Sân phủ đường sáng hôm ấy đông hơn mọi ngày. Cả đoàn sứ tụ tập đủ mặt lần đầu tiên, xếp thành mấy hàng ngang theo thứ bậc, từ Chánh sứ, Phó sứ, tới các quan hộ tống, lính tráng, người coi ngựa, người coi lễ vật, hai thông ngôn mới, và mấy người gia nhân riêng như Tuất đứng lẫn ở hàng cuối.

Trần Huy Mật bước ra đứng trước hàng, không cần ai giới thiệu, cả sân tự nhiên im bặt.

"Hôm nay tôi cho gọi tất cả tới đây, không phải để điểm danh lần nữa, việc ấy đã xong hôm qua." Ông nói, giọng vang đủ để người đứng cuối sân cũng nghe rõ. "Tôi gọi tất cả tới để nói một điều, chỉ một điều thôi, nhưng tôi muốn mỗi người ở đây nghe cho kỹ, nhớ cho lâu."

Ông dừng lại, nhìn một lượt từ đầu hàng tới cuối hàng.

"Từ ngày đoàn ta ra khỏi cửa ải Nam Quan, mỗi người đứng đây không còn là một cái tên riêng nữa. Người ta không nhìn ông lính này khác ông lính kia, không nhìn người thông ngôn khác người coi ngựa. Người ta chỉ nhìn thấy một thứ, đó là đoàn sứ nước Nam."

Đôn đứng ở hàng đầu, cạnh Trịnh Xuân Thụ, nghe từng câu, cảm thấy sức nặng của nó khác hẳn khi nghe riêng một mình trong gian nhà khách hôm trước.

"Có người trong hàng này nghĩ, việc của mình nhỏ, một người lính, một người coi ngựa, làm sai một chút thì có ai để ý." Trần Huy Mật tiếp tục, giọng không lớn nhưng chắc. "Tôi nói cho tất cả biết, không có việc gì nhỏ trong một chuyến đi thế này. Một sợi dây buộc lỏng làm rơi một kiện lễ vật giữa đường, một câu nói hớ của một người lính trong lúc say rượu ở quán trọ, một cái nhìn thiếu lễ độ với người bản xứ, tất cả đều thành chuyện của cả nước, không phải chuyện của riêng ai."

Cả sân im phăng phắc. Ở hàng cuối, Tuất đứng thẳng lưng hơn mọi khi, mặt nghiêm trang khác hẳn vẻ nhí nhảnh thường ngày.

"Tôi không đòi hỏi ai ở đây phải giỏi giang hơn khả năng của mình. Tôi chỉ đòi hỏi một điều, là mỗi người giữ đúng phận sự của mình, và khi giữ phận sự ấy, nhớ rằng phía sau mình là cả một đất nước đang trông vào." Trần Huy Mật nói tiếp. "Hai năm là một quãng thời gian dài. Dài tới mức có người sẽ thấy mệt, sẽ thấy chán, sẽ có lúc muốn buông lơi một chút cho đỡ mệt. Lúc ấy, tôi muốn các ông nhớ lại buổi sáng hôm nay."

Ông đưa mắt sang phía Đôn và Trịnh Xuân Thụ.

"Hai vị Phó sứ đây đã nghe tôi nói riêng về điều này rồi. Nay tôi nói lại trước mặt tất cả, để không ai nghĩ đây là lời dặn riêng cho vài người, mà là lời dặn chung cho cả đoàn."

Trịnh Xuân Thụ gật đầu một cái, dứt khoát. Đôn cũng gật đầu theo, cảm nhận rõ ánh mắt của hàng chục người phía sau đang đổ dồn về phía mình trong khoảnh khắc ấy.

Trần Huy Mật quay lại nhìn thẳng vào hàng lính tráng, giọng có phần nghiêm khắc hơn.

"Riêng với lính tráng, tôi nói thẳng một câu. Rượu chè, cờ bạc, gây sự với dân bản xứ, những chuyện ấy ở nhà đã là chuyện xấu, ra ngoài bờ cõi thì là chuyện có thể khiến cả đoàn mất mạng. Ai vi phạm, tôi không cần đợi về tới nước mới xử, xử ngay tại chỗ theo quân luật."

Một viên đội trưởng lính đứng nghiêm, dạ lớn một tiếng, cả hàng lính phía sau cũng đồng thanh vâng dạ theo.

"Với những người coi lễ vật, coi hành lý." Trần Huy Mật tiếp tục, giọng dịu lại đôi chút. "Mỗi kiện hàng qua tay các ông là một phần danh dự của nước Nam nằm trong đó. Niêm phong cẩn thận, đối chiếu kỹ lưỡng, đừng để một sơ suất nhỏ làm hỏng cả một chuyến đi lớn."

Đặng Sĩ Vinh và Hoàng Tất Đắc đứng ở hàng giữa, cúi đầu nghe, không khác gì những người khác xung quanh.

"Còn với những người đi theo với tư cách riêng, không thuộc biên chế đoàn." Trần Huy Mật nhìn về phía hàng cuối, nơi Tuất đứng lẫn với vài người gia nhân khác. "Các ông không có phẩm hàm, nhưng khi đã theo đoàn này, các ông cũng mang trên vai phần trách nhiệm như bất kỳ ai đứng đây. Nghe theo sự sắp xếp chung, đừng tự ý làm gì ngoài khuôn phép."

Tuất dạ một tiếng, giọng nghiêm túc hiếm hoi.

Trần Huy Mật đứng lặng một lúc, rồi khép lại bằng một câu ngắn.

"Vài hôm nữa chúng ta sẽ có buổi tập nghi lễ đầu tiên. Từ hôm nay, mỗi người tự chuẩn bị tinh thần, vì từ đây tới ngày lên đường, không còn nhiều thời gian để chần chừ nữa."

Cả sân đồng loạt cúi chào, rồi giải tán theo từng nhóm nhỏ. Tuất len qua đám đông, tiến lại gần Đôn, vẻ mặt vẫn còn nghiêm trang chưa tan hết.

"Ông Chánh sứ nói nghe nặng nề thật." Tuất nói khẽ, chỉ đủ Đôn nghe. "Tôi đứng cuối hàng mà nghe xong cũng thấy vai mình nặng hẳn ra."

"Ông ấy nói đúng." Đôn đáp. "Cậu nhớ kỹ lời ông ấy dặn, nhất là phần nói với những người đi theo riêng."

"Nhớ chứ. Tôi có phải trẻ con đâu mà quên." Tuất gãi đầu, rồi hạ giọng thêm một chút. "Nhưng nói thật, đứng nghe một hồi tôi mới thấy, đi chuyến này không phải chỉ có cậu với tôi lo, cả trăm người đứng đây ai cũng có phần lo riêng của mình."

"Ừ, đúng vậy." Đôn đáp, gật đầu.

Cả sân phủ đường dần thưa người. Đôn đứng lại một lúc, nhìn những hàng người vừa đứng nghiêm chỉnh giờ tản ra thành từng nhóm nhỏ, nói cười trở lại, trong lòng ông còn vang vọng câu nói về sợi dây buộc lỏng có thể làm rơi cả danh dự một đất nước.