"Cột nhà chịu nổi không anh?"

Kình hỏi từ bên kia cái thúng, hai tay đẩy mép vành cho nó nằm ngay trên nền đất cao nhất của sân. Anh Sỏ đang buộc thúng vào cột chái, quấn thêm một vòng dây thừng, thắt nút, giật thử. Dây căng như dây đàn.

Nước sông Nộ đã lên tới bậc thứ ba của bến. Nâu, đục, cuộn thành từng xoáy nhỏ, mang theo cành khô và bọt vàng. Mưa hạt lớn, quất xuống mặt sông thành những lỗ tròn, lỗ này chưa khép lỗ kia đã mở.

"Thêm một sợi," anh Sỏ nói. "Cột này chịu được ba thúng. Chịu không nổi thì tau chịu."

Kình quấn sợi thừng thứ hai. Mưa thưa lại một lúc, đủ để nó nhìn qua sông. Bên bờ nam, những gò muối trắng của Bàu Mặn đang chảy. Cái trắng loang ra từng vệt, rồi thành nước đục, tràn khắp ô ruộng như sữa đổ. Người Bàu Mặn đứng trên bờ ruộng thành một hàng nhỏ, im, nhìn muối tan.

"Muối bên tê tan hết rồi mi," anh Sỏ nói.

"Mình qua đón người được không anh?"

"Qua được. Về được hay không thì tau chưa biết."

"Tui đi với," Ghẹ nói. Nó đứng ở cửa chái, chân trần, ướt tới đầu gối. "Tui bơi giỏi hơn anh Kình."

"Mi ở nhà."

"Tui..."

"Ở nhà."

Chị Mận bước ra, nắm cổ áo thằng nhỏ kéo vào trong. Ghẹ vùng vằng, nhưng không cãi thêm. Giọng nó nghẹn lại sau cánh cửa.

Cộc ngồi trên vai Kình, lặng. Từ sáng nó chưa pha câu nào. Mưa ướt lông nó dính vào cổ áo Kình, nặng như một nắm giẻ nhỏ.

Ông Trùm Lạc đứng giữa xóm, áo nâu ướt sũng, tay giơ cao. Giọng ông to hơn tiếng mưa.

"Mở chái! Bên kia ai qua thì cho vô! Đừng hỏi ngày chẵn ngày lẻ!"

Mấy nhà gần đó nhìn nhau. Một cánh cửa mở, rồi cánh thứ hai. Có người lấy chiếu cuộn tròn dựng sát vách, kéo nhau dọn chỗ.

Kình và anh Sỏ đẩy thúng xuống nước. Thúng nhún, chòng chành rồi cân. Hai người chèo, một người đầu một người đuôi, mái chèo cắm xuống nước nâu nghe nặng như cắm vào cháo.

Chuyến thứ nhất chở đàn bà và trẻ con Bàu Mặn sang. Một bà ôm cái nồi đất, một bà ôm đứa bé bọc áo tơi, hai đứa nhỏ bám chặt mép vành, mặt tái. Nước vỗ vào thúng, bắn lên mặt họ.

"Cậu ơi," bà ôm nồi đất nói, giọng run. "Nồi cơm nhà tui còn trên bếp."

"Dạ, bà ngồi yên. Con lo."

"Nó còn nóng."

"Nóng thì để đó. Mai con qua lấy."

"Cậu hứa nhé."

"Con hứa."

"Mi hứa gì mà hứa nhiều," anh Sỏ nói, chèo một mái. "Mai nước còn lên thì hứa thành nói dối."

"Thì mai nước hết lên."

"Mi tin nước nghe mi?"

"Tui không tin. Tui chỉ hứa."

Anh Sỏ hừ một tiếng, không đáp. Mưa chảy thành dòng xuống sống mũi hai người.

Ở bến đình Bàu Mặn, nước đã ngập tới gối. Lính của Giám lội qua sân, khiêng những hòm sổ lên gác, hai người một hòm, vừa đi vừa chửi khẽ. Thầy Khiêm đứng dưới hiên, áo chàm ướt, tay xách hòm thuốc. Học chính Thạc đứng cạnh cột, thẳng, áo lam sẫm, tay cầm một tờ giấy.

"Học chính," thầy nói. "Tôi xin đi chữa người."

"Y quan đang quản thúc."

"Có người già bên xóm cuối sân. Ông ấy không đi được."

"Lính nào theo y quan?"

"Thưa Học chính, người lính vẫn đứng đây."

"Lính theo y quan. Y quan về trước giờ canh."

"Tôi hiểu."

"Theo quy định, cứu nước trước, quản thúc sau." Thạc nói đều như đọc số. "Tôi ghi, tôi ký."

Thạc cúi xuống ký vào tờ giấy, ép bút mạnh. Rồi ông nhìn xuống chỗ thúng đậu dưới bậc, nơi Kình đứng, hai tay đỡ mép vành. Ông nhìn nó một lúc. Ông không nói gì với nó.

Kình cũng không nói.

"Thầy," nó gọi thấp. "Thúng còn chỗ."

"Ta qua chuyến sau. Ông già kia gọi."

"Dạ."

"Con coi đàn bà con nít trước."

"Con coi."

Thầy gật, quay lưng xách hòm thuốc lội vào sân. Mưa nuốt dần áo chàm của ông.

Lý trưởng Bồi lội ra từ cửa đình, người tròn, áo dài the thâm ướt dính vào bụng, hai tay ôm khư khư cái hòm gỗ sơn son. Hòm to bằng cái rương nhỏ, nước chảy ròng ròng theo góc.

"Chở cái hòm trước," Bồi nói.

"Người trước," Kình đáp.

"Cái hòm này là làng tôi."

"Làng ông cũng là người."

"Hòm sắc Thành hoàng." Giọng ông run. "Nó ướt thì..."

"Ông ôm nó ngồi giữa thúng."

"Hả?"

"Ông ôm nó ngồi giữa. Hai đứa nhỏ ngồi hai bên ông. Hòm không ướt thêm, người cũng qua."

Bồi nhìn nó, rồi nhìn hai đứa trẻ đang đứng run sau lưng một bà già. Ông không nói gì thêm. Ông bước xuống thúng, ngồi xuống giữa, ôm hòm vào bụng, hai đứa trẻ trèo vào ngồi hai bên ông, bám áo ông chặt.

Cộc giật tai Kình. "Coi chừng cột đình," nó nói nhỏ, rất nhỏ.

"Con thấy."

Thúng rời bến. Anh Sỏ chèo đuôi, Kình chèo mũi. Bồi ngồi thẳng, mắt nhìn về phía trước, không ngoảnh lại một lần.

Qua tới bờ Mũi Vá, người Mũi Vá đã đứng đầy trên bãi, tay giơ ra đỡ từng người xuống khỏi thúng. Có người đàn bà chạy lại bế đứa bé. Có đứa nhỏ cười, rồi khóc.

Bồi bước lên bãi, chân loạng choạng. Ông không vào chái nào. Mấy người Mũi Vá gọi ông, đưa tay mời, ông không nghe. Ông ôm hòm, đi men chân mũi đất, về phía am nhỏ cạnh bậc đá đầu tiên.

Kình đứng nhìn theo cái lưng tròn ướt của ông giữa màn mưa. Ông lên bậc đá, khuất dưới mái am. Một lúc sau, qua khe mưa thưa, nó thấy ông ngồi bệt xuống, đặt cái hòm sắc lên bàn thờ gạch không bài vị. Nước trên nắp hòm nhỏ giọt xuống mặt bàn, từng giọt, từng giọt.