Chậu mực đồng treo lủng lẳng trên đòn, mỗi bậc đá lại keng một tiếng. Hai lính đoàn Giám khiêng một cuộn giấy dày bằng bắp đùi, thở phì phò, bước từng bậc lên mũi đất. Mấy cái bông vải buộc cán tre đung đưa sau lưng họ như đuôi chuột.

Thằng Ghẹ chạy trước, hai chân đen nhẻm nhảy bậc nọ sang bậc kia, hét vang xuống bãi. "Giám lên tháp! Giám lên tháp!"

Kình đang vá lưới ở sân am. Nó đặt kim xuống, vác mái chèo, đi theo. Cộc trên vai nó nghiêng đầu nhìn chậu mực.

"Mày định đi đâu?"

"Lên coi."

"Coi để làm gì?"

"Coi người ta làm gì với cái tháp."

Cộc không đáp. Bàn tay duy nhất bám cổ áo nó, móng cào nhẹ vào lớp vải thô, như người không muốn đi mà vẫn đi.

"Anh ơi," Ghẹ hỏi, nhảy lên bậc kế, "Giám dập tường làm gì vậy?"

"Lấy chữ."

"Chữ có đi đâu mà lấy?"

"Giám sợ nó đi."

"Chữ mà đi thì đi đâu?"

"Đi đâu thì tui cũng không biết. Người ta sợ vậy."

"Người lớn sợ lạ lắm," Ghẹ nói, rồi nhảy hai bậc một, bỏ lại câu hỏi dưới chân.

Hai đứa dừng ở ngưỡng cửa tháp, nơi cửa thấp hình chữ nhật mở vào lòng gạch. Trong lòng tháp, hai cây đuốc cắm vào kẽ gạch, khói bốc lên mờ mờ, mùi mực lẫn mùi nhựa. Một thư lại của đoàn đứng trên cái ghế đẩu, căng tờ giấy ướt lên mặt tường đối diện cửa, vuốt cho phẳng. Người kia cầm bông vải chấm mực, vỗ lên giấy, vỗ đều, vỗ chậm, như vỗ lưng một đứa nhỏ.

Thạc đứng giữa lòng tháp, áo lam sẫm, sổ kẹp nách, lưng thẳng như cột mốc. Ông đọc số tờ bằng giọng không lên không xuống.

"Tờ thứ nhất. Tờ thứ hai. Tờ thứ ba, còn ướt."

"Bẩm Học chính, mực đủ," người thư lại nói.

"Dập tiếp."

"Bẩm Học chính." Người thư lại đứng trên ghế đẩu ngoái xuống. "Dưới chữ này tường còn gì nữa không? Con thấy mặt gạch lỗ chỗ lắm."

"Giấy không bắt thì hồ sơ không có." Thạc không nhìn lên. "Ghi bốn chữ, nét đục, hai chữ nguyên. Ghi thêm một lớp."

"Một lớp, bẩm."

"Một lớp."

Ông quay đầu. Mắt ông dừng ở ngưỡng cửa đúng một nhịp, trên mặt Kình, rồi dời đi. Ông không nhìn lâu. Giọng ông không đổi.

"Cậu đứng ngoài ngưỡng, kẻo dẫm giấy."

"Dạ." Kình lùi nửa bước.

"Ổng thấy mày," Cộc nói, rất khẽ.

"Con biết."

"Ổng thấy mày mà ổng không nói."

"Con biết."

Một lúc sau thư lại bóc tờ giấy khỏi tường. Hai lính đỡ hai đầu, mang ra ngoài cửa, giơ lên trước nắng. Mặt giấy đen kịt, những nét chữ Nho trắng nổi lên ngay hàng, rõ từng nét, rõ tới mức tưởng chữ khắc trên giấy chứ không trên gạch. Ngang qua bốn chữ ở giữa là một vệt trắng xiên của nhát đục.

Kình bước lại gần, tới sát tờ giấy, mắt đi dọc theo hàng chữ. Nó đọc được "Đoan Thục", hai chữ còn nguyên. Rồi nó nhìn xuống dưới, chỗ đáy rãnh, chỗ ngón tay nó đã sờ ra cây kim, cái mắt lưới, con cá non.

Trên giấy chỉ là một mảng đen phẳng.

Khi lính mang tờ dập ra phơi lên sợi dây ngoài nắng, nó đưa một ngón tay lên, đặt đúng chỗ ấy trên mặt giấy. Giấy khô giòn, mực bám vào đầu ngón. Không có gì.

Thạc đứng cách đó hai bước. Ông nhìn ngón tay nó. Ông nhìn tờ dập. Ông nhìn nó. Rồi ông mở sổ, chấm bút, ghi một dòng, không nói câu nào.

Xuống dốc, nắng đã ngả. Ghẹ đi trước, bước hai bậc một, vừa đi vừa quay đầu lại.

"Anh Kình, bữa mệ câm, anh vẽ hình trên cát. Có con cá."

"Ghẹ nhìn hả?"

"Tui nhìn. Hình đó nằm trên tường hả?"

"Ừ."

"Sao trên giấy Giám không có?"

"Giấy chỉ nhớ cái gì khắc sâu."

"Giấy Giám mù," Ghẹ nói.

"Không mù. Giấy chỉ không có tay."

"Anh có tay mà anh lật thúng còn úp."

Cộc cười khục khục trên vai nó. Kình nghiêng đầu, đẩy bàn tay duy nhất của Cộc ra khỏi tai.

"Tao cười nó nói trúng," Cộc thì thầm. "Mày cứ lật thúng đi."

"Anh ơi," Ghẹ nói, nhảy xuống bậc cuối. "Con cá trên tường là con gì? Cá cơm hay cá nục?"

"Cá non."

"Cá non là con gì?"

"Cá chưa kịp lớn để có tên."

"Vậy sao nó có trên tường?"

"Có người thương nó."

Ghẹ nghĩ, nhăn mặt, rồi ngoảnh mặt đi. "Cá mà thương gì."

Đi được một quãng trên cát, nó quay lại. "Anh đừng sờ giấy nữa," Ghẹ nói. "Tui thấy ông Giám ngó anh."

"Ghẹ thấy hả?"

"Ổng ngó như ba tui ngó con cá lạ. Mua hay không mua."

"Ổng không mua tui đâu."

"Ổng ghi." Ghẹ làm mặt nghiêm, giọng đều đều, không lên không xuống. "Một thằng vác mái chèo, ngón tay có mực."

"Ghẹ làm giống ổng quá."

"Làm giống thì mới biết ổng nghĩ gì."

Chiều, lính dọn hết. Cuộn giấy, chậu mực, bông vải biến mất khỏi lối đá, chỉ còn mấy vệt mực đen nhỏ rơi dọc bậc, mỗi bậc một giọt. Hai chiếc đuốc đã được rút ra, kẽ gạch còn muội.

Kình quay lên một mình. Nó lách qua ngưỡng cửa thấp, vào lòng tháp còn nồng mùi mực. Ánh sáng cuối ngày từ khoảng trời trên đỉnh cụt rọi xuống một vệt vàng nhạt trên mặt tường đối diện. Mặt tường vằn vện, chỗ sâu chỗ nông, như da cá chạch. Ngoài cửa, tiếng sóng vỗ chân mũi đất vọng vào, chậm, đều, mỗi tiếng cách nhau bằng một hơi thở dài.

Nó nhắm mắt, áp lòng bàn tay lên chỗ cũ. Tay nó còn đen mực, mực dập dính lên gạch thành một dấu bàn tay nhỏ.

Dưới đáy rãnh chữ, cái mắt lưới rộng vẫn còn đó, nằm yên dưới ngón tay nó.