Cái chặn giấy đồng dài đặt xuống mặt bàn, cạch, một tiếng khô, rồi nằm yên đè trên tờ giấy. Bàn giấy của Tế Tửu trống trơn, không sổ, không nghiên, không cả cây bút. Chỉ có một tờ giấy cũ ngả nâu, mép gáy còn sợi chỉ khâu đứt thành mấy đoạn ngắn, và cái chặn đồng nằm ngang trên đó. Nó đè đúng một dòng.

Phòng thưa đồ, chỉ có cái bàn, một cái ghế tựa gỗ đen và một giá sách đóng kín cửa. Ánh xám từ cửa sổ cao rơi xuống nền gạch, không đủ ấm cho cái bàn. Khuê đứng trước bàn, áo the xám tro, hai tay chắp trước bụng, sợi chỉ đỏ ở cổ tay trái buông thõng. Tế Tửu đứng sau bàn. Ông không mời cô ngồi.

"Sổ mượn kho ghi tên con ở hồ sơ tháp cổ cửa sông Nộ," ông nói. Giọng nhỏ, không lên không xuống. "Con đọc tới trang nào?"

"Thưa, con đọc tới biên bản đoàn tước sắc." Cô nói đúng từng chữ như sổ ghi. "Phía sau gáy còn mép giấy bị xé. Sổ mượn kho ghi Phòng Tế Tửu mượn trang ấy, chưa trả."

"Trang ấy ở đây."

Ông đẩy tờ giấy nâu về phía cô một gang tay, bàn tay vẫn đặt trên cái chặn. Khuê cúi xuống, nhưng không đưa tay chạm.

Tờ giấy bốc mùi mốc khô, mùi của thứ nằm lâu trong rương kín. Bàn tay ông đặt trên cái chặn rất sạch, móng cắt phẳng, không một vệt mực, như bàn tay người chưa từng cầm bút. Cô nhìn bàn tay ấy lâu hơn cô định.

Phần trên đọc được. Tôn hiệu viết bằng chữ chân, nét khô và già. Ngày tháng mủn gần hết, chỉ còn nét lờ mờ. Rồi đến một dòng dài: phụng tước. Chữ "tước" viết to hơn các chữ khác, mực đậm hơn, như người viết nhấn bút xuống giấy.

Dòng dưới cái chặn đồng cô không đọc được. Ngay sát mép đồng, một đầu nét mực ló ra, xiêu, như nét bút vừa trượt khỏi tay người cầm.

"Tôn hiệu trên trang này sáu chữ," ông nói. "Sắc đồng bộ còn mấy?"

"Thưa, bốn."

"Bỏ những chữ nào?"

"Thưa, Đoan Thục. Và Phu Nhân."

"Vì sao bỏ?"

"Thưa, thư lại già nói Đoan Thục là nết, sắc đồng bộ không chấm nết. Phu Nhân thì phải là vợ của ai trong sổ."

"Ông ấy nói đúng một nửa."

"Thưa, nửa kia?"

"Nửa kia con tự nghĩ." Ông nói. "Người tự nghĩ thì nhớ lâu hơn người được nói."

Tế Tửu im lặng một lúc. Rồi ông nói, một đoạn, không vội.

"Năm ấy ta mài mực. Ta mười bảy tuổi, ngồi dưới chân chánh đoàn. Ta thấy một bàn tay run quyết số phận của một vùng. Vì lẽ đó, ta muốn một con dấu không có tay."

Khuê không nhúc nhích. Trong đầu cô, một cổ tay hiện lên dưới lòng bàn tay cô: da mỏng, khô, nóng, mạch đập dồn. Ngày mười bảy tháng Giêng, trong phòng y quan sặc mùi quế gừng. Cô không nói tên ai.

"Thưa Tế Tửu," cô nói, "cho con xem trang này để con làm gì?"

"Để con chép cho đúng cái lệnh ngày mai." Ông rút tay khỏi chặn giấy, rất chậm. "Người chép không hiểu thì chép sai."

"Con xin nghe lệnh."

"Lệnh gửi Học chính phía nam. Y quan tùy hành sẽ ký giải sắc tước cũ, bằng chính tay mình. Kèm theo là sắc đồng bộ Hòa Lãng chi thần, dấu khí cụ, bốn chữ con đã chép khuôn." Ông nhìn thẳng vào cô, điềm tĩnh. "Con chép bốn chữ ấy đúng nét. Ta không có gì phải chê."

"Con cảm tạ."

"Không cần cảm ơn. Việc đúng thì không phải thưởng."

Khuê hít vào, chậm. Đôi bàn tay chắp trước bụng cô không run, nhưng móng tay bên phải bấm vào mu bàn tay trái.

"Thưa Tế Tửu, nếu y quan không ký?"

Cô thấy ông không ngạc nhiên. Ông trả lời như đọc một điều lệ đã niêm yết.

"Hết hạn kiểm kê, am ở chân tháp luận theo luật gọi chui. Làng chài kết sổ năm ấy ghi thần là không rõ. Trang này ở lại phòng ta." Ông chạm đầu ngón tay lên mép giấy nâu, nhẹ. "Suy cho cùng, ông ấy muốn trả. Ta cho ông ấy một cách trả không tốn gì."

"Thưa, một cách trả không tốn gì," cô nhắc lại, từng chữ. "Nhưng nếu việc ấy tốn thì ai gánh?"

"Ai cũng gánh một ít." Ông nói. "Đó là cái hay của chuẩn mực chung."

"Con hiểu."

Cô nhớ lời thư lại già hôm chép khuôn: con chép bốn chữ, đừng chép câu hỏi. Giờ có một câu hỏi nằm giữa bàn, dưới cái chặn đồng, và cô không được phép cầm lên. Ngoài cửa sổ cao, một con chim bồ câu đập cánh, tiếng cánh nghe như ai vỗ mạnh một tấm vải ướt, rồi im.

"Con chưa hiểu hết. Nhưng con hỏi đúng." Ông gật nhẹ, như thầy giáo gật với học trò biết đặt câu hỏi. "Lệnh sẽ do con chép, bằng tay con. Người chép không hiểu thì chép sai. Người chép hiểu thì chép đúng, mà cũng chép sai được. Ta chọn con vì ta thấy con hiểu, và cũng thấy con chép đúng."

Cô cúi đầu. Ánh sáng xám từ cửa sổ rơi xuống vai áo cô, lạnh.

"Con có lời nào nữa không?"

"Thưa, không."

"Vậy con lui."

Cô cúi chào, lùi ba bước, quay người. Tiếng giày cô lên nền gạch, đều, từng bước. Tới cửa, cô nghe sau lưng tiếng cái chặn đồng nhấc lên khỏi tờ giấy, rồi đặt xuống. Cạch.

Cô không quay lại.

Hành lang Giám dài, vắng, hai bên cột gỗ sơn đen, mỗi cột in một vệt sáng hẹp từ cửa sổ. Ra tới giữa hành lang, cô dừng, tay phải đưa lên cổ tay trái, xoay sợi chỉ đỏ một vòng. Chìa tráp đồng nhỏ, treo ở đó, chạm vào xương cổ tay cô, kêu khẽ một tiếng.