khối đen lay động trên nền đất nện. Vũ tới muộn hơn thường lệ, vừa bước qua cổng tre đã thấy không khí khác hẳn, không ai cầm roi, không ai đứng vào hàng như mọi tối.

"Nghe nói có người dựng cờ trên nguồn." Một anh học trò lớn tuổi hơn Vũ, tên Thìn, nói với giọng vừa háo hức vừa dè dặt, tay vẫn xoay xoay đầu roi chưa cất. "Lái buôn kể lại, người ta chiêu tập dân, bảo là lấy của nhà giàu chia cho dân nghèo, mấy vùng trên đã có người theo rồi."

Vũ đứng lặng ở rìa đám đông, chưa kịp cất tiếng hỏi gì đã bị cuốn theo câu chuyện đang rộ lên khắp sân. Có người kể thêm chi tiết nghe được từ một người bà con xa, rằng cờ dựng lên ở một vùng thượng đạo, ban đêm có đốt lửa trại lớn, tiếng người hô vang cả một góc rừng. Có người lại bảo chuyện đó phóng đại, làm gì có chuyện dễ dàng như vậy, chỉ là đám giặc cỏ nhân lúc mất mùa mà tụ tập đông hơn thường lệ.

"Theo thật à? Bỏ nhà bỏ cửa đi theo một lá cờ chưa biết mặt người cầm đầu?" Một người khác vặn lại, giọng hoài nghi rõ rệt.

"Thì cũng phải có ai đó đi trước chứ. Ở lại chịu thuế mãi thì tới bao giờ."

Cả sân chia thành hai luồng ý kiến rõ rệt, người thì háo hức muốn đi xem hư thực, người thì bảo cứ ở yên giữ lấy ruộng vườn, đừng dại dột rước họa. Tiếng cãi cọ nhỏ dần rồi lại rộ lên khi có người nhắc tới chuyện thuế má, tới xóm nhỏ bỏ hoang ai cũng từng nghe kể.

Ông Bảy Sung ngồi riêng một góc sân, trên phiến đá vẫn ngồi mọi khi, tay cầm cây roi lau chậm rãi bằng một miếng vải, không tham gia vào đám đông đang bàn tán, cũng không tỏ vẻ gì là không nghe thấy. Ánh đèn dầu hắt lên một bên mặt ông, làm lộ rõ một vết sẹo dài mờ chạy từ thái dương xuống gần quai hàm, vết sẹo Vũ đã thấy quen từ nhỏ nhưng chưa bao giờ dám hỏi, và ông cũng chưa bao giờ tự kể.

"Thôi." Ông Bảy lên tiếng, không lớn nhưng đủ để cả sân dần im lại. "Ai muốn đi thì đi, ai muốn ở thì ở, tao không giữ ai, cũng không xúi ai. Mai vẫn tập bình thường, đứa nào tới thì tới."

Câu nói dứt khoát nhưng không giải thích gì thêm, không nói ông nghĩ gì về lá cờ trên nguồn, cũng không nói ông từng thấy những chuyện tương tự bao giờ chưa. Giọng ông bình thản đến mức lạ, không giống giọng một người lần đầu nghe tin dựng cờ nổi loạn, mà giống giọng một người đã từng nghe những chuyện tương tự nhiều lần trước đó rồi, chỉ là không ai trong sân đủ tinh ý để nhận ra điều ấy giữa lúc xôn xao.

Đám học trò dần tản ra, chia nhỏ thành từng tốp bàn tán tiếp ở góc sân khác, có người ra về sớm hơn thường lệ, lòng còn nặng chuyện vừa nghe. Tiếng dép lê trên đất nện xa dần, thỉnh thoảng còn vọng lại một câu bàn tán đứt quãng trước khi tắt hẳn ngoài cổng tre.

Vũ nán lại, ngồi xuống cạnh ông Bảy, nhìn ông lau roi trong im lặng một lúc lâu, tiếng vải cọ lên thân tre nghe đều như một nhịp thở khác.

"Ông có định đi không?" Vũ hỏi khẽ, không chắc mình có nên hỏi câu này.

Ông Bảy không trả lời ngay, tay vẫn lau roi, mắt không rời khoảng sân tối trước mặt. "Đi ngủ sớm đi con. Mai còn dậy sớm tập."

Vũ không hỏi thêm, biết tính ông Bảy, hỏi nữa cũng chỉ nhận được im lặng hoặc một câu tránh né khác. Cậu đứng dậy, chào ông rồi đi ra phía cổng, nhưng chưa ra tới nơi đã nghe thấy hai giọng nói khe khẽ từ phía góc sân tối, chỗ khuất ánh đèn dầu nhất.

Một giọng trẻ, sôi nổi hơn, đang nói điều gì đó về việc "phải đi sớm mới có phần tốt", giọng kia trầm hơn, đáp lại ngắn gọn. Vũ nhận ra một trong hai giọng ấy là của Hồ Quý Ngạn, người học trò lớn hơn mình vài tuổi vẫn hay lên đèo phụ việc cho các đoàn buôn, nhưng câu chuyện đứt quãng, gió thổi qua làm Vũ không nghe rõ được Ngạn đã quyết định gì.

Cậu đứng lại một thoáng, định lại gần nghe thêm, rồi lại thôi, tự thấy không phải việc của mình mà nghe lén chuyện người khác. Cậu quay lưng đi về, trong đầu vẫn còn hình ảnh vết sẹo trên mặt ông Bảy dưới ánh đèn dầu, tự hỏi không biết vết sẹo ấy có từ đâu, ông chưa từng kể, và có lẽ, nhìn cái cách ông né tránh mọi câu hỏi về ngày xưa, sẽ còn lâu nữa mới kể.

Đêm đó Vũ ngủ không yên giấc, tai còn văng vẳng câu nói dứt khoát mà lửng lơ của ông Bảy, và câu chuyện dở dang giữa hai giọng nói trong bóng tối góc sân, như một cánh cửa hé mở rồi khép lại ngay trước khi cậu kịp nhìn vào bên trong. Cậu trở mình mấy lượt trên chõng tre, ngoài sân trăng đã lên cao, chiếu qua khe liếp một vệt sáng mỏng, và trong đầu Vũ, hình ảnh vết sẹo dài trên mặt ông Bảy cứ hiện lên rồi mờ đi, mờ đi rồi lại hiện lên, như một câu hỏi chưa có chỗ để hỏi.