Que củi phi lao nổ tách một tiếng trong bếp, văng một đốm than ra nền đất. Thầy Khiêm đưa mũi dép cỏ dí tắt nó.

Ông ngồi đầu bếp như mọi tối, lưng tựa cột tre, hai tay úp trên đầu gối. Bếp nhà anh Sỏ thấp, khói không có đường ra, cứ quẩn dưới mái rồi mới chịu lọt qua kẽ lá. Ngọn lửa là thứ sáng duy nhất.

Thằng bé ngồi xổm chụm củi. Nó đẩy từng que vào cho lửa ăn đều, không thổi. Gói cá nướng của chị Mận đã mở trên mâm tre, lá chuối bày ra, cá còn nguyên đầu.

Trên vai trái thằng bé, con vật nhỏ cụt tay ngồi rình đĩa cá. Mắt nó tròn đen, phản hai chấm lửa. Thầy thấy nó như vẫn thấy từ năm ngoái, từ cái xưởng có mùi gỗ mới.

"Thầy ăn đi thầy," Kình nói. "Cá nguội là tanh."

"Ừ."

Ông gắp một miếng lưng cá. Ăn chậm. Chị Mận ngồi phía sau lau bát, anh Sỏ đã ra bãi ngó thúng. Thằng Ghẹ ngủ gục trên chiếu trong buồng, một chân thò ra ngoài mép.

Ăn xong, thầy với tay lấy một que củi chưa cháy. Ông vạch lên nền đất đầu bếp, chỗ đất nện mịn vì người ngồi lâu năm. Nét chậm. Một chữ theo lối người ta dạy trẻ, tách từng bộ cho dễ thấy.

Chữ "Kình".

"Con cá trong chữ này có mấy chấm?"

Ông hỏi như mọi tối từ hôm dạy thêm chữ. Hỏi để thằng bé trả bài cho vui, rồi đi ngủ.

"Bốn," Kình đáp ngay.

Rồi nó gãi đầu. Ngón tay gãi sau tai, gãi lâu.

"Mà con không nhớ ai dạy."

Thầy đặt đôi đũa xuống mép mâm. Đặt ngay ngắn, hai chiếc song song.

Phía sau, chị Mận bật cười.

"Thằng ni học nhiều thầy quá nên quên thầy."

"Dạ, em học có một thầy à chị."

"Một thầy mà quên thì càng giỏi."

Kình cười theo chị. Nó với tay lấy một miếng cá. Con vật trên vai nó cũng thò bàn tay duy nhất xuống, nhón một mẩu da cá cháy.

Thầy nhìn lên vai thằng bé.

Con vật nhỏ ngồi yên. Viền lông quanh nó nhòe đi một chút, như khói bếp vừa trôi ngang. Thầy chớp mắt. Nhòe thêm một nhịp. Rồi nó về lại, rõ từng sợi lông nâu xám như cũ.

Mẩu da cá vẫn nằm trong bàn tay nó. Nó không ăn.

Thầy nhớ lời dân bãi đồn từ hôm gió giật. Thằng vác mái chèo đứng trên mũi đất. Thúng anh Sỏ vào được. Ông nhớ có vậy. Ông không nghĩ tiếp.

Ông cầm lại que củi.

"Ngày trước ta dạy con chữ này lúc con chưa thấy biển," ông nói. "Con có muốn nghe lại không?"

"Dạ, thầy kể đi."

"Ta nói: chữ Kình có bộ ngư bên trái. Kình là con cá lớn nhất biển."

"Dạ."

Kình gật. Nó chống cằm lên đầu gối, nghe.

"Rồi sao thầy?"

"Rồi ta không nói gì nữa. Con nói." Thầy ngừng. Lửa reo nhỏ. "Con tự nói một câu, ta nhớ từng chữ. Con nói: con chưa thấy biển, con nhìn ra con cá linh. Cái đầu nhọn, mình có vảy, bốn chấm dưới đuôi là nước nó quẫy."

Thằng bé nghe hết. Nó cười, cười thật, hai mắt híp lại.

"Thầy nhớ giỏi. Thằng nhỏ đó nói hay ghê."

Thầy không sửa câu ấy. Ông nhìn ngọn lửa.

"Thằng nhỏ đó là con hả thầy?"

"Là con."

"Vậy con nói hay thiệt." Kình nghiêng đầu nhìn chữ trên nền đất. "Con cá linh. Ở Thất Sơn mùa nước nổi có cá linh. Ngoại con kho với bông điên điển."

"Ừ."

"Bông điên điển vàng. Kho lên thì nước cá hơi chua chua." Nó ngừng. "Thầy ăn bông điên điển chưa thầy?"

"Chưa."

"Vậy bữa nào về con dẫn thầy về Thất Sơn ăn."

"Ừ."

"Thầy hứa đó nghen thầy."

"Ta không hứa. Ta nói ừ."

"Ừ của thầy là hứa rồi. Con biết thầy mà. Thầy không thích thì thầy im, chớ thầy không nói ừ."

Thầy không cãi. Ông xoay que củi trong tay một vòng.

Thằng bé đưa ngón trỏ xuống nền đất, ngay dưới đuôi con cá thầy vừa vạch. Nó chấm một chấm. Rồi chấm thứ hai. Nó làm cẩn thận, chậm, như người lần đầu vẽ một thứ mới học, sợ sai.

Chấm thứ ba. Chấm thứ tư.

"Bốn," nó nói. "Đúng chưa thầy?"

"Đúng."

"Bốn chấm là kiểu thầy dạy."

"Ừ. Kiểu ta dạy."

Kình ngẩng lên, cười, rồi phủi tro trên ngón tay vào vạt áo. Con vật trên vai nó im. Suốt từ nãy tới giờ nó không nói một câu đùa nào. Mẩu da cá vẫn trong tay nó.

Chị Mận đứng dậy, chồng bát lại.

"Thôi khuya rồi. Ông thầy về chòi, em đưa ông bằng đèn."

"Dạ. Để em ra giếng múc nước rửa mâm đã chị."

"Ừ, đi đi."

Kình xách cái thùng gỗ ra sau nhà. Tiếng gàu thả xuống giếng kêu bõm một tiếng xa.

Con vật nhỏ không đi theo. Nó nhảy khỏi vai thằng bé từ lúc nào, giờ ngồi trên mép mâm tre, ngay trước mặt thầy, cách cái chữ trên nền đất một gang tay. Chị Mận đã vào buồng cất bát. Không ai khác thấy nó.

Nó đặt mẩu da cá xuống mép lá chuối.

"Ông," nó nói, nhỏ. "Ông đừng hỏi nó nữa."

Thầy không đáp. Ông nhìn con vật. Con vật nhìn ông. Rồi nó quay đi, nhảy xuống nền, chạy ra phía giếng, cái tay cụt co lên trước ngực.

Ông ngồi một mình với ngọn lửa. Bốn cái chấm nhỏ dưới đuôi chữ nằm trong tro, chấm nào cũng tròn.

Thầy về chòi khi bếp chỉ còn than. Kình cầm đèn đưa tới cửa chòi, dạ một tiếng, rồi đi về chái lưới.

Ông thắp đèn dầu. Ông mở hòm thuốc, lấy tờ giấy dạy chữ đã chuẩn bị cho tối mai, ba chữ, viết từ chiều. Ông nhìn nó một lúc.

Ông xé đôi tờ giấy. Ông trải một tờ khác dài gấp ba, mài mực, chấm bút, và bắt đầu viết. Chữ thứ nhất. Chữ thứ hai. Viết tới khi đủ cho ba tối.