Bảy giờ kém, tôi đang cọ cái nồi cháo cháy đáy trong bếp, tay còn dính đầy bọt xà phòng, thì chuông cửa reo hai tiếng ngắn, kiểu bấm của người không quen bấm chuông nhà lạ.

Bà từ trong phòng bước ra, tay vẫn cầm chiếc lược sừng chưa chải hết mái tóc, hỏi ai mà giờ này đã tới. Tôi lau tay vào vạt áo, ra mở cửa, và thấy ông Lộc đứng đó, áo sơ mi đã cũ nhưng ủi phẳng phiu, tay ôm một túi ni lông đựng thứ gì đó vuông vắn.

"Chú xin lỗi, hẹn tám giờ mà chú tới sớm quá." Ông nói, giọng có chút ngượng nghịu. "Chú ngồi trên xe khách từ năm giờ sáng, không ngủ lại được, thôi cứ lên luôn cho đỡ phải chờ ở quán nước."

Tôi mời ông vào, quay lại nhìn bà. Bà đứng sững ở khung cửa phòng, tay nắm chặt cái lược, mắt nhìn ông Lộc chằm chằm như đang cố ráp một gương mặt lạ vào một cái tên bà đã giữ kín hai mươi sáu năm. Tôi chưa kịp giới thiệu, bà đã tự lùi vào trong, khép hờ cửa phòng, để lại một khoảng im lặng nặng hơn bất cứ câu chào nào.

"Bà cháu biết chuyện chưa?" Ông Lộc hỏi khẽ, mắt vẫn hướng về phía cửa phòng vừa khép.

"Cháu mới nói với bà tối qua, sau khi gọi cho chú." Tôi đáp, rót nước mời ông ngồi. "Cháu bảo cháu nghĩ mình sẽ nói hết ra. Bà không cản, chỉ ngồi im rất lâu, rồi hỏi cháu một câu: liệu nói ra rồi, bà có còn được sống yên trong cái chung cư này nữa không."

Ông Lộc gật đầu chậm, đặt túi ni lông lên bàn, mở ra một tấm ảnh cũ đã ép nhựa, chụp một người phụ nữ đứng trước cổng một công trường, tay che nắng, dáng gầy gò trong bộ đồ bà ba sờn màu.

"Mẹ chú, chụp năm hai nghìn lẻ hai, lúc còn lên tận đây tìm tin." Ông nói, giọng trầm xuống. "Bà cụ giữ tấm này bên gối tới lúc mất, chú tìm thấy trong áo gối khi dọn đồ. Chú mang lên, không phải để cháu thương hại, mà để cháu nhớ đây không phải chuyện của một mình chú nữa."

Kỳ tới đúng lúc đó, còn mặc nguyên áo bảo vệ vì vừa hết ca, tay cầm theo chiếc bút thử điện xoay tròn theo thói quen dù chẳng có gì để kiểm tra trong phòng khách. Anh chào ông Lộc, ngồi xuống cạnh tôi, và cả ba người bắt đầu bàn tới phần khó nhất: nói ra bằng cách nào cho đúng.

"Cháu nghĩ nên nói với người trong chung cư trước." Tôi nói, cố sắp xếp lại ý nghĩ mình đã nghĩ suốt đêm qua. "Không phải gọi báo trước, không phải kiểu công bố cho cả thành phố biết trước. Người ta sống ở đây hai mươi sáu năm, cháu nghĩ họ xứng đáng nghe trước từ chính người trong nhà, không phải nghe qua một bài báo của người lạ."

"Chú đồng ý." Ông Lộc đáp ngay, không chút do dự. "Nhưng chú xin cháu một điều, đừng giấu tên bố chú đi vì sợ phiền hà cho chú. Chú muốn đứng tên cùng cháu, không núp sau lưng ai cả. Hai mươi bảy năm bố chú không được nhắc tên, chú không muốn lần này ông ấy lại chỉ là một câu chuyện không tên trong miệng người khác."

Kỳ xoay bút thử điện chậm lại, nhìn sang tôi, ánh mắt như đang hỏi liệu tôi có nhận ra sức nặng của điều ông Lộc vừa nói hay không. Tôi nhận ra, và thấy vai mình như vừa gánh thêm một phần trách nhiệm không thể trả lại được nữa.

Bà bước ra khỏi phòng lúc chúng tôi đang bàn tới việc nên viết gì trước, viết gì sau. Bà không nói gì, chỉ đứng ở ngưỡng cửa, nhìn tấm ảnh người phụ nữ trước cổng công trường trên bàn, rồi đưa tay lên miết ngón cái vào lòng bàn tay kia, một cử chỉ tôi đã quen thuộc tới mức không cần nhìn cũng biết bà đang làm gì.

"Cô ấy tên gì?" Bà hỏi, giọng khàn hẳn đi.

"Dạ, mẹ chú tên Đào, thưa bác." Ông Lộc đáp, đứng dậy khoanh tay lễ phép như trước một người lớn tuổi hơn mình rất nhiều.

Bà gật đầu, môi mấp máy như định nói thêm gì đó rồi lại thôi, quay vào bếp lấy thêm một cái chén cho ông Lộc, như thể việc duy nhất bà còn làm được lúc này là lo cho khách một bữa sáng tử tế. Tôi nhìn theo dáng bà đi, nhận ra đây có lẽ là lần đầu sau hai mươi sáu năm bà đứng cùng phòng với người thân của người mình từng biết mà không phải giấu diếm điều gì.

Trước khi ông Lộc ra về để kịp chuyến xe khách chiều, ông nắm tay tôi thật chặt, dặn một câu duy nhất: viết gì thì viết, cứ để chú xem trước một lần, không phải để sửa, mà để chú biết mình đang bước vào cái gì. Tôi hứa sẽ gửi ông xem trước khi đăng, và đóng cửa lại sau lưng ông, lòng vừa nhẹ hơn vì đã có người đồng hành, vừa nặng hơn vì biết từ giờ, lùi lại không còn là một lựa chọn nữa.