Sợi dây lưới chung kêu rin rít trong lòng bàn tay, ướt và nhám như da cá đuối. Nó dài cả trăm sải, thả ra từ sáng, giờ nằm cong một đường ra mặt biển. Hai hàng người Mũi Vá đứng dọc mép nước, mỗi người nắm một đoạn.

Trẻ con đứng sau người lớn, không nắm gì, chờ hò.

Bên kia sông, chiếc đò ngang chở mấy thúng muối của Bàu Mặn đang qua. Đò thấp lườn, ông lái chống chậm.

Kình nắm dây ở giữa hàng. Trước nó là anh Sỏ, sau nó là thằng Ghẹ. Cộc ngồi trên vai trái, hai chân đung đưa.

Ông Trùm Lạc đứng ở đầu hàng, giơ một tay lên. Ông hô một tiếng dài, không thành chữ. Cả vạn ngả người ra sau.

"Kéo cho đều tay, cá về nằm bãi!" tụi nhỏ hò.

"Hò dô!" người lớn đáp.

Kình kéo. Dây trượt qua tay nó một đoạn rồi khựng lại. Nó kéo lúc mọi người thả, thả lúc mọi người kéo. Sợi dây giật trong tay nó như muốn bỏ đi.

Một cái gót chân đá vào bắp chân nó.

"Anh kéo như kéo con bò," Ghẹ nói.

"Con bò nó đi thì tui kéo theo."

"Đây là lưới, không phải bò. Người ta hò dô thì anh kéo. Anh kéo trước chữ dô."

"Trước hay sau?"

"Trước! Anh nghe cái miệng tui nè."

Kình nghe. Tụi nhỏ hò, nó kéo đúng một lần. Lần sau lại lệch.

Trên vai, Cộc hò theo tụi nhỏ. Tiếng nó the thé, tới chỗ lên giọng thì vỡ ra như cái chén mẻ. Chỗ nào cần kéo dài thì nó cắt ngắn. Chỗ nào cần cắt thì nó kéo.

"Cá về nằm bã...i ì ì!"

Kình cắn môi. Vai nó rung. Anh Sỏ quay lại nhìn.

"Mi cười chi?"

"Dạ không. Em nhớ chuyện."

"Kéo đi rồi nhớ."

Phía bờ sông, lý trưởng Bồi dẫn mấy người Bàu Mặn lên bãi, mỗi người gánh một thúng muối. Họ đặt thúng xuống cát, cạnh chỗ để trống cho cá đổ. Muối xám, hạt to, lấp lánh dưới nắng chiều. Lý trưởng Bồi chắp tay sau lưng, nói to đủ cho đầu hàng nghe.

"Muối của Bàu Mặn. Cá của Mũi Vá. Năm nay vẫn vậy."

Ông Trùm gật đầu, không buông dây.

Lưới vào gần. Mặt nước chỗ cuối dây sôi lên trắng lóa. Rồi cá cơm tràn lên cát, giãy, nhảy, bạc lóa như ai vãi cả thúng vảy ra nắng. Tụi nhỏ reo. Ghẹ buông chân Kình chạy lên trước, rồi chạy ngược về.

"Anh thấy chưa? Nhiều chưa?"

"Nhiều. Bằng mấy thúng hả Ghẹ?"

"Năm thúng. Năm ngoái có ba." Nó đếm trên ngón tay. "Năm kia hai thúng rưỡi."

"Sao mày nhớ hết vậy?"

"Ba tui đếm. Tui đếm theo ba tui. Anh không đếm thì anh ăn ít."

"Tui ăn mâm đầu mà."

"Mâm đầu ăn trước, không phải ăn nhiều. Anh lớn đầu chưa biết."

Anh Sỏ buông dây, xoa đầu con, tay còn dính cát.

"Nó nói đúng đó mi. Mâm đầu ăn trước, ăn ít, để còn ngồi nghe ông già nói."

Ông Trùm cúi xuống, bốc hai tay đầy cá, đặt lên một tấm lá chuối rộng. Ông bưng tấm lá đi lên bãi, tới am chân tháp. Mọi người theo sau, không ai nói.

Mệ Vén ngồi cạnh am, lưng còng gập, mười ngón tay đưa đi đưa lại trên không như đang đan một tấm lưới không ai thấy. Mệ không đứng dậy.

Ông Trùm đặt tấm lá chuối lên bàn thờ gạch thấp, trước bát nhang sành. Ông chắp tay.

"Bà trên tháp. Mẻ đầu xin để Bà. Mẻ sau cho con cháu."

Chỉ vậy. Không tên. Không lạy dài. Ông lùi ra.

Kình đứng ở rìa đám đông. Nó ngước nhìn lên gờ tháp. Gờ trống, chỉ có rễ si rủ xuống một bên.

Xa hơn, trên mô cát cao phía bến, Thạc đứng với một thư lại. Áo lam sẫm, sổ mở trên tay thư lại. Thạc không bước xuống. Bóng ông đổ dài xuống chân mô cát.

Mâm đầu trải chiếu ngay trên bãi, chỗ cát khô. Cá nướng xiên que tre, cơm độn khoai, một chén mắm lớn ở giữa. Anh Sỏ nắm cổ tay Kình kéo ngồi xuống cạnh ông Trùm, rồi nói to cho cả mâm nghe.

"Bà nghe thằng vác mái chèo."

Mấy ông già trong mâm ngẩng lên. Ông Trùm cầm đũa, chưa gắp.

"Sỏ," ông Trùm nói. "Ăn đi."

"Tui nói thiệt mà ông. Bữa đó tui thấy nước nằm xuống."

Một ông già râu bạc ngồi đối diện, răng rụng gần hết, gõ đũa lên mép mâm.

"Vậy thì cho nó khấn câu đầu. Bà nghe nó thì nó khấn."

"Dạ con không biết khấn," Kình nói.

"Không biết thì học. Khấn có khó chi."

"Con chỉ biết ăn."

"Ăn thì ai không biết."

"Dạ, mà con ăn giỏi hơn khấn."

Ông già trố mắt nhìn nó. Rồi ông cười, cái miệng móm há ra. Cả mâm cười theo. Anh Sỏ đập tay lên đùi.

Ông Trùm cười muộn hơn mọi người một nhịp. Cười xong ông liếc về phía mô cát.

"Thôi," ông nói. "Mẻ đầu để Bà, mâm đầu để người ăn. Ăn đi."

"Ông Trùm," ông già râu bạc chưa chịu thôi. "Năm nay chưa ai bị bắt. Ông không tính khấn thêm một câu cho chắc?"

"Khấn thêm thì Bà nghe thêm, ông ơi. Mà người khác cũng nghe thêm."

Ông già nhìn theo mắt ông Trùm, về phía mô cát, rồi im. Ông gắp một con cá, bỏ vào bát Kình.

"Ăn đi, thằng vác mái chèo. Ăn giỏi thì ăn."

Kình ăn. Cộc trên vai nhón đầu một con cá nướng. Ông già râu bạc nhìn con cá cụt đầu trong bát Kình, nhíu mày, rồi thôi.

"Cá ni nướng cháy đầu rồi," ông lẩm bẩm.

Mặt trời xuống thấp. Người ta bắt đầu dọn mâm. Người Bàu Mặn gánh thúng không về đò, thúng giờ đựng cá. Lý trưởng Bồi đi cuối, chào ông Trùm một cái gật đầu.

Chị Mận đi qua, dúi vào tay Kình một gói lá chuối buộc lạt, còn nóng, mùi cá nướng thơm lừng.

"Em đem cho ông thầy. Tối ni ông thầy ăn cơm nhà chị."

"Dạ. Thầy chịu qua không chị?"

"Em nói chị nấu rồi. Ổng không qua thì cơm bỏ."

Kình cầm gói cá. Nó quay lại nhìn mô cát.

Thạc đã đi. Thư lại cũng đi. Trên đỉnh mô cát còn hai dấu chân sâu, mũi chân quay về phía mâm đầu.