Cái que tre chấm thuốc mỡ chạm vào rãnh nứt trên lòng bàn tay chị Mận, khẽ, như ngòi bút chạm giấy. Mỡ trắng tan vào thịt hồng. Ông chờ nó thấm, rồi chấm que sang rãnh kế bên.

Hai bàn tay chị ngửa trên cái mẹt úp, hiên nhà anh Sỏ, sáng mồng tám tháng Ba. Lòng tay nứt thành những rãnh trắng dài, sâu như vết dao, kẽ móng thâm một màu chượp đã ăn vào thịt. Ông Khiêm bôi từng rãnh một, chậm, mỗi rãnh một nhịp thở.

"Thầy ơi, em có nước mắm," chị Mận nói. "Đau chi em cũng chấm mắm."

"Mắm chữa cái bụng. Cái tay để tôi."

"Mắm chấm vô cũng mau lành."

"Mắm chấm vô thì cháy cả thịt." Ông không ngẩng. "Chị chịu đau thì nói. Tôi dừng."

"Không đau." Chị nhìn bàn tay mình như nhìn của người khác. "Lâu rồi tay em không ai cầm."

"Ba ngày đừng nhúng nước muối."

"Ba ngày thì chượp ai đảo?"

"Bọc tay bằng lá chuối. Tôi chỉ cho Kình, nó bọc."

"Thằng nhỏ cũng biết bọc?"

"Nó biết bọc cái gì nó muốn bọc."

Anh Sỏ đứng dưới sân, vai u, khăn rằn buộc ngang đầu, tay cầm một xâu cá nục xỏ mang. Từ nãy anh đứng đó, mặt cau như người sắp cãi nhau. Anh móc trong thắt lưng ra mấy đồng tiền.

"Thầy bốc thuốc bao nhiêu tau trả."

"Không lấy."

"Không lấy là thầy khinh tau."

"Không lấy là không lấy." Ông giữ giọng đều. "Tay chị ấy nứt vì làm ra món mắm cả làng ăn. Tôi chữa cho cái tay, không chữa cho tiền."

Anh Sỏ đứng im một chặp. Rồi anh quăng xâu cá lên hiên, cá nục đập lên ván kêu bộp, mắt trợn trắng.

"Thầy không lấy tiền thì lấy cá. Cá không lấy thì tau quăng xuống biển."

Ông nhìn xâu cá. Rồi ông nhìn anh Sỏ, rất lâu, như nhìn một nước thuốc chưa rõ vị.

"Lấy," ông nói. "Cho thằng bé nấu."

Chiều đó, ông ngồi đầu bếp, bếp đất nhà anh Sỏ, lửa đỏ sau mấy khúc củi tre. Kình ngồi xổm thổi lửa, hai má phồng, mái chèo gác ngang vách. Nồi cơm sôi, nắp rung lách cách. Cộc ngồi giữa hai người, trên viên gạch kê nồi, lông xù nâu xám, đã nhón một khúc cá nướng từ lá chuối.

Ông thấy. Ông không nói. Ông gắp một khúc cá khác, to hơn, đặt sang viên gạch bên cạnh, để nó khỏi phải nhón nữa. Cộc nhìn ông một cái, cổ rụt vào, giả như không có gì. Rồi bàn tay duy nhất kéo khúc cá về phía mình.

Ông ngồi quay lưng ra phía cửa sau. Cánh cửa mở sẵn, khung cửa trông ra bãi, và qua bãi là mũi đất. Ông quay lưng hẳn, hai tay đặt trên đầu gối.

"Thầy," Kình nói. "Sao thầy không về đình bên kia ngủ cho đàng hoàng?"

"Bên kia đình có Học chính. Bên này có cơm con nấu."

"Cơm con nấu khê."

"Khê thì ta ăn phần khê."

"Khê ăn vô đau bụng hả thầy?"

"Đau bụng thì có lang y." Ông cười bằng mũi. "Lang y đau bụng thì tự bốc."

Kình mở nắp nồi. Hơi nước bốc lên, mùi cơm khê cháy đáy, thơm hơi đắng. Nó xới một chén, đặt trước mặt ông.

"Ông Trùm cho thầy ở cái kho đó, thầy ngủ được không?"

"Ngủ được. Phao bấc treo trên kèo, nghe như có ai đi trên đầu."

"Phao bấc đâu có đi."

"Vậy nên ta nghe lâu mới ra." Ông gắp một miếng cơm cháy, nhai. "Ngày trước ta có một bệnh nhân làm muối."

Kình ngừng tay.

"Tay ông ấy nứt như tay chị Mận. Ta bôi thuốc, ông ấy ngồi nhìn. Ông ấy nói: thầy chữa tay cho tôi, tôi không cào muối được thì tay lành để làm gì."

"Rồi sao thầy?"

"Rồi ta chữa cho ông ấy cào muối tiếp."

"Là chữa sao?"

"Chữa cho tay hết nứt, mà vẫn cào được."

"Ông đó ở đâu vậy thầy? Năm nào?"

Ông nhai chậm. Ông không đáp ngay. Than trong bếp nổ lép bép, một đốm lửa văng ra, tắt trên nền đất.

"Lâu rồi," ông nói. "Ta không nhớ."

Kình nhìn ông, rồi xới thêm một miếng cơm cháy vào chén ông. "Thầy ăn đi. Ghẹ về là hết nồi."

"Thằng Ghẹ ăn bằng hai cái miệng."

"Một cái miệng, hai cái bụng."

Ghẹ chui vào bếp, hai chân đầy cát, chồm tới bên nồi. "Cơm khê! Tui thích cơm khê."

"Rửa chân," ông nói.

"Tui rửa ở biển rồi."

"Biển không rửa sạch hết."

"Biển rửa sạch cả cái thúng của tui, sạch chân tui chớ." Ghẹ ngồi phịch xuống, thò tay lấy một nắm cơm cháy. "Thầy ăn nhiều hơn tui đi, thầy ốm quá."

Cộc phì cười, mảnh cá trong miệng rớt ra. Kình quay sang nhìn nó, và ông thấy hai đứa liếc nhau, cái liếc của người có chuyện riêng. Ông không hỏi.

Tối, ông về kho lưới ở cuối xóm. Kho cũ, thấp, mái lá, vách tre đan thưa, phao bấc treo trên kèo như đàn dơi. Chõng tre kê sát vách, hòm thuốc gỗ đặt dưới chân chõng. Ông thắp đèn dầu, vặn bấc nhỏ.

Ông mở hòm. Mùi thuốc bốc lên, quế, cam thảo, gừng khô. Ông lấy ra cái cân tiểu ly mang từ kinh, đĩa đồng đã xỉn, đặt lên chõng. Ông bỏ quả cân vào đĩa. Đĩa đồng nghiêng một cái, đứng yên.

Tay ông không run.

Phía sau chõng có cánh cửa nhỏ, trông ra bãi cát, ra mũi đất. Ông đứng dậy, kéo cái hòm thuốc dịch ngang, chắn kín khung cửa, kín từ trên xuống dưới. Ông đứng nhìn cái hòm một lúc. Gió lọt qua kẽ vách tre, mấy cái phao bấc trên kèo đung đưa, chạm nhau lộc cộc, nghe như có ai đang đi trên mái.

Rồi ông ngồi xuống chõng, cầm cây bút lông, kéo tờ giấy bản về phía mình để viết đơn.