Đêm trước ngày khởi hành, Đôn thắp một nén hương trước bàn thờ gia tiên, đứng lặng một lúc trước khi cắm vào bát nhang. Ánh nến lay động theo hơi gió lùa qua khe cửa, hắt bóng ông lên vách tường loang loáng.

"Ông thắp hương xin phép tổ tiên đi xa à?" Vợ ông bước vào, đứng sau lưng một quãng, không lại gần ngay.

"Ừ. Mai đi sớm, tôi sợ không kịp thắp hương đàng hoàng, nên làm trước tối nay."

Bà bước lại gần, đứng cạnh ông, cùng nhìn lên bàn thờ.

"Ông đi rồi, việc cúng giỗ, việc nhà cửa, tôi lo hết, ông đừng bận tâm."

"Tôi biết bà lo được. Chỉ có điều..." Đôn ngừng lại giữa câu, không nói tiếp ngay.

"Điều gì?"

"Không có gì. Chỉ là lần đầu tôi đi xa lâu như vậy, chưa quen với cảm giác này."

Bà không hỏi thêm, chỉ đứng yên bên cạnh ông một lúc lâu, cả hai cùng nhìn ánh nến cháy trước bàn thờ, không ai nói gì.

"Đồ đạc ông đóng gói xong chưa?" Bà hỏi, phá vỡ khoảng lặng.

"Xong rồi, để cả ở gian ngoài."

"Để tôi kiểm lại lần nữa, xem có thiếu gì không." Bà quay ra gian ngoài, mở chiếc tráp lớn đựng quần áo, sách vở, vài vật dụng cần thiết cho chuyến đi dài. Bà lật qua từng lớp, tay dừng lại ở một góc tráp.

"Ông quên mang theo cái áo bông lót lông cừu tôi may năm ngoái rồi kìa."

"Tôi tưởng chưa cần tới, đường đi mùa xuân mà."

"Mùa xuân ở đây, nhưng càng lên phương bắc càng lạnh, chưa kể tới lúc về có khi lại vào mùa đông." Bà gấp cái áo lại gọn gàng, nhét vào một góc tráp. "Ông cứ mang theo, thừa còn hơn thiếu."

Đôn nhìn bà xếp lại đồ đạc, không nói gì, chỉ lặng lẽ quan sát. Có những việc nhỏ như vậy, ông chưa từng để ý kỹ trong suốt mấy chục năm sống cùng nhau, tới hôm nay, trước một chuyến đi dài, mới thấy rõ hết sự chu đáo âm thầm ấy.

"Cảm ơn bà." Ông nói khẽ.

"Cảm ơn gì chuyện nhỏ này." Bà đáp, không ngẩng lên, tiếp tục kiểm tra nốt mấy món đồ còn lại. "Ông lo phần lớn, tôi lo phần nhỏ, vậy mới đủ cho một chuyến đi trọn vẹn."

Xong việc kiểm tra hành lý, hai người ngồi lại trong gian nhà, không nói nhiều, chỉ ngồi cạnh nhau nhìn ra khoảng sân tối. Cây bưởi ngoài sân đung đưa nhẹ theo gió, tiếng côn trùng kêu rả rích đâu đó trong bụi cây góc tường.

"Ông ngủ sớm đi, mai còn phải dậy từ tờ mờ sáng." Bà nói.

"Ừ, tôi ngủ đây."

Nhưng cả hai vẫn ngồi thêm một lúc nữa, không ai chủ động đứng dậy trước, như thể muốn kéo dài thêm chút thời gian còn lại của buổi tối cuối cùng trước khi cánh cửa gian nhà này khép lại sau lưng ông trong một quãng thời gian dài chưa từng có.

Cuối cùng, chính Đôn là người đứng dậy trước.

"Thôi, đi ngủ. Mai còn dài."

Bà gật đầu, đứng dậy theo, cùng ông đi vào trong. Trước khi khép cửa gian ngoài lại, Đôn quay đầu nhìn một lượt căn nhà mình đã sống suốt bao năm qua, ánh nến trên bàn thờ vẫn còn cháy leo lét trong bóng tối, rồi ông khép cánh cửa lại, nhẹ nhàng, như sợ tiếng động sẽ làm vỡ mất cái yên tĩnh cuối cùng của một đêm trước ngày lên đường.

Sáng hôm sau, khi trời còn chưa sáng hẳn, Đôn dậy sớm, mặc bộ y phục đã chuẩn bị sẵn từ tối qua. Vợ ông cũng dậy theo, lặng lẽ chuẩn bị bữa sáng, không nói nhiều, chỉ thỉnh thoảng liếc nhìn ông đang buộc lại mấy dây tráp lần cuối.

"Ăn xong hẵng đi." Bà nói, đặt bát cháo nóng trước mặt ông.

"Bà không ăn cùng tôi sao?"

"Tôi ăn sau. Ông ăn trước cho nóng, để nguội mất ngon." Bà ngồi xuống đối diện, tay chống cằm nhìn ông ăn, không nói gì thêm một lúc.

"Bà nhìn tôi ăn làm gì, tôi ăn có gì lạ đâu." Đôn hỏi, vừa ăn vừa liếc lên.

"Chỉ là muốn nhìn thêm một lúc thôi. Từ mai, không biết bao lâu nữa mới lại ngồi nhìn ông ăn sáng như thế này." Bà đáp, giọng nhẹ, không có vẻ gì bi lụy, chỉ như đang nói một sự thật đơn giản.

Đôn dừng đũa lại một chút, rồi tiếp tục ăn, không biết đáp lại câu ấy thế nào cho phải.

Đôn ăn nhanh, không phải vì đói, mà vì biết mình không còn nhiều thời gian trước giờ hẹn tập kết. Ăn xong, ông đứng dậy, khoác thêm áo ngoài, xách tráp hành lý ra tới cổng.

Bà tiễn ông tới cổng, không đi xa hơn, đúng như lệ thường của một gia đình quan lại, không nên bịn rịn quá mức nơi công cộng.

"Ông đi bình an. Nhớ giữ sức khỏe, đừng để việc gì bên ấy làm ông quên ăn quên ngủ như hồi còn ngồi trong viện."

"Tôi sẽ nhớ." Đôn gật đầu, nhìn bà một lúc, rồi quay người bước ra khỏi cổng, không ngoái lại, vì ông biết nếu ngoái lại, có lẽ bước chân sẽ chậm hơn nữa.

Ra tới đầu ngõ, ông mới quay đầu nhìn lại một lần, thấy bà vẫn đứng đó, dáng nhỏ trong khung cổng gỗ, tay vẫy nhẹ. Đôn giơ tay đáp lại, rồi tiếp tục bước đi.

Con ngõ nhỏ dẫn ra phố lớn vẫn còn vắng người vào giờ này, chỉ có vài gánh hàng rong bắt đầu dọn ra bán sớm. Đôn bước đi, tay xách tráp hành lý, lòng nhẹ hẳn đi so với đêm qua, như thể cái khoảnh khắc bước qua cổng nhà đã trút bớt một phần gánh nặng đang đè lên vai suốt mấy tuần chuẩn bị vừa rồi. Ông hướng về phía điểm tập kết của đoàn sứ, nơi buổi sáng đầu tiên của một hành trình dài đang chờ ông ở đó.