Cái thúng chai đen bóng dầu rái quay một vòng tròn rồi cập mạn ghe bầu, vành tre cọ vào gỗ nghe như tiếng ai chà nồi. Mùi dầu rái nấu còn hăng, xộc lên tận boong.

Ghe bầu thả neo ngoài cửa sông Nộ, sáng mồng 7. Trong thúng có hai người. Một người đàn ông vai u, khăn rằn buộc đầu, cầm cái mái ngắn như cái muôi. Một thằng nhỏ cởi trần ngồi chồm hổm trên đống nồi đất, cười, hở cái răng sún.

Ông tài Lừng xách Kình lên mép mạn, buông xuống thúng như buông một bao gạo.

"Thằng này biết nấu cơm. Nấu khê."

"Khê hồi đầu thôi," Kình nói.

Thúng chòng chành. Nó quay một vòng, nước tạt vào mạn, và Kình ôm mái chèo ngồi bệt xuống đáy, mặt tái như tàu lá. Cộc bám cổ áo nó, móng cào vào vải.

Thằng nhỏ cười ngặt nghẽo.

"Lớn đầu chưa thấy biển!"

"Tui thấy rồi. Thấy chín bữa."

"Thấy chín bữa mà ôm mái chèo như ôm mạ."

"Ghẹ, ngồi yên," người đàn ông vai u nói, chỉ một câu. Anh lắc cái mái ngắn một cái, thúng đi thẳng một đường vào bờ, nhanh tới mức Kình nghe gió qua tai.

Thúng cập bãi, Kình bước xuống cát. Chân nó đi như chân người say, đất cứ lắc dù đất không lắc.

"Anh đi như đi trên thúng," Ghẹ nói.

"Đất nó đứng yên mà chân tui không tin."

"Ba bữa là tin."

"Ghẹ tin hồi nào?"

"Tui sinh ra là tin liền."

Mùi đổi. Mùi dầu rái bị đẩy lùi, thay vào đó là một thứ mùi nồng, mặn, đặc, như cái gì ủ lâu trong cái gì kín. Bãi cát xám trải ra, hàng thúng úp thành dãy như mai rùa. Sào phơi lưới cắm dọc bãi, lưới treo như màn khói. Dưới mấy cái chái lợp lá có những thùng gỗ to cỡ người ôm, miệng đậy nắp, quanh chân thùng cát đã ngả sang đen.

Cộc bịt mũi bằng khúc tay cụt. Rồi nó nhảy lên đỉnh đầu Kình, ngồi đó, chân đạp vào trán, càng xa mũi đất càng tốt.

"Cha xuống đi," nó nói nhỏ.

"Không."

"Cha nặng."

"Tao có nặng đâu."

Kình ngẩng lên. Từ đây nhìn thấy mũi đất đá xám nhô ra, và trên mũi đất có một cái tháp gạch đỏ sẫm, đỉnh gãy ngang, rễ si bò kẽ gạch rủ xuống một bên như râu ông già. Dưới chân mũi đất, sát bãi cát, có một cái am nhỏ mái ngói phủ rêu.

Thằng nhỏ nhảy khỏi thúng, chỉ lên.

"Tháp Cụt. Đừng lên."

"Sao đừng?"

"Người lớn cấm."

"Vậy Ghẹ lên chưa?"

Thằng nhỏ cười. Cái răng sún lộ ra. Nó không đáp. Nó quay lưng chạy đi kéo thúng lên bãi, hai chân đạp cát bắn lên sau gót, tiếng cười còn lại trên gió một lúc rồi mới tắt.

"Nó tên Ghẹ," người đàn ông nói. "Con tau."

"Dạ. Con tên Kình."

"Tau là Sỏ." Anh nhìn mái chèo của Kình. "Mi ôm cây chèo đó như ôm ông nội mi."

"Chèo của thầy con."

"Thầy mi đâu?"

"Quay về bến rồi."

"Bến nào?"

"Tre Ngâm. Xa lắm."

"Xa mấy thì tau cũng không biết bến đó."

"Dạ, xa."

Anh Sỏ không hỏi thêm. Anh chỉ tay ra bên kia sông. Qua một khoảng nước rộng, bờ đối diện phẳng lì, chia thành ô vuông như bàn cờ, mặt ô sáng như gương, phản chiếu cả trời. Giữa những ô ấy có một mái ngói thấp, một cái cổng tam quan nhỏ.

"Bàu Mặn. Làng muối. Bên tau là làng chài. Hai làng một cái am."

"Am nào?"

"Cái dưới chân tháp."

Kình nhìn qua sông. Nó nhìn mái đình, rồi nhìn xuống bến đình. Ở đó có thứ gì đang neo, đen, nhỏ như một cái hộp.

"Anh Sỏ. Đoàn Giám."

"Ghe đen tới từ cuối tháng Giêng. Đóng bên đình Bàu Mặn." Anh đếm trên ngón. "Có ông Học chính. Có lính. Có ông thầy thuốc già."

Kình đứng im một nhịp. Cộc trên đầu nó cũng im.

"Thầy thuốc già khỏe không anh?"

"Tau không qua bên đó." Anh Sỏ nhìn nó, rồi nói, giọng thấp xuống. "Mi có chỗ ngủ chưa?"

"Chưa."

"Mi ngủ chái lưới. Mai kéo lưới thì có phần cá. Không kéo thì không phần. Ông Trùm chia, không phải tau."

"Dạ."

Ghẹ chạy lại, nhìn Kình, nhìn mái chèo, nhìn khoảng không trên đầu Kình nơi Cộc đang ngồi mà nó không thấy.

"Anh nấu cơm khê thiệt hả?"

"Ai nói?"

"Ông tài nói. Ổng la từ ghe."

"Khê hồi đầu thôi."

"Khê hồi đầu rồi thôi, hay khê hồi đầu rồi khê tiếp?"

"Ghẹ, câm," anh Sỏ nói.

Chị Mận ngồi dưới chái lưới, trước cái nồi đất, tay cầm cái chày gỗ dài. Nón rách vành, hai bàn tay nứt nẻ, những khe trắng xám như đất hạn. Chị múc cơm vào bát, đặt một chén mắm nhỏ cạnh đó, đẩy qua.

"Ăn đi em. Mắm chị, chị không tính tiền chén đầu."

"Chén sau bao nhiêu chị?"

"Năm đồng."

Kình lấy hai ngón tay chấm mắm, đưa vào miệng. Mặn tới chảy nước mắt, thơm một thứ mùi đậm, lâu, như có cả biển nằm trong. Nó ăn hai miếng cơm liền.

"Chị bán mắm từ bao giờ?"

"Hỏi chi? Chượp chưa chín thì chị không bán. Em ăn cái chín."

"Dạ."

"Mắm chị không dành cho kẻ ăn một miếng."

"Em ăn hai."

"Rứa mới được."

Tối, nó nằm trong chái lưới, vách đất lạnh, mùi chượp thấm vào áo. Cộc đã chạy ra nóc chái từ chiều, nhất định không xuống. Qua khe vách, Kình nhìn ra sông.

Trời tối đặc. Bên kia sông chỉ thấy một chấm sáng, nhỏ, vàng. Ngọn đèn lồng treo ở mũi một chiếc ghe, mũi ghe sơn đen.

Kình ngồi dậy. Nó cầm mái chèo, đặt dọc theo vách chái, nằm ngang tầm mắt, rồi xoay mũi chèo cho chỉ về phía ngọn đèn ấy.