Buổi tập ngày thứ ba, quan Chủ sự Vũ cho gộp cả hai sân lại làm một, để toàn đoàn tập chung một lượt cảnh tiễn đưa văn thư trước khi lên đường, một nghi thức nhỏ nhưng có đông người tham dự, từ Chánh sứ, Phó sứ, tới hàng lính tráng và gia nhân đứng phía sau làm nền.

"Hôm nay tập phối hợp." Quan Chủ sự Vũ đứng giữa sân, giọng vang rõ. "Khi tôi hô 'bái', tất cả cùng quỳ xuống một lượt. Khi tôi đếm 'một, hai, ba', tất cả cùng cúi đầu ba lần theo đúng nhịp đếm. Không ai được quỳ trước, không ai được đứng dậy sau người khác."

Hàng quan đứng phía trước, hàng lính và gia nhân đứng phía sau, mỗi hàng cách nhau vài bước. Tuất đứng gần cuối hàng gia nhân, cạnh Sảng người coi ngựa.

"Chuẩn bị." Quan Chủ sự Vũ giơ tay lên. "Bái!"

Cả sân đồng loạt quỳ xuống, tiếng gối chạm nền gạch vang lên gần như cùng một lúc. Tuất quỳ hơi chậm hơn nửa nhịp, nhưng không ai để ý vì đứng ở hàng sau, khuất tầm nhìn của phần lớn mọi người.

"Một." Quan Chủ sự Vũ đếm.

Cả hàng cúi đầu.

"Hai."

Tuất, vì mải nhìn người bên cạnh để bắt nhịp, lại cúi đầu chậm một chút so với âm "hai" vừa dứt, khiến cái cúi đầu của cậu rơi vào khoảng giữa nhịp hai và nhịp ba sắp tới.

"Ba."

Đúng lúc quan Chủ sự Vũ hô "ba", Tuất đang ở giữa chừng ngẩng đầu lên từ nhịp hai, nên khi cả hàng cúi xuống lần cuối thì đầu cậu lại đang đi lên, va nhẹ vào cằm của Sảng đứng sát bên cạnh cũng đang cúi xuống.

"Ái!" Sảng bật ra một tiếng kêu khẽ, không kìm được.

Cả hàng gia nhân phía sau chấn động nhẹ, vài người không nhịn được phải cắn môi, một hai tiếng cười rúc rích thoát ra dù đã cố giữ.

Quan Chủ sự Vũ dừng ngay động tác, quay phắt lại nhìn về phía có tiếng động.

"Ai vừa gây ra tiếng đó?"

Cả sân im bặt. Tuất, mặt đỏ bừng, đưa tay lên xoa đầu, đứng dậy trước cả khi được lệnh đứng dậy.

"Bẩm, con ạ." Tuất cúi đầu nhận lỗi ngay, giọng lí nhí. "Con quỳ nhầm nhịp, đầu va vào cằm anh Sảng."

Sảng cũng đứng dậy theo, xoa cằm, mặt vừa đau vừa buồn cười.

"Bẩm, đúng vậy ạ, không sao cả, chỉ hơi đau một chút."

Quan Chủ sự Vũ bước tới gần, nhìn Tuất từ đầu tới chân, ánh mắt nghiêm khắc nhưng không quá gay gắt.

"Ông tên gì?"

"Bẩm, Tuất, gia nhân của quan Thị thư Lê Quý Đôn."

"Tuất." Quan Chủ sự Vũ lặp lại tên, như để ghi nhớ. "Ông nghe tôi đếm nhịp thế nào mà lại quỳ lệch được như vậy?"

"Bẩm, con nhìn người bên cạnh để bắt nhịp theo, nhưng con đứng hơi lùi phía sau, nhìn không kịp, cúi đầu chậm mất nửa nhịp."

"Vậy từ giờ đừng nhìn người bên cạnh nữa, nghe tiếng đếm của tôi mà làm theo, tai thì ở gần đầu hơn mắt là ở xa." Quan Chủ sự Vũ nói, giọng bất ngờ dịu hẳn xuống, gần như là một câu bông đùa hiếm hoi từ ông. "Đứng lại vào hàng, tập lại từ đầu."

Cả sân, kể cả vài người vừa nãy còn đang cắn răng nhịn cười, giờ không nhịn được nữa, bật cười thành tiếng, tiếng cười lan cả sang hàng quan phía trước. Trần Huy Mật đứng đầu hàng, quay lại nhìn, khóe miệng cũng khẽ nhếch lên dù cố giữ vẻ nghiêm trang.

Đôn đứng gần đó, nghe rõ toàn bộ câu chuyện, cũng không nhịn được, bật cười thành tiếng, cái cười hiếm hoi mà ít người trong đoàn từng thấy ở ông những ngày qua.

Tuất đứng vào lại hàng, mặt vẫn còn đỏ, len lén liếc sang phía Đôn, thấy ông đang cười thì càng ngượng hơn, chỉ biết cúi đầu thấp xuống, lẩm bẩm một câu đủ cho Sảng đứng cạnh nghe thấy.

"Cười gì mà cười, lỡ va một cái thôi mà."

"Va một cái thôi mà làm cả sân cười vỡ bụng, ông giỏi thật." Sảng đáp, vẫn còn xoa cằm, nhưng giọng đầy vẻ trêu chọc thân thiện.

Buổi tập tiếp tục sau khi tiếng cười lắng xuống, nhưng suốt phần còn lại của buổi sáng hôm ấy, thỉnh thoảng vẫn có người quay sang nhìn Tuất, khẽ cười một mình khi nhớ lại cái cảnh vừa rồi.

Tới giờ nghỉ trưa, Đôn tìm tới chỗ Tuất đang ngồi một mình ở góc sân, tay vẫn còn xoa đầu.

"Đầu cậu có sao không?"

"Không sao, chỉ hơi ê thôi." Tuất đáp, vẻ mặt còn ngượng ngùng. "Cậu cũng cười tôi nữa à?"

"Có, tôi cười." Đôn ngồi xuống cạnh cậu, không giấu giếm. "Nhưng tôi cười vì buồn cười thật, không phải cười để chê cậu."

"Cười kiểu gì thì cũng là cười." Tuất phụng phịu, nhưng rồi cũng bật cười theo, không giữ được vẻ giận dỗi lâu. "Thôi, kể cũng đáng đời, ai bảo tôi nhìn người bên cạnh làm gì cho lệch nhịp."

"Cậu nghe lời ông Chủ sự dặn chưa, nghe tiếng đếm chứ đừng nhìn người khác?"

"Nghe rồi. Từ giờ tôi bịt mắt lại tập cho chắc." Tuất cười, rồi chợt nghiêm mặt lại một chút. "Nhưng cậu này, tôi lo thật đấy. Lỡ sang tới bên ấy, giữa buổi lễ thật, tôi lại quỳ sai nhịp như vừa rồi thì sao? Lúc ấy không phải chuyện cười được đâu."

"Sẽ không sao đâu. Tập nhiều lần nữa là quen." Đôn trấn an, giọng chắc chắn hơn vẻ mặt lo lắng của Tuất. "Với lại, cậu đứng ở hàng sau cùng, không ai để ý nhiều như hàng đầu đâu."

"Cậu nói vậy mà tôi vẫn thấy run." Tuất thở dài, rồi lại nhoẻn miệng cười. "Thôi, ăn cơm trưa đã, chiều còn tập tiếp, lỡ đói bụng lại quỳ sai nhịp lần nữa thì khổ."

Đôn bật cười, đứng dậy cùng cậu đi về phía chỗ để đồ ăn trưa, tiếng cười của hai người hòa vào tiếng nói chuyện rôm rả của cả đoàn đang tản ra nghỉ giữa buổi tập.