Sáng hôm ấy, phủ đường triệu tập một buổi điểm mặt những người mới được tuyển vào đoàn, gồm mấy lính tráng, một người coi ngựa, và hai thông ngôn. Đôn tới hơi trễ vì còn bận đối chiếu nốt bản văn thư báo tang, nên khi ông bước vào sân thì buổi điểm mặt đã đi được nửa chừng.

Một viên lại mục đứng cầm sổ, đọc tên từng người, ai được gọi thì bước ra một bước, chắp tay chào rồi lùi lại.

"Đặng Sĩ Vinh."

Một người đàn ông trạc bốn mươi, dáng gầy, áo vải xanh sờn ở cổ tay, bước ra, chắp tay chào rất đúng phép, rồi lùi lại đứng cuối hàng.

"Người này thông thạo mấy thứ tiếng?" Trần Huy Mật hỏi, đứng cạnh viên lại mục.

"Bẩm, thông thạo tiếng Thanh, còn biết chút ít tiếng Mãn và tiếng mấy xứ lân cận phía tây nam Vân Quý, do trước đây từng buôn bán qua lại vùng biên." Viên lại mục đáp, đọc theo tờ lý lịch trong tay. "Được quan trấn thủ Lạng Sơn tiến cử lên, nói là người cẩn thận, chưa từng có tì vết gì."

"Được." Trần Huy Mật gật đầu, không hỏi thêm, chuyển sang tên tiếp theo.

"Hoàng Tất Đắc."

Một người trẻ hơn, chừng ba mươi, bước ra, cũng chắp tay chào rồi lùi lại đứng cạnh Đặng Sĩ Vinh.

"Người này thông ngôn tiếng gì?" Trần Huy Mật hỏi tiếp.

"Bẩm, cũng tiếng Thanh, nhưng chuyên phần văn thư hơn là phần nói, chữ viết đẹp, được tiến cử từ một nha môn ở Kinh Bắc." Viên lại mục đáp.

"Được, cả hai đều nhận vào đoàn." Trần Huy Mật gật đầu, gấp cuốn sổ nhỏ đang cầm lại. "Từ nay hai ông theo sát phần văn thư và phiên dịch, có việc gì cứ trình qua Phó sứ Trịnh Xuân Thụ trước."

Cả hai người đồng thanh vâng dạ, cúi đầu thật thấp.

Đôn đứng phía sau, nghe qua thì cũng chỉ coi đó là một cái tên trong hơn chục cái tên được xướng lên sáng hôm ấy, không khác gì tên người coi ngựa hay tên mấy người lính mới. Ông còn đang bận nghĩ tới một chỗ trong văn thư báo tang chưa ưng ý, định lát nữa quay lại Viện Hàn lâm sửa thêm lần nữa.

Buổi điểm mặt kết thúc, mọi người giải tán để về lo việc riêng. Đôn định quay đi thì Trịnh Xuân Thụ gọi giật lại.

"Ông Đôn, lại đây một lát."

Đôn bước tới, thấy Trịnh Xuân Thụ đang đứng cạnh người thông ngôn tên Đặng Sĩ Vinh vừa nãy.

"Đây là ông Vinh, một trong hai thông ngôn mới của đoàn. Ông ấy sẽ lo phần dịch những giấy tờ chữ Mãn nếu cần tới, với lại phiên dịch tại chỗ những buổi tiếp kiến quan trọng bên ấy."

"Chào ông." Đôn chắp tay.

"Bẩm quan Thị thư, được diện kiến quan là vinh hạnh của kẻ hèn này." Đặng Sĩ Vinh cúi đầu thấp, giọng nói nhẹ, có phần khép nép. "Nghe danh quan đỗ đầu ba kỳ đã lâu, hôm nay mới được gặp mặt."

"Ông quá lời." Đôn đáp, giọng lịch sự thông thường. "Ông thông thạo tiếng Thanh lâu chưa?"

"Bẩm, kẻ hèn buôn bán qua lại vùng biên từ hồi còn trẻ, tiếng nói học lỏm qua giao dịch hàng ngày là chính, không được học hành bài bản như quan." Đặng Sĩ Vinh đáp, mắt nhìn xuống đất nhiều hơn nhìn thẳng vào người đối diện. "Nếu có chỗ nào phiên dịch chưa chuẩn, mong quan chỉ bảo thêm."

"Được, có dịp tôi sẽ hỏi ông vài chữ khó." Đôn nói, phần nhiều là xã giao. "Đường đi còn dài, chắc còn nhiều dịp nhờ tới ông."

"Kẻ hèn xin hết lòng." Đặng Sĩ Vinh chắp tay, lùi lại một bước, ra vẻ không muốn làm phiền thêm hai vị quan đang có việc bàn với nhau.

Trịnh Xuân Thụ vỗ vai Đôn, kéo ông sang một bên, tiếp tục câu chuyện đang dở về phần lễ vật.

"Ông thấy đấy, có thêm hai thông ngôn nữa là đoàn coi như đủ người, chỉ còn chờ ngày tốt để lên đường thôi. Còn cái ông Vinh vừa rồi, người có vẻ hiền lành, biết điều, tôi ưng cách nói năng của ông ta."

"Tôi cũng thấy vậy." Đôn đáp, không nghĩ ngợi gì thêm, chuyển sang hỏi về việc khác. "Phần lễ vật hôm qua ông kiểm xong hết chưa?"

"Xong rồi, ba mươi lăm kiện, đủ cả." Trịnh Xuân Thụ đáp, rồi hai người tiếp tục bàn về lịch trình mấy ngày tới, về việc còn phải tập dượt nghi lễ trước khi lên đường.

Suốt buổi sáng hôm ấy, cái tên Đặng Sĩ Vinh chỉ thoáng qua trong đầu Đôn đúng một lần nữa, lúc ông đang ngồi ăn cơm trưa và chợt nhớ ra mình chưa hỏi quê quán người thông ngôn ấy ở đâu. Nhưng ý nghĩ ấy cũng trôi qua nhanh như khi nó tới, nhường chỗ cho một việc cấp bách hơn: buổi chiều còn phải sang Viện Hàn lâm bàn giao nốt mấy việc còn dở dang trước khi chính thức rời khỏi chức vụ cũ.

Chiều hôm đó, khi Đôn quay lại phủ đường để nộp bản văn thư báo tang đã sửa xong, ông thoáng thấy Đặng Sĩ Vinh đứng ở góc sân, đang giúp một người lính buộc lại dây trên một kiện hành lý bị lỏng, tay làm việc thoăn thoắt, miệng vẫn giữ nụ cười khép nép quen thuộc.

Cảnh ấy chẳng có gì đáng để ý, cũng như hàng chục cảnh khác đang diễn ra khắp sân phủ đường ngày hôm đó, giữa không khí bận rộn của một đoàn sứ đang gấp rút hoàn tất những khâu chuẩn bị cuối cùng.

Đôn nộp xong bản văn thư, chào Trịnh Xuân Thụ ra về, lòng nhẹ nhõm vì một việc lớn coi như đã xong. Trên đường về nhà, ông đi ngang qua khu chợ nhỏ đầu phố, mua thêm ít giấy bản để dùng dần trong những ngày còn lại trước khi lên đường, không nghĩ ngợi gì thêm về buổi điểm mặt sáng nay, cũng như không có lý do gì để nghĩ ngợi.