Gió biển thổi bạt từng sợi tro khỏi một đống tro nhỏ ở chân tường tháp, sợi tro bay lên rồi tan, không tiếng. Đống tro còn ấm. Kình đứng ở mép lối đá, thở dốc, còn nghe được hơi ấm ấy bốc lên mặt.

Giữa tro, cái hũ sành nằm nghiêng, miệng hũ trống.

Thầy Khiêm ngồi dựa lưng vào tường cạnh đó, hai chân duỗi trên cát, cái cân tiểu ly đặt trên đùi.

Tóc thầy bạc trắng. Cả búi tóc, cả mấy sợi lòa xòa trước trán, cả phần tóc đen sau gáy hôm qua Kình còn thấy lúc thầy cúi buộc tay nải. Râu cũng trắng. Trắng như muối mới cào.

Kình đứng lại. Nó không bước tiếp.

"Thầy."

Thầy ngẩng lên. Mắt thầy tỉnh, nhìn nó như mọi bữa nó mang cơm tới.

"Con ăn chưa?"

"Thầy làm gì vậy?"

"Trả."

"Trả cái gì?"

"Cái tay."

"Thầy trả bằng gì?"

"Bằng cái ta có."

Kình nhìn tóc thầy. Nó không hỏi nữa.

Cộc trên vai nó nhìn tóc thầy lâu, lâu lắm. Cộc không nói câu nào. Rồi Cộc rúc mặt vào cổ áo Kình, cái khúc tay cụt ép vào gáy nó.

Kình đi tới, ngồi xuống cạnh thầy, dựa lưng vào tường như thầy.

Tường sau lưng hai thầy trò không còn như hôm rằm. Lớp chữ Nho nứt khắp, nhiều chỗ đã rơi hẳn, gạch vụn đỏ nằm dưới chân tường thành một vệt dài. Lớp hình hiện rõ. Cả một tấm lưới khắc nông chạy ngang mặt tường, những mắt chừa rộng, những con cá non chui qua, cây kim đan nằm ở một góc. Giờ không cần sờ. Mắt thấy.

"Thầy thấy chưa thầy?" Kình hỏi, không quay đầu lại nhìn tường.

"Thấy."

"Hôm trước con phải sờ mới biết."

"Hôm nay ai cũng thấy."

"Con nít Mũi Vá la tên Bà từ sáng. Thằng Ghẹ la to nhất."

"Ta nghe."

"Từ bên đó thầy nghe được hả?"

"Gió thổi về phía này."

Cái ấm nước mệ Vén để lại nằm trên phiến đá cạnh thầy, nắp đậy, vòi còn bốc hơi mỏng. Thầy cầm ấm, rót nước ra một cái chén sành, đưa cho nó.

Tay thầy cầm chén. Kình nhìn mặt nước trong chén. Nước phẳng, không gợn một vòng nào.

Nó nhìn mặt nước ấy lâu hơn nhìn tóc thầy.

"Uống đi. Con chạy lên, khát."

"Con không khát."

"Thì uống cho ta coi."

Kình uống. Nước ấm, có mùi lá chè tươi, chát ở cuống lưỡi, ngọt về sau.

Nó đặt chén xuống, nhặt một que tre trên cát, bới đống tro. Tro mịn, xám, có chỗ còn đen. Que tre chạm một mẩu gì cứng hơn tro. Nó gạt ra.

Một mẩu giấy cháy cỡ đồng tiền. Mép cháy đen, giữa còn vàng. Trên đó còn nguyên một chữ có hình con cá, bốn chấm dưới đuôi.

Nó biết chữ ấy nằm ở dòng nào trong cuộn sắc. Dòng "ngư hộ hai bờ". Hồi tháng Tư nó nhìn bốn chấm ấy mà biết tay ai viết.

Nó không đọc to. Nó nhặt một chiếc lá bàng khô gần đó, gói mẩu giấy cháy vào, gấp hai lần. Nó mở bọc vải nâu ở thắt lưng, bỏ vào, buộc lại.

Thầy nhìn nó làm, không hỏi.

"Thầy."

"Ừ."

"Hôm qua thầy mang bút về là để viết cái này hả?"

"Ừ."

"Thầy nói con viết đơn thuốc."

"Ta không nói. Con nghĩ vậy."

"Thầy để con nghĩ vậy."

"Ừ."

Kình ngồi ôm đầu gối.

"Thầy ngồi đây từ đêm hả thầy?"

"Ừ."

"Thầy có lạnh không?"

"Mệ nhóm lửa cho ta. Mệ nấu nước."

"Mệ đâu rồi?"

"Mệ xuống bãi. Mệ đi nói tên Bà cho con nít nghe."

"Mệ nói được hả thầy?"

"Được."

"Thầy nói được không?"

Thầy nhìn ra cửa sông. "Ta không nói."

Kình nhìn búi tóc thầy, trắng dưới nắng sớm.

"Tóc thầy trắng hết rồi."

"Ừ. Già thì trắng."

"Hôm qua chưa trắng."

"Hôm qua ta chưa già bằng hôm nay."

Kình không nói nữa.

Có tiếng bước chân trên lối đá. Hai người. Tế Tửu đi trước, áo gấm sẫm, Học chính Thạc theo sau, ống sổ ở đai. Không có lính.

Tế Tửu dừng lại cách đống tro ba bước. Ông nhìn tro. Ông nhìn cái hũ sành nằm nghiêng. Ông nhìn mặt tường. Rồi ông nhìn tóc thầy.

Ông đứng đó lâu. Gió thổi tro bay qua mũi giày đen mũi vuông của ông, đọng lại một lớp xám mỏng. Ông không phủi.

"Ông Khiêm vừa đốt một tờ sắc. Ông có biết ông vừa dạy thằng bé điều gì không?"

Thầy không đáp. Thầy cầm ấm, rót thêm nước vào chén của Kình. Mặt nước lại phẳng.

Tế Tửu không chờ câu trả lời nữa. Ông quay sang Thạc.

"Hủy lệnh giải. Không còn gì để giải."

"Dạ," Thạc nói. "Theo quy định, quản thúc cũng hết."

"Ghi vậy."

Tế Tửu đi xuống lối đá. Ông không nhìn Kình lần nào, cả lúc tới, cả lúc đi.

Thạc ở lại thêm một chút. Ông nhìn tóc thầy, rồi mở ống sổ, rút cuốn sổ ra, viết đứng, mấy chữ. Ông gấp sổ.

"Y quan về nhà thuốc ở được rồi. Đình Bàu Mặn tôi trả gian chái cho lý trưởng."

"Cảm ơn Học chính."

"Tôi không làm gì để y quan cảm ơn."

"Học chính để lại cái đèn."

Thạc đứng yên một nhịp. Rồi ông cúi đầu, rất nhẹ, như gật, và đi xuống theo Tế Tửu.

Kình đứng dậy trước. Nó đưa hai tay ra đỡ thầy.

Thầy chống tay xuống cát, đứng lên được một mình. Thầy gạt tay nó ra, không mạnh, như gạt một cành lá vướng vai.

Thầy cúi xuống, nhặt cái hũ sành trống, đưa cho nó.

"Trả cho mệ."

Kình ôm cái hũ vào ngực. Hũ còn ấm một bên, bên nằm sát tro. Nó đi trước, xuống lối đá. Thầy đi sau, bước chậm, cái cân tiểu ly xách bên tay, không chống gậy.