Thỏi mực mài trên nghiên đá kêu kèn kẹt, đều như tiếng võng đưa. Tên thư lại của đoàn ngồi sau cái bàn gỗ, mài, thử ngòi bút lên mép giấy, mài thêm.

Cái bàn còn nguyên chỗ từ chiều qua. Chân thứ tư vẫn chêm mảnh gạch. Sợi dây gai đã tháo, chỉ còn hai cái cọc cắm trơ trên cát.

Bà đội Giáp xếp mười hai người thành hai hàng trước am. Hàng trước sáu, hàng sau sáu. Bà đẩy vai người này lùi nửa bước, kéo tay người kia lên nửa bước, cho tới khi hai hàng thẳng như hai sợi chỉ căng.

Piên đứng hàng trước, đầu bên phải. Sát cạnh am.

Ông Mo già đứng cạnh cô, nghiêng đầu nói nhỏ.

"Đêm qua cô ngủ được không?"

"Không ngủ được."

"Tôi cũng không. Đình này muỗi to bằng con ong."

"Ở bản muỗi nhỏ hơn hả ông?"

"Ở bản muỗi biết mặt tôi. Muỗi ở đây chưa quen, cắn thử."

Mệ Vén ngồi xổm ở góc am, chỗ của mệ. Ngón tay mệ đan. Mệ không nhìn đội hát.

Nắng sớm chiếu xiên qua mũi đất, còn nhạt, chưa có hơi nóng.

Bà đội Giáp đi dọc hàng một lượt nữa. Tới chỗ Piên, bà dừng.

Bà nói, không hạ giọng, đủ cho cả hai hàng nghe.

"Hát đúng bài Giám thì cô được ghi phẩm. Hát bài của mẹ cô thì cô được ghi tên."

Piên nhìn thẳng phía trước.

"Piên hát đúng."

"Ta biết cô hát đúng được." Bà đội nhìn cô. "Ta muốn biết cô có muốn hát đúng không."

"Muốn hay không thì cũng hát."

Bà đội Giáp gật một cái. Như vừa nghe một câu trả lời đủ, không thừa không thiếu.

"Bà hỏi vậy để làm gì?" Piên hỏi. Cô không định hỏi. Câu ấy tự ra.

"Ta hỏi để ta ghi."

"Bà ghi cái muốn của Piên?"

"Không. Sổ không có cột ấy." Bà đội đứng thẳng lại. "Ta ghi trong đầu ta."

"Đầu bà có mấy cột?"

Bà đội nhìn cô lâu hơn một chút.

"Nhiều hơn sổ," bà nói. Rồi bà đi về đầu hàng.

Bà đứng ở đó, quay lại đối mặt mười hai người. Bà giơ bàn tay phải lên ngang vai, lòng bàn tay úp xuống.

"Theo nhịp tay ta. Một lượt, không ngắt."

Tay bà hạ xuống.

Mười hai người cùng hát.

"Thỉnh Hòa Lãng chi thần giáng lâm. Y sắc giữ sóng. Thuyền qua thì yên, lưới thả thì đầy..."

Câu chữ của Giám. Đều đặn, vuông vức, mỗi câu bốn chữ hoặc sáu chữ, không dư một tiếng. Bà đội Giáp đọc cho cô nghe ba tối liền dưới đèn, Piên học bằng tai, không bằng mắt. Giờ nó ra khỏi miệng cô trơn như hạt đậu lăn trên mâm.

Piên hát đúng từng nốt. Đúng nhịp tay bà đội. Tay bà lên thì giọng cô lên, tay bà xuống thì giọng cô xuống. Cô không thêm một luyến nào của bản. Không có chỗ nào cô kéo dài thêm nửa hơi như mẹ cô vẫn kéo.

Tiếng hát đi ra phía tháp. Đập vào tường gạch. Rồi tan.

Không có gì đáp.

Không gió nổi. Sóng dưới chân mũi đất vẫn vỗ như lúc nãy.

Mệ Vén không ngẩng đầu. Ngón tay mệ đan, đan.

Hát xong. Bà đội Giáp hạ tay.

Piên đứng im. Trong ngực cô có một thứ dễ chịu, lạ. Nhẹ. Như khi người ta được tha một việc mình chưa kịp làm. Cô không biết vì sao. Rồi cô thấy mặt mình nóng lên, vì cái dễ chịu ấy.

Tên thư lại sau bàn cúi xuống, viết. Hắn đọc to cho bà đội nghe khi viết xong.

"Thần không ứng."

Bà đội Giáp gật. Bà đi dọc hàng trước, dừng lại trước mặt Piên.

"Cô hát đúng."

"Dạ."

"Cô thấy sao?"

Piên không định nói thật. Miệng cô nói trước.

"Piên thấy nhẹ."

"Nhẹ thì tốt." Bà đội nhìn lên tường tháp một nhịp. "Bài Giám làm ra để người hát không phải mang gì về."

"Còn người nghe?"

"Người nghe thì có sổ lo cho." Bà quay đi. "Đứng yên tới khi thư lại ghi xong."

Ông Mo già đứng sát bên Piên, hàng trước, người thứ hai từ phải. Ông nghiêng đầu sang, nói nhỏ bằng tiếng Kinh.

"Hát cho người thì người nghe. Hát cho thần thì thần nghe."

"Còn bài này?"

"Bài này hát cho sổ."

Piên nhìn tên thư lại đang thổi khô dòng mực.

"Sổ có nghe không ông?"

"Sổ ghi."

"Ghi mà không nghe thì ghi cái gì?"

"Ghi là mình có hát." Ông Mo già nhún vai. "Ở bản tôi, người ta cũng có sổ. Sổ của ông Mo là cái trí nhớ. Nhớ sai thì thần bỏ đi. Sổ của Giám thì không nhớ sai bao giờ."

"Vậy sổ Giám tốt hơn."

"Sổ Giám không sai. Không sai với tốt là hai chuyện, cô."

Piên không hỏi thêm. Cô nhìn qua vai ông, ra phía sau đám người đứng xem. Mấy người Mũi Vá đứng rải rác trên cát, đàn bà nhiều hơn đàn ông. Ông Trùm Lạc đứng xa. Một thằng nhỏ đen nhẻm đứng trên một cái thúng úp, khoanh tay.

Cô tìm một cái mái chèo dựng đứng.

Không có.

Cô tìm một cục lông nhỏ màu nâu xám trên vai ai đó. Không có.

Kình không có ở đó. Cộc cũng không.

Bà đội Giáp mở cuốn sổ đội ra trên cánh tay, như người ta mở sổ chợ. Bà lấy cây bút son nhỏ từ thắt lưng, chấm một chấm son tròn cạnh một dòng. Dòng thứ bảy.

"Nông Thị Piên," bà đọc. "Đúng bài."

Piên nhìn xuống bàn tay phải của mình. Bàn tay ấy vừa giữ nhịp theo tay bà đội, lên xuống, lên xuống, suốt bài, mà cô không biết. Ngón cái còn co lại theo nhịp cuối.

Cô rút bàn tay ấy vào trong lớp khăn chầu bạc màu quàng vai, giấu đi.