Giờ Thìn hôm sau, Đôn tới đúng lúc mặt trời vừa lên khỏi mái nhà bên kia sân cau. Trần Huy Mật đã ngồi sẵn ở chỗ cũ, và bên cạnh ông là một người đàn ông trạc tuổi ngoài bốn mươi, mặt vuông, da sạm nắng hơn hẳn hai người còn lại trong gian, như thể ông ta vừa đi một quãng đường xa mới tới.

"Trịnh Xuân Thụ." Người đàn ông tự giới thiệu trước, đứng dậy chắp tay, không đợi Trần Huy Mật lên tiếng. "Phó sứ, hàng thứ ba trên tờ cắt cử. Ông là hàng thứ hai, tôi biết rồi, khỏi cần nói lại."

Đôn chắp tay đáp lễ. "Thưa, Lê Quý Đôn."

"Biết." Trịnh Xuân Thụ cười, một nụ cười để lộ hàm răng hơi khấp khểnh. "Cả kinh thành biết ông từ hồi ông đỗ đầu ba kỳ, tôi lạ gì. Ngồi đi, đừng đứng mãi thế, sáng nay tôi phải ngồi cả buổi trên lưng ngựa từ ngoại thành vào, chân còn tê."

Trần Huy Mật khẽ gật đầu, ra hiệu cho cả hai ngồi xuống, rồi tự mình đứng dậy ra góc gian lấy thêm một chén trà.

"Ông vừa nói ông ngồi ngựa từ ngoại thành vào." Đôn hỏi. "Nhà ông ở xa kinh thành vậy sao?"

"Không xa lắm, chỉ hơn một canh giờ đường. Nhưng sáng nay tôi còn phải ghé qua trại giữ ngựa xem lại mấy con sắp theo đoàn đi xa." Trịnh Xuân Thụ xoa hai bàn tay vào nhau, có vẻ vẫn còn lạnh. "Ông Chánh sứ đây lo phần lễ nghĩa, ông Đôn lo phần chữ nghĩa, còn tôi thì quen lo mấy việc lặt vặt kiểu ấy. Ngựa, xe, lương khô, thuốc men dọc đường, ai cũng phải có việc của mình chứ."

"Thưa, tôi chưa nghĩ tới phần ấy."

"Ông chưa nghĩ là phải, việc của ông khác." Trịnh Xuân Thụ nhận chén trà từ tay Trần Huy Mật, gật đầu cảm ơn. "Nhưng tôi nói cho ông biết trước, để ông khỏi ngạc nhiên dọc đường. Có hôm cả đoàn phải ăn cơm nguội vì trạm nghỉ hết củi, có hôm ngựa ốm phải đợi nửa ngày mới đi tiếp. Mấy chuyện ấy không có trong sách nào cả, chỉ người đi rồi mới biết."

Trần Huy Mật ngồi xuống, nghe hai người nói chuyện mà không xen vào, chỉ thỉnh thoảng gật đầu.

"Thưa Phó sứ, ông đã đi sứ lần nào chưa?" Đôn hỏi.

"Chưa. Đây là lần đầu của cả hai chúng ta." Trịnh Xuân Thụ chỉ tay sang Đôn rồi chỉ lại chính mình. "Chỉ có ông Chánh sứ đây là người từng đi rồi, đi những ba lần. Cho nên tôi với ông, hai đứa mới, phải nương vào ông ấy mà học."

"Đừng gọi tôi là ông ấy trước mặt tôi." Trần Huy Mật nói, giọng không nghiêm nhưng cũng không hẳn là đùa.

"Vâng vâng, thưa Chánh sứ." Trịnh Xuân Thụ cười xòa, quay sang Đôn nháy mắt, như thể vừa chia sẻ với ông một câu chuyện riêng giữa những người cùng đi một chuyến xa.

Đôn im lặng một lúc, quan sát cách hai người nói chuyện với nhau. Trần Huy Mật giữ khoảng cách vừa đủ để còn là người đứng đầu, nhưng không lạnh nhạt. Trịnh Xuân Thụ thì ngược lại, nói năng thoải mái, đôi lúc bông đùa, nhưng mỗi lần nhắc tới phần việc của mình lại rất cụ thể, không một câu nào mơ hồ.

"Thưa, tôi có một việc muốn hỏi ông Phó sứ." Đôn nói.

"Hỏi đi."

"Phần lễ vật triều cống, ông đã kiểm qua danh mục chưa?"

"Kiểm rồi, kiểm hai lần." Trịnh Xuân Thụ đáp ngay, không cần nghĩ. "Lần đầu kiểm theo tờ liệt kê từ trong phủ đưa ra, lần hai tôi tự tay đối chiếu với từng kiện đã đóng gói. Sao, ông lo chuyện ấy à?"

"Thưa, không hẳn lo. Chỉ là tôi quen việc gì cũng muốn biết đã có ai làm trước chưa, để khỏi làm trùng."

"Ông làm việc kiểu ấy thì hợp với tôi đấy." Trịnh Xuân Thụ vỗ nhẹ vào đầu gối mình. "Tôi ghét nhất là làm việc mà không biết người trước đã làm tới đâu, cứ như xây nhà mà không biết móng đã đổ chưa."

Trần Huy Mật lên tiếng, lần đầu tiên kể từ lúc hai người bắt đầu nói chuyện. "Hai ông hợp nhau là tốt. Đường còn dài, hợp nhau được ngày nào đỡ mệt ngày ấy."

"Thưa Chánh sứ nói phải." Trịnh Xuân Thụ gật đầu, rồi quay sang Đôn. "À, còn một chuyện nữa tôi định hỏi ông. Ông có biết chữ Mãn không?"

"Thưa, không biết. Tôi chỉ giỏi chữ Hán."

"Không sao, trong đoàn đã có người lo phần phiên dịch rồi, ông khỏi phải lo." Trịnh Xuân Thụ nói, giọng nhẹ như đang nhắc tới một chuyện đã sắp xếp xong xuôi từ lâu. "Người ấy tôi chưa gặp mặt, chỉ nghe nói mới được tuyển vào đoàn tuần trước, giỏi cả tiếng Thanh lẫn tiếng mấy xứ lân cận."

"Vậy à." Đôn đáp, không nghĩ ngợi gì thêm, chỉ coi đó là một mảnh tin bình thường trong hàng chục việc chuẩn bị cho chuyến đi.

Buổi gặp kết thúc khi mặt trời đã lên cao quá đầu người. Trần Huy Mật hẹn cả hai ba hôm nữa họp chung một buổi với toàn đoàn, để mọi người biết mặt nhau trước ngày lên đường. Trịnh Xuân Thụ tiễn Đôn ra tới cổng, còn dặn thêm một câu trước khi quay vào.

"Ông Đôn này. Đường xa, ông với tôi còn phải ngồi chung xe nhiều tháng liền. Có gì khó nói, cứ nói thẳng với tôi, đừng để bụng."

Đôn gật đầu, chắp tay chào, rồi bước ra ngoài đường lớn, nơi nắng đã trải kín cả một quãng phố dài trước mặt.