Quả cân hai ly nằm trên vạt áo chàm, cạnh mấy quả đã lau, còn ướt nước sông. Thầy Khiêm ngồi ở bậc bến đò ngang phía Bàu Mặn, chân thả xuống sát mặt nước, lau từng quả cân một. Lau xong quả nào ông xếp quả ấy theo thứ tự, nhỏ trước lớn sau, trên đùi.

Nước sông chiều ửng đỏ, lăn tăn quanh cọc bến. Đáy cái cân tiểu ly còn dính bùn, ông nhúng xuống nước, xoa bằng ngón cái, nhấc lên soi.

Tiếng sào đò khua từ phía bắc, lóc bóc, chậm. Chuyến đò cuối. Người lái đò cúi đầu chào ông từ xa, như chào người lớn trong làng, không như chào một kẻ bị quản thúc.

Kình bước lên bậc, tay xách bát đất đậy lá chuối, buộc dây lạt. Nó ngồi xuống cạnh ông, đặt bát trên đầu gối, mở lá. Cơm trắng còn ấm. Bên cạnh là một chén mắm nhỏ.

"Chị Mận gửi," nó nói. "Chị nói thầy ăn mắm cho có sức."

"Chị ấy biết ta ăn ít."

"Chị biết thầy không chịu nói."

Ông cầm đũa. Ông ăn một miếng, nhai chậm. Cơm có mùi khói bếp, lẫn chút mùi ngải khô bám trong áo thằng bé.

"Mấy đêm nay có khách ở am," Kình nói. "Họ hỏi thầy."

"Khách nào ăn cơm của làng mà hỏi ta."

"Ba vị. Một ông ướt. Ổng ngồi trên cọc kia."

"Họ hỏi gì?"

"Không hỏi. Họ nói người ký đã tự nhận, tin đi theo nước, tới cọc ổng trước."

"Rồi sao?"

"Rồi họ cãi nhau. Ông lão áo the đòi Giám phục sắc cho cả bọn. Bà quấn vải đỏ nói giấy nào trói thì đốt giấy đó."

"Còn ông ướt?"

"Ổng không đòi sắc, không đòi lửa. Ổng ngồi nhìn qua bên này."

"Ông ấy ngồi trên cọc đó từ hồi nào?"

"Từ tháng Ba. Hồi đó ổng hỏi con thầy là ai."

"Con đáp sao?"

"Hồi đó con nói thầy con. Bữa sau thầy dặn, con mới nói lang y."

"Giờ ông ấy lên bờ rồi."

"Dạ. Hai đêm nay."

Trên vai thằng bé, Cộc ngồi im, không pha câu nào. Ông nhìn vai ấy một thoáng rồi thôi.

Ông ngẩng lên, nhìn ra cửa sông. Sương đã lên, trắng ở chân trời, nuốt dần mặt nước. Trên cái cọc đăng mục, ông thấy một vệt tối hình người. Mờ, như vết mực loang trên giấy ướt, viền không rõ, càng nhìn càng nhòe.

Vệt tối động. Ông nghe một tiếng rỉ, như nước thấm qua kẽ ván. Không thành lời.

"Ổng nói gì?" ông hỏi.

"Ổng nói người ký phải trả."

Ông đặt bát cơm xuống bậc. Ông không quay đầu nhìn Kình. Ông quay hẳn người về phía cọc, hai tay đặt lên đầu gối, giọng ông nhẹ như giọng hỏi bệnh.

"Trả bằng gì?"

Tiếng đáp tới tai ông. Khàn, rõ, không qua miệng ai.

"Ba mươi sáu năm."

Gió ngừng một nhịp. Nước chạm cọc bến, tóp một tiếng.

"Thầy nghe được hả thầy?"

"Nghe được."

"Ba mươi sáu năm là..."

"Ăn cơm đi. Nguội."

"Thầy ăn chứ con ăn rồi."

Ông nhìn nó. Thằng bé ngồi thẳng, hai tay ôm đầu gối, mắt nhìn vào ông không chớp. Ông cầm bát cơm lên và ăn hết. Hạt cuối cùng ông gom bằng đầu đũa, ăn luôn.

"Con về kẻo lỡ đò."

"Con ở thêm chút."

"Đò cuối không chờ ai."

"Mai thầy qua Mũi Vá không?"

"Qua. Chị Mận than đau lưng."

"Con nấu cháo cho thầy mang theo nha."

"Cháo cá đối thì được. Đừng bỏ gừng nhiều."

"Dạ."

"Đò nhổ sào nha cậu," người lái gọi từ dưới nước.

"Dạ, tui xuống liền."

"Kình."

"Dạ thầy."

"Đừng ngồi ngoài am tới khuya. Ngồi chỗ có mái."

"Am đâu có mái, thầy."

"Thì về chái lưới mà ngồi."

"Dạ. Chỗ có mái."

Kình đứng dậy, cầm bát trống. Nó đi xuống bậc, bước lên đò, ngồi ở mũi. Người lái chống sào. Nó không ngoảnh lại, nhưng vai trái nó hơi nghiêng về phía bờ, nơi ông ngồi.

Ông ngồi đến khi đò khuất sau sương. Quả cân hai ly còn trên đùi, lạnh, ông cầm nó trong lòng bàn tay tới khi nó ấm lên.

Gian chái bên đình tối, chiếu trải sát vách, ngọn đèn dầu để trên cái hòm gỗ. Lính gác ngồi ở hiên, lưng tựa cột, đầu gục xuống ngực, ngáy thành tiếng khò khè nhè nhẹ. Ông bước qua ngưỡng cửa bằng cái chân đã quen từng viên gạch.

Ông không thắp đèn cho tới khi ngồi xuống. Bật đá lửa hai lần mới ăn, tia lửa nhỏ, bấc bén chậm. Ánh vàng lan lên vách đất, lên cái bóng ông, lên mép chiếu mòn.

Ông mở hòm thuốc. Nắp gỗ kêu cọt kẹt, mùi quế, mùi gừng, mùi cam thảo bốc lên cùng một lượt như cả tủ thuốc thở ra.

Ông lấy ra những gói thuốc của chính mình. Gói nào cũng bọc giấy bản, buộc dây gai, nút thắt lỏng, kéo một đầu là bung. Ông xếp chúng thành một hàng trên chiếu và ngồi xếp bằng đối diện.

Ông đếm.

Một. Hai. Ba.

Ngón tay ông chạm từng gói, nhẹ như chạm vào trán trẻ con. Gói thứ mười một trượt khỏi đầu ngón, lăn xuống chiếu. Tay ông run.

Ông nhìn bàn tay. Ông không nắm nó lại. Ông nhặt gói thuốc lên, đặt vào chỗ cũ, và đếm lại từ đầu.

Ông đếm hai lần. Hai lần ra cùng một số.

Ngoài hiên, lính gác trở mình, nói mớ một câu về cái bánh tráng. Rồi lại ngáy.

Ông nhớ một cậu thư lại mười bảy tuổi mài mực. Tay áo cậu dính mực tới khuỷu. Suốt buổi ký, cậu không ngẩng đầu một lần.

Chỉ có vậy. Ông không nhớ thêm gì.

Ông thổi tắt đèn. Hòm thuốc ông để mở, nắp dựng đứng, những gói thuốc còn trải trên chiếu. Ông ngồi trong bóng tối, mắt nhìn ra khe cửa chái.

Qua khe cửa, bên kia mặt nước, vệt tối trên cái cọc đăng vẫn ngồi, quay mặt về phía ông.