Cái gùi sau lưng Piên nặng thêm nước mưa. Cô xốc quai lên vai, nghiêng lưng cho cạnh cái ấn gỗ dưới đáy thôi cấn vào xương sống. Mưa xiên qua hai hàng người đứng trên bãi cát Mũi Vá, mười hai người, áo chàm Khoa Đồng ướt dính lưng, nước từ tóc chảy xuống cổ.

Piên đứng hàng đầu bên trái. Đình Bàu Mặn ngập từ chiều, cả đội dời sang bãi này trước khi nước lên tới sân.

Bà đội Giáp đứng trước hàng. Cao, gầy, tóc búi cao gọn dù mưa đã làm tóc xẹp. Bà cầm phách bằng hai tay, hơi khuỵu gối cho vững.

"Bài dẫn thần, đoạn xin nước rút. Hát đúng nhịp phách."

"Mấy lượt, bà?" một giọng hỏi ở hàng sau.

"Ba. Lượt nào lạc nhịp, ta ghi tên người lạc."

"Nước lên tới bãi này thì sao bà?"

"Thì hát cho nước rút. Đó là lý do chúng ta đứng đây."

Mười hai giọng cùng cất lên, đều như một cái ống. Nước mưa chảy vào miệng người hát, họ nuốt xuống, không ai ho. Piên hát theo, miệng mở đúng chỗ, hơi thở đúng chỗ, từng chữ in sẵn trong đầu cô từ tháng Sáu. Bài hát lên cao, xuống thấp, lên cao, như một con thuyền bị sóng nhấc.

Không thần nào đáp.

Cô chờ cái dễ chịu lạ của bữa hát ở am, cái ấm lan từ sống lưng lên gáy. Nó không tới. Cô chỉ thấy nước lạnh dưới chân, thấm qua kẽ ngón, lên tới mắt cá, và tiếng sông Nộ ngoài kia đang gầm.

Câu hát cuối dứt. Phách im.

"Không ai nghe, bà," Piên nói.

"Giám nghe. Vậy là đủ."

"Nước không nghe Giám."

"Cô hát. Nước rút hay không không phải việc của cô."

"Piên hát cho ai thì phải là việc của Piên."

"Ta đội trưởng." Bà đội Giáp không đổi giọng. "Việc của cô là việc ta giao."

"Bà giao Piên hát cho nước, mà nước không có tai."

"Cô cãi ta?"

"Piên hỏi."

"Hỏi cũng là cãi." Bà gõ phách một cái vào lòng bàn tay. "Mười một người sau lưng cô không ai hỏi."

"Họ hát cho khỏi bị ghi."

"Cô cũng khỏi bị ghi, nếu cô hát."

"Piên không sợ bị ghi."

"Cô sợ mất cái ấn trong gùi thì cô sợ." Bà hạ giọng, chỉ đủ cho hai người nghe. "Hát lại, từ câu thứ nhất."

Mười hai người hát lại. Piên hát hết câu thứ nhất, câu thứ hai, rồi miệng cô chậm lại, rồi dừng. Cô nhìn qua sông.

Bên kia mặt nước đen, một đốm đèn nhỏ chòng chành, đốm đèn của một thúng chai giữa dòng. Một nhát chớp bổ xuống. Trong ánh chớp trắng, cô thấy bờ bên kia, bãi cát dài như sống lưng một con cá nằm, và một đường tối chạy ngang bãi, thẳng, như vết ai vạch móng tay.

Chớp tắt. Cô vẫn đứng đó, hai bàn tay lạnh ngắt.

Cô bỏ hàng.

"Piên!" Bà đội gọi.

Cô không ngoái lại. Cô đi xuống mép nước, chân trần cô dẫm lên cát nhão, nước ngập tới mắt cá, rồi tới bắp chân. Cô quay mặt về phía tháp cụt đen trên mũi đất. Gùi trên lưng cô trĩu xuống.

Cô hát.

Không phải bài Giám. Cô hát câu Then của mẹ, ngắn, bằng tiếng Tày, giọng thấp, từng nốt tròn như hạt thóc rơi xuống nia. Không có phách, không có hàng, chỉ có hơi thở của cô và tiếng mưa. Câu hát nghĩa là: người ngồi trên cao ơi, nước tới cửa nhà người lạ rồi.

Một nhát chớp nữa.

Trên gờ tháp, trong ánh chớp, cô thấy một bà già ngồi vá lưới, lưng cong, tấm lưới dài thả xuống nước. Bà quay đầu. Chậm, rất chậm, như cổ đã lâu không xoay. Mặt bà ở trong bóng, cô không thấy rõ, chỉ biết bà nghiêng về phía tiếng hát.

Cô ngừng một nhịp. Chân cô muốn lùi, hơi thở nghẹn ở ngực.

Rồi cô hát tiếp. Nhỏ hơn. Nhưng đều hơn.

"Nông Thị Piên, về hàng."

Bà đội đứng sau cô, cách mấy bước, giọng rõ trong mưa. Piên không về. Cô hát tới hết câu, nốt cuối kéo dài, rồi thả ra, như thả một con chim.

Rồi cô quay lại.

Bà đội Giáp nhìn cô. Rất lâu. Mưa chảy từ chân mày bà xuống má. Hai cánh tay bà buông thõng, cặp phách tre cầm lỏng, đầu phách chạm xuống cát.

"Cô hát gì?" bà hỏi.

"Bài của mẹ Piên."

"Bài ấy có phẩm nào không?"

"Không. Chỉ có người nghe."

"Người nào nghe?"

"Piên không biết. Piên hát thì có người nghe."

Bà không đáp. Rồi bà nói, rất khẽ: "Lần này ta không ghi. Lần sau ta ghi."

"Dạ."

"Về hàng. Mười một người kia đang chờ cô."

"Dạ, Piên về."

Piên bước lên khỏi mép nước, nước từ gấu áo chàm chảy thành vệt trên cát. Cô đi ngang qua bà đội, vai hai người suýt chạm, rồi cô trở về chỗ cũ ở hàng đầu bên trái. Mười một người kia không ai nhìn cô.

Cô đứng thẳng, mắt nhìn trước.

"Em điên rồi," người đứng cạnh thì thầm, một cô gái tròn mặt, áo chàm dính kín vai.

"Chị nói nhỏ."

"Bà ghi thì em mất phẩm."

"Phẩm không giữ được nước."

"Em thấy gì mà hát?"

"Piên thấy nước."

"Nước ai cũng thấy."

"Thì Piên hát cho nước."

"Bà đội nghe thấy hết."

"Piên biết."

"Em biết mà em vẫn hát?"

"Biết mà vẫn hát. Mẹ Piên cũng vậy."

Dưới chân tháp, trên lối đá, cách chỗ cô đứng một quãng, một cái bóng nhỏ đang leo. Vác trên vai một vật dài, cán nhô lên ngang đầu. Bóng đi ngược chiều với mọi người đang chạy xuống chân mũi đất, từng bậc, từng bậc, không ngoái lại, mái chèo chạm vào vách đá nghe cộp một tiếng khô.