Kỳ đang ngồi trên chiếc ghế nhựa trước phòng trực, cuốn sổ trực của cha để mở trên đùi, ngón tay xoay đều chiếc bút thử điện theo đúng thói quen cũ mỗi khi có chuyện gì đó cần nghĩ kỹ. Nắng chiều xiên qua ô cửa kính phòng trực, hắt một vệt vàng dài lên trang sổ, đúng chỗ có mấy dòng gạch chéo dày đặc mà Kỳ vẫn chưa lý giải hết được. Tôi ngồi xuống cạnh anh, kể lại nguyên văn cuộc gọi đêm qua, từng câu một, không bỏ sót chi tiết nào, kể cả đoạn ông Lộc im lặng rất lâu trước khi nói ông cần nghĩ thêm.

Anh nghe hết, không ngắt lời, chỉ dừng tay xoay bút đúng một lần khi tôi nhắc tới cụm "một con đường thứ ba".

"Cậu định làm gì cụ thể?" Anh hỏi, đặt cuốn sổ xuống đùi. "Thắp hương thì thắp ở đâu, mời ai, nói với người ta thế nào về lý do."

Tôi thú nhận mình chưa nghĩ hết, chỉ mới có cái khung mơ hồ trong đầu: một buổi tối nhỏ, ở sảnh tầng một, không quá đông người, đủ để cái tên chú Nhân có một chỗ được gọi lên thành tiếng, không cần giải thích hết mọi chuyện cho ai không cần biết.

"Ba bước thôi, nếu cậu muốn làm theo cách tôi hay làm." Kỳ nói, giọng thực dụng như mọi lần anh liệt kê việc sửa chữa. "Một là xin chỗ. Hai là chọn ngày. Ba là quyết định ai được mời, ai không. Cả ba đều có thể hỏng nếu làm ẩu, nhưng cả ba đều làm được."

Tôi bật cười, bảo anh đang biến một buổi tưởng niệm thành một ca sửa đèn, và anh chỉ nhún vai, nói cách nào hiệu quả thì cứ dùng, không cần màu mè. Anh kể, hồi còn nhỏ, mỗi lần thấy cha ngồi lật sổ trực một mình dưới ánh đèn bàn, anh vẫn tưởng đó chỉ là việc ghi chép vặt vãnh của một người bảo vệ rảnh rỗi, chưa từng nghĩ có ngày chính mình sẽ ngồi đọc lại từng nét chấm gạch ấy để tìm một sự thật. Chúng tôi ngồi thêm một lúc, bàn sơ qua việc ai nên biết trước, cả hai đều đồng ý phải nói với bà trước tiên, vì bà là người giữ phần nặng nhất trong câu chuyện này suốt hai mươi sáu năm.

Tối đó, sau bữa cơm, tôi ngồi xuống cạnh bà trên chiếc ghế cạnh cửa sổ, nơi bà vẫn hay ngồi mỗi tối để nhìn xuống sân chung cư. Tôi kể lại ý tưởng của mình, chậm rãi, dùng đúng những từ đơn giản nhất có thể, sợ nói nhanh quá bà sẽ khó theo kịp như mấy lần gần đây. Bà nghe, hai bàn tay đặt yên trên đùi, không cử động gì trong lúc tôi nói.

Khi tôi dứt lời, ngón tay cái của bà bắt đầu miết vào lòng bàn tay kia, đúng cử chỉ tôi đã quen thuộc từ nhỏ mỗi lần hỏi bà điều bà không muốn trả lời.

"Kiêng được thì kiêng, con ạ." Bà nói, gần như phản xạ, giọng đều đều như đang lặp lại một câu đã nói cả trăm lần trước đó.

Tôi im lặng, chờ bà đổi chuyện như mọi lần, tay đã định đứng dậy dọn bát đũa để bà khỏi phải nói thêm. Nhưng bà không đổi chuyện. Bà nhìn ra cửa sổ một lúc, rồi quay lại nhìn tôi, ánh mắt sáng rõ hơn hẳn mấy tuần gần đây, thứ ánh mắt tôi chỉ còn thấy được rất hiếm hoi.

"Nhưng cái này thì bà nghĩ không phải chuyện để kiêng nữa." Bà nói tiếp, chậm nhưng chắc chắn từng chữ. "Bà kiêng hai mươi sáu năm rồi, con ạ. Kiêng đủ rồi. Giờ có lẽ tới lúc làm ngược lại, không phải giấu đi, mà là gọi tên ra, đàng hoàng, một lần cho trọn."

Tôi nắm lấy tay bà, cảm nhận ngón cái bà vẫn còn miết nhẹ, nhưng chậm dần, rồi dừng hẳn, như một cử chỉ vừa hoàn thành xong việc của nó. Tôi hỏi bà có muốn tham gia không, có sợ mệt không, bà chỉ cười, bảo mệt thì mệt, nhưng việc này bà muốn tự mình đứng đó, chừng nào chân bà còn đi được.

"Con nói với thằng Kỳ với cô Loan đi." Bà nói, quay lại nhìn ra sân, nơi ánh đèn hành lang bắt đầu sáng lên khi trời sập tối. "Cô Loan biết nhiều hơn con nghĩ đấy. Cô ấy chỉ chưa từng có ai hỏi đúng cách thôi."

Tôi dọn nốt mấy cái bát còn lại, tay vẫn còn thói quen đưa lên miệng cắn móng khi đầu óc rối, nhưng lần này chỉ chạm khẽ rồi bỏ xuống, như cơ thể cũng đang dần quen với việc bớt lo hơn trước. Bà ngồi yên trên ghế, mắt vẫn dõi ra sân, thỉnh thoảng khẽ gật đầu một mình như đang tự ôn lại điều vừa nói với chính mình cho chắc.

Tôi ngồi lặng một lúc, nhìn bóng bà in trên khung cửa sổ, nghĩ tới câu bà vừa nói về cô Loan. Sáng hôm sau, trước ca chạy xe, tôi quyết định sẽ ghé quầy tạp hoá của cô trước tiên, đi gõ đúng cánh cửa mà suốt mấy năm nay tôi chưa từng thật sự mở đúng cách.