Cái đầu tiên chàng biết, là mình chảy.

Không phải một dòng chảy. Mọi dòng chảy. Chàng thức dậy và thấy mình ở khắp nơi cùng một lúc: trong con suối đầu nguồn, trong khúc sông giữa đồng, trong cửa biển nơi nước ngọt gặp nước mặn, trong cả những mạch nước ngầm luồn dưới lòng đất tối. Chàng không có một chỗ. Chàng có tất cả các chỗ mà nước đi qua. Và ngay từ giây đầu tiên, cái ấy vừa là niềm kiêu hãnh vừa là nỗi cô đơn của chàng, một nỗi cô đơn chàng chưa gọi được tên: kẻ ở khắp nơi thì không thuộc về đâu cả.

Chàng cũng sinh ra từ một xác Cự Nhân, như kẻ trên non kia, dù lúc này chàng chưa biết có kẻ ấy. Nhưng cái Cự Nhân sinh ra chàng không hóa thành núi. Người ấy đã ngã xuống một dòng sông lớn, và máu người tan vào nước, chảy đi khắp cõi, thành cái mạch nước nuôi cả một dải. Nên chàng không cắm rễ một chỗ như núi. Chàng là con của cái luôn luôn đi. Và có lẽ vì thế, ngay từ đầu, trong chàng đã có một cái gì không yên, một cái khát mơ hồ được dừng lại ở đâu đó, được thuộc về một chỗ, cái khát mà một dòng sông thì không bao giờ thỏa.

Chàng thức dậy vào ban đêm. Đó là cái khác đầu tiên.

Kẻ trên non thức dậy dưới nắng ban sơ, vàng đặc như mật. Còn chàng, chàng mở mắt dưới đáy nước sâu, nơi nắng không tới, chỉ có cái xanh thẫm dần thành cái đen. Và chàng thấy cái đen ấy đẹp. Thật lòng chàng thấy nó đẹp. Cái tĩnh lặng của vực sâu, cái mát lạnh ôm lấy chàng, cái cảm giác được cả một khối nước khổng lồ chở che, với chàng, ấy là nhà. Chàng bơi xuống, xuống sâu nữa, tò mò, thích thú, như một đứa trẻ khám phá gian buồng tối mà nó thấy an toàn.

Và chàng xuống quá sâu.

Chàng không biết mình đã ra tới đâu, chỉ biết một lúc nào đó, cái mát lạnh dễ chịu quanh chàng đổi khác. Nó không còn là cái lạnh của nước sâu nữa. Nó thành một cái lạnh khác, một cái lạnh có ý. Nó không ôm lấy chàng để chở che. Nó chạm vào chàng như một bàn tay chạm thử, dò xét, đánh giá. Và trong cái đen tuyệt đối của cái đáy không đáy ấy, lần đầu tiên trong cuộc đời vừa mới bắt đầu của mình, Thủy Tinh nghe thấy một thứ.

Không phải tiếng nói. Còn lâu nó mới thành tiếng nói. Chỉ là một sự chú ý. Cái cảm giác rợn người của một kẻ bỗng biết mình đang bị nhìn, trong bóng tối, bởi một cái gì đó rất lớn, rất cổ, đã thức từ trước khi có cả cái xác Cự Nhân sinh ra chàng.

Chàng hoảng, quẫy nước bơi ngược lên, lên mãi, cho tới khi thoát khỏi cái tầng đen ấy, ngoi lên mặt biển, thở, dù chàng là thần nước và chẳng cần thở. Chàng nổi trên mặt biển đêm, tim đập, nhìn ra phía cái đáy mình vừa trốn khỏi, và chàng tự nhủ, bằng tất cả cái ngây thơ của một kẻ mới sinh: mình sẽ không xuống chỗ ấy nữa.

Chàng đã lầm. Không phải vì chàng muốn xuống. Mà vì cái phận của chàng, cái mà chàng chưa biết, lại buộc chàng phải ở gần đúng cái chỗ ấy.

Bởi khi bình minh lên, khi chàng thả cái cảm nhận của mình chạy khắp các dòng nước để hiểu mình là ai, chàng dần vỡ lẽ ra một điều. Rằng trong cả cái mạng nước mênh mông chàng cai quản, có một tuyến đặc biệt, một vòng cung các cửa sông, các cửa biển, các vực xoáy, chạy ôm lấy cõi từ phía biển. Và cái tuyến ấy, chàng cảm được, là quan trọng nhất. Nó như một hàng rào chìm dưới nước. Nó là chỗ chàng phải canh. Chàng không biết nó canh cái gì, chống cái gì. Chàng chỉ biết, y như kẻ trên non biết phận giữ non của mình, rằng chàng được sinh ra để giữ cái tuyến nước này.

Mà cái tuyến ấy, khốn thay, chạy ngang qua đúng cái vực đen chàng vừa thề sẽ không bao giờ xuống lại.

Chàng đứng trước một sự thật cay đắng ngay từ ngày đầu đời, dù chàng chưa đủ hiểu để thấy nó cay đắng: cái chỗ nguy hiểm nhất, cái chỗ có cái đang-nhìn kia, lại chính là chỗ chàng phải ngồi canh. Kẻ trên non giữ cái tuyến của mình ở nơi xa cái lạnh nhất, trên đỉnh cao đầy nắng. Còn chàng giữ cái tuyến của mình ở nơi gần cái lạnh nhất, dưới đáy tối. Chàng chưa biết có kẻ trên non để mà so bì. Nhưng cái mầm của sự so bì ấy, cái cảm giác "sao lại là ta, sao lại là chỗ này", đã được gieo, ngay từ ngày đầu, không phải bởi lòng chàng xấu, mà bởi chính cái chỗ người ta, hay là cõi, hay là số phận, đã đặt chàng vào.

Chàng làm tròn phận. Đó là điều cần nói cho công bằng, và nói cho rõ, kẻo đời sau chỉ nhớ chàng như một kẻ ác. Suốt buổi đầu đời ấy, Thủy Tinh là một vị thần tốt. Chàng canh các cửa nước. Mỗi khi có cái gì đó từ dưới sâu định ngoi lên, một con quái, một luồng khí đen, chàng dẹp nó, đẩy nó xuống, dù mỗi lần làm thế chàng lại phải tới gần cái vực chàng sợ. Chàng thương muông thú uống nước bên bờ. Chàng dịu dàng với những dòng sông, không bắt chúng vào khuôn, chỉ khẽ dẫn chúng chảy cho lành. Nếu ai đó nhìn chàng buổi ấy, hẳn sẽ thấy một vị thần nước hiền, cần mẫn, cô đơn, làm cái việc nặng nhất của cõi mà không một lời than.

Chỉ có điều, đêm nào cũng vậy, khi chàng ngồi một mình trên cái tuyến của mình, gần cái vực đen, thì cái đang-nhìn kia lại chú ý tới chàng. Nó chưa nói gì. Nó chỉ nhìn. Và cái nhìn ấy, đêm này qua đêm khác, làm chàng mỏi theo một cách mà chàng không hiểu. Không phải mỏi thân. Mỏi lòng. Cái cảm giác lúc nào cũng có một cặp mắt sau lưng, một cái lạnh chờ đợi, khiến chàng, dù ở khắp mọi dòng nước của cõi, vẫn thấy mình cô độc hơn bất cứ ai.

Một đêm, mỏi quá, chàng buột miệng nói ra tiếng đầu tiên trong đời. Cũng như kẻ trên non, chàng không gọi ai. Chàng chỉ nói với cái đêm, với cái vực, với cái đang-nhìn mà chàng vừa sợ vừa, khổ thay, đã bắt đầu quen:

"Ngươi là ai. Sao đêm nào ngươi cũng nhìn ta."

Và lần này, cái đáy không đáy khẽ động. Không thành lời. Chưa tới lúc thành lời. Nhưng Thủy Tinh, trong khoảnh khắc ấy, có một cảm giác kỳ lạ, một cảm giác sẽ hủy hoại chàng nếu chàng không sớm hiểu ra: cảm giác rằng cái dưới kia, không như cả cái cõi rộng lớn vô tình này, ít nhất cũng đang để ý tới chàng. Rằng trong cả một cõi chẳng ai thèm ngó tới kẻ giữ cửa, thì có đúng một thứ, một thứ dưới đáy tối, là chịu nhìn chàng.

Đó là cái móc câu. Chàng chưa cắn. Nhưng nó đã thả xuống, ngay từ đêm ấy, ngay từ đầu.