Chàng biết mình mạnh, nhưng chàng không biết cách dùng cái mạnh ấy. Và một sức mạnh không biết dùng, chàng lờ mờ nhận ra, còn nguy hơn là yếu.

Chàng đã thử. Chàng gọi một sườn non dịch lại gần cho vui, và cả một thung lũng bên dưới sạt lở, vùi mất một đàn thú. Chàng đứng lặng rất lâu trước cái chàng vừa gây ra, và trong lòng chàng lần đầu có một cái gì như hối. Chàng có sức dời non, nhưng chàng không có cái biết đi kèm để dời non mà không hại. Chàng hiểu ra: chàng cần một người thầy. Mà cả cõi hồng hoang mênh mông này, chàng biết tìm thầy ở đâu?

Chàng đi tìm. Ba năm, chàng đi khắp dải non của mình, gọi vào các hang, các vực, các đỉnh, gọi thầy, gọi thần, gọi bất cứ ai cổ hơn chàng, hiểu hơn chàng. Không ai đáp. Cõi thuở ấy đã vắng thần; lứa Cự Nhân gần tàn hết, kẻ thì hóa núi hóa sông, kẻ thì tan vào đất, và những vị thần đầu tiên như chàng thì mỗi kẻ mới sinh ra một nơi, chưa biết nhau. Chàng đi trong một cõi đẹp mà trống, và lần đầu chàng nếm cái vị của sự cô đơn, cái vị mà, không hiểu sao, chàng cảm thấy ở đâu đó rất xa có một kẻ khác đang nếm còn đậm hơn chàng.

Cuối cùng, mỏi mệt, chàng trở về đỉnh cao nhất của dải non, cái đỉnh chàng đã sinh ra, và chàng ngồi xuống bên một tảng đá lớn. Tảng đá ấy có hình như một người đang ngồi, đầu cúi xuống, tay chống cằm, ngồi thế tự bao giờ không rõ. Chàng đã đi qua nó trăm lần mà chưa để ý. Giờ, không còn ai để nói chuyện, chàng ngồi xuống bên nó, và chàng nói. Chàng kể cho tảng đá nghe về cái thung lũng chàng đã vô tình vùi lấp, về nỗi sợ cái sức của chính mình, về cái lạnh ngoài khơi mà đêm nào chàng cũng cảm thấy trong rễ. Chàng nói với một tảng đá, như nói với một người ông đang ngủ, chỉ vì chàng cần nói với ai đó.

Chàng nói như thế ba năm.

Ba năm, với chàng, chỉ như một mùa. Nhưng chàng vẫn ngồi đó, ngày ngày, không bỏ đi, kể cho tảng đá câm nghe hết nỗi lòng mình. Cho tới một đêm, khi chàng vừa dứt một câu chuyện, thì chàng nghe thấy.

Không phải một giọng nói. Một nhịp. Trầm, rất chậm, rất sâu, như một hơi thở dài cả nghìn năm mới một lần. Chàng nín thở, áp tai vào tảng đá, và chàng hiểu ra: tảng đá không phải đá. Nó là một người. Một Cự Nhân già, cổ hơn cả dải non chàng sinh ra, đã ngồi đây từ thuở dòng khổng lồ gần tàn, ngồi lâu tới mức thân hóa đá, chậm tới mức một hơi thở của người dài bằng một mùa của chàng. Suốt ba năm, người đã nghe hết. Người chỉ chưa kịp đáp, bởi với người, ba năm chỉ vừa đủ để hít vào một hơi.

"Con nhỏ," cái nhịp trầm ấy cuối cùng thành tiếng, chậm như đá lăn. "Con ngồi với ta ba năm mà không bỏ đi. Con nói với một tảng đá như nói với một người. Thế là con đã học xong bài đầu tiên rồi, mà không biết."

"Bài gì hả cụ," chàng hỏi, run vì mừng, sau ba năm không một ai đáp lời.

"Bài KIÊN. Đá dạy điều ấy trước hết. Con mang trong mình cả một dải non, thì con phải bền như non. Kẻ nóng vội không dời được núi, vì núi có vội bao giờ. Con vùi mất một thung lũng, là vì con gọi non tới bằng cái nóng nảy của kẻ muốn thấy ngay. Ba năm con ngồi với ta mà không nản, ấy là con có cái gốc để theo ta. Đứng dậy. Từ nay ta dạy con."

Người mà từ đó chàng gọi là Thầy không dạy phép trước. Người dạy nghe.

Tầng thứ nhất, Nghe Đá. Thầy bắt chàng áp tai xuống đất, ngày này qua ngày khác, cho tới khi chàng nghe được không chỉ nhịp thở của một tảng đá, mà cả cái mạch ngầm chảy trong lòng cõi. "Con phải nghe được cõi trước đã," Thầy dạy. "Kẻ muốn dời núi mà không thèm nghe núi thì chỉ là kẻ cưỡng bức đất, sớm muộn đất chống lại. Kẻ biết nghe, thì đất tự theo, vì đất biết con hiểu nó."

Chính trong lúc học Nghe Đá, chàng nghe rõ hơn bao giờ cái lạnh ngoài khơi. Chàng kể cho Thầy. Và lần đầu, Thầy im lặng thật lâu, cái im lặng của đá, rồi mới nói, giọng trầm hẳn xuống:

"Con nghe thấy nó sớm đấy. Tốt, mà cũng không tốt. Cái đó, con ạ, là kẻ mà cả lứa Cự Nhân chúng ta đã đổ thân xuống để giam. Nó ở dưới Biển Hư. Nó có trước cả đất. Ta và những kẻ như ta hóa thành non thành sông, là để làm cái xương cho phong ấn giam nó. Con sinh ra từ cái xương ấy. Nên con nghe được nó, và nó, sớm muộn, cũng sẽ nghe được con. Ta dặn con một câu, con khắc vào đá: nó không đánh con bằng sức. Nó không còn sức để đánh. Nó đánh bằng lời. Ngày nào con thấy trong đầu mình có một tiếng nói mà con ngờ là của mình mà lại không hẳn của mình, thì con biết, nó đã tới gõ cửa. Kẻ giữ non như con thì cứng, khó cho nó gõ. Ta chỉ lo cho kẻ nào giữ nước. Nước gần nó quá."

Chàng khắc lời ấy vào lòng, không ngờ rằng cái "kẻ giữ nước" mà Thầy vừa thương lo, chàng sẽ gặp, sẽ quý, và sẽ mất.

Rồi Thầy dạy chàng tầng Dời Đá: không đẩy đá, mà xin đá dời. "Con đừng gồng," Thầy quở, khi chàng lại gắng sức. "Gồng là chống lại nó. Con nghe xem nó muốn lăn về đâu, rồi giúp nó lăn." Khi chàng buông cái gồng, chỉ khẽ nghe rồi khẽ nghiêng lòng, hòn đá tự lăn theo tay chàng nhẹ như một chiếc lá. Ấy là ngày chàng vào tầng thứ hai.

Rồi tầng Gọi Non: đánh thức các sơn thần, thổ thần đang ngủ trong từng vùng, gọi những ngọn núi trồi lên hay lùi xuống. Tầng này chàng học lâu nhất, vì nó không còn là chuyện một người với một hòn đá, mà là chuyện một người với cả một cõi có linh. Muốn gọi được non, chàng phải đi khắp dải, làm quen từng sơn thần, giúp từng vùng đất. Chính trong những chuyến đi ấy, chàng bắt đầu che chở cái cõi hồng hoang: chặn một trận lở, dập một đám cháy rừng, dựng lại một sườn non cho đàn thú có chỗ trú. Và chàng nhận ra một điều Thầy chưa kịp nói thành lời: cái sức của chàng lớn lên theo cái chàng che chở. Càng giữ được nhiều, cõi càng nuôi chàng mạnh. Đạo Non không phải đạo của kẻ mạnh bắt đất phục. Nó là đạo của kẻ cắm rễ vào cõi bằng lòng che chở, để rồi cả cõi thành rễ của mình.

Còn tầng cao nhất, Sinh Non, tự làm mọc núi mới từ đất bằng, Thầy bảo chàng chưa vội. "Tới lúc cõi cần, con tự làm được. Đừng tu để mạnh. Tu để giữ. Kẻ tu để mạnh, khi mạnh rồi sẽ tìm cái để đè. Kẻ tu để giữ, khi mạnh rồi sẽ tìm cái để che. Con nhớ: sức của con không phải của con. Nó là cái cõi cho con mượn để con giữ cõi. Ngày nào con quên điều ấy, con hết là thần núi, mà thành một con quái biết dời non."

Chàng cúi đầu khắc ghi. Chàng không ngờ, ở đầu kia của cõi, có một kẻ cũng đang tu, mạnh chẳng kém chàng, nhưng lại thiếu đúng cái bài học cuối cùng ấy, cái bài học rằng sức mạnh là của đi mượn. Không phải vì kẻ ấy không chịu học. Mà vì người thầy của kẻ ấy, tội nghiệp, sẽ không kịp dạy hết, sẽ bị một điều gì đó ngăn lại trước khi kịp đóng cái khóa cuối cùng trong lòng học trò mình.

Một ngày, khi chàng đã thành thục tới tầng Gọi Non, Thầy Của Đá gọi chàng tới.

"Con đủ lực rồi. Nhưng lực không làm nên một vị thần giữ cõi. Còn hai vật con phải tự đi tìm, và hai thử thách con phải tự vượt. Không phải để con mạnh hơn. Mà để xem cái lực con vừa có, con sẽ dùng nó ra sao. Có một cái cửa, con ạ, một Cổng Thử. Kẻ giữ cửa sẽ hỏi con một câu mà ta không đáp hộ con được."