Xốc bó củi đước lên vai thêm một lần cho mấy cành khô thôi chọc vào gáy, Kình đi tới đầu ngõ nhà thuốc thì dừng.

Ngoài cửa có hai đôi giày vải của lính xếp ngay hàng. Ở giữa là một đôi giày đen mũi vuông, đế sạch, chưa dính hạt cát nào. Đèn trong nhà hắt hai cái bóng người ngồi đối nhau lên vách phên.

Một người lính đứng cạnh cửa, giáo dựng bên vai. Hắn nhìn bó củi, nhìn mái chèo, không giơ tay cản.

"Ngài dặn không ai vào."

"Dạ."

Kình hạ bó củi xuống đất, nhẹ tay. Nó vòng ra sau nhà, men theo vách tới chỗ treo chùm lá thuốc phơi. Mùi ngải cứu khô xộc vào mũi. Cộc trên vai nó nín thở, lông viền mờ đi trong tối.

Nó đứng sát tới nỗi một cọng lá khô quẹt vào má. Nó không gạt ra. Dưới chân, cát còn ấm hơi nắng chiều, luồn vào kẽ ngón.

Qua khe phên, nó thấy cái bàn gỗ, ngọn đèn dầu, và giữa hai người là một trang giấy vàng. Gáy trang còn mép rách, như bị xé ra khỏi một cuốn sổ.

Tế Tửu ngồi thẳng, hai tay đặt trên gối. Ông nói nhỏ, đều.

"Năm ấy ta mười bảy, thư lại tùy hành, việc của ta là mài mực. Ta mài một nghiên đầy cho ông ký. Ông cầm bút ba lần mới đặt được xuống giấy, nghiên đổ ra một nửa, ta quỳ lau. Vì lẽ đó ta nhớ tay ông run từ năm nào."

Thầy Khiêm không động. Đèn lay, bóng thầy trên vách phên lay theo.

Tế Tửu đẩy trang giấy sang phía thầy, một ngón tay.

"Ông ký giải thì trang này về kho, không ai cần đọc. Ông không ký thì Giám xử ông ở kinh, sắc tước của ông còn mãi, am này là am chui."

Im. Ngoài bãi có tiếng sóng vỗ vào mạn thúng, đều như người gõ cửa.

"Ông nhớ đúng," thầy nói.

Lại im. Lâu tới nỗi Kình nghe được tiếng bấc đèn cháy xèo một cái.

"Ngày trước ta cũng tưởng mình đúng."

"Ông không đúng hay sai. Ông chỉ có tay."

"Ta ký thì người trên tháp có tên gì?"

"Có tên Giám đặt. Tên đặt rồi thì quen miệng."

"Ta đã đặt cho người ta một cái tên trống," thầy nói. "Một lần."

Tế Tửu nhìn thầy. Kình không thấy mặt ông, chỉ thấy cái gáy thẳng, búi tóc gọn.

"Ông đặt một lần. Ta nhớ một lần. Hai ta đều không quên được, ông Khiêm. Ta chỉ khác ông ở chỗ ta làm cho người sau khỏi phải nhớ."

"Người sau không nhớ thì người trên tháp nhớ."

"Thần nhớ thì thần chờ. Ta không cần thần quên. Ta cần thần có sổ."

Tế Tửu đứng dậy. Ông để trang giấy lại trên bàn, không cầm theo.

"Ông giữ. Đọc lại tên mình cho quen mắt."

Ông ra cửa. Hai người lính bước theo. Đi ngang góc vách chỗ Kình đứng trong tối, ông không quay đầu, không chậm bước.

"Đứng ngoài vách thì lạnh. Con vào trong mà đứng."

Rồi ông đi. Tiếng giày mũi vuông trên cát nhỏ dần về phía bến đò. Người lính đứng cửa nhìn theo, rồi đứng lại chỗ cũ, giáo dựng bên vai. Một con chó trong xóm sủa hai tiếng rồi thôi.

Cộc thở ra một hơi dài, ấm, sát tai Kình.

"Ổng biết mày đứng đây."

"Con biết ổng biết."

"Biết mà mày còn đứng."

"Ổng nói con vào."

Kình đi vòng ra cửa trước, xách bó củi lên, bước vào. Thầy vẫn ngồi chỗ cũ. Thầy đặt lòng bàn tay úp lên trang giấy, che một dòng. Kình không thấy dòng nào bị che.

Nó đặt bó củi xuống cạnh bếp, đứng đó.

"Ổng là người mài mực," nó nói.

"Ừ."

"Thầy biết từ hồi nào?"

"Từ lúc thấy ông ấy quỳ lau nghiên."

"Hồi đó ổng mười bảy."

"Ừ. Nhỏ hơn con bây giờ hai tuổi."

"Ổng quỳ lau rồi ổng có nói gì không thầy?"

"Không. Thư lại không nói. Thư lại lau xong thì mài tiếp."

"Mài tiếp cho thầy ký tiếp."

"Ừ."

"Trang giấy đó có tên thầy hả thầy?"

"Có."

"Có tên ổng không?"

Thầy nghĩ một lúc, như người dò lại một vị thuốc trong đầu.

"Thư lại thì không ai ghi tên."

Kình nhìn bàn tay thầy úp trên giấy. Ngón tay gầy, đốt to, nằm yên.

"Ổng nói thầy chỉ có tay."

"Ông ấy nói đúng."

"Thầy có ký không?"

Thầy không đáp. Thầy nhìn bó củi dưới chân nó. Mấy cành ngoài cùng còn ướt sương, vỏ đước đỏ sẫm.

"Củi ướt thì để ngoài hiên."

"Dạ."

Kình ôm bó củi ra hiên, xếp lại cho ngay, cành khô vào trong, cành ướt ra ngoài. Nó đứng ở hiên một lúc. Ngoài kia đò đã rời bến, ngọn đèn trên mũi đò nhỏ dần trên mặt sông đen.

"Cha."

"Gì."

"Hồi ở Giám cha thấy ổng hoài. Cha có biết ổng là người mài mực không?"

"Tao thấy cái áo. Tao không thấy ai mài mực cho ai." Cộc ngừng. "Năm người ta ký, tao còn chưa biết cửa sông này ở đâu."

"Con hỏi vậy thôi."

"Ừ. Mày hỏi vậy thôi."

Nó quay vào. Thầy đã đứng dậy, đang cột tay nải để lính đưa về Bàu Mặn. Trang giấy vẫn trên bàn.

"Mai con mang cơm qua đình cho thầy hả thầy?"

"Mai ta qua đây."

"Ông đó còn qua nữa không?"

"Ông ấy không cần qua. Ông ấy để giấy lại rồi."

Thầy cầm trang giấy lên. Lần này Kình thấy được mấy chữ đầu dòng, chữ nhỏ, đều, không phải tay thầy. Thầy lật úp trang giấy xuống mặt bàn. Rồi thầy với cái cân tiểu ly trên kệ, đặt lên trên làm chặn.

Quả cân trên đĩa đồng lắc qua lắc lại, kêu leng một tiếng. Rồi đứng yên.