Vỏ củ khoai luộc bong ra từng mảng dưới ngón tay ông thư lại già, tiếng sột soạt nhỏ ở bàn bên, và mùi khoai nóng lẫn vào mùi mực.

Trên bàn Khuê, sổ xuất kho bến Giám tháng Giêng trải ra, giấy kẻ ô, chữ viết tay của mười mấy người xen nhau. Ngày mười chín tháng Hai. Cạnh nghiên mực, trên nắp tráp gỗ, một gói thuốc quế gừng bọc giấy bản, buộc lạt. Cô chưa mở. Cô để nó ở đó cho tay biết chỗ.

Cô đối chiếu từng dòng, ngón trỏ trượt xuống mép giấy, sợi chỉ đỏ quanh cổ tay cọ nhẹ vào lề sổ. Tới dòng ngày mười bảy, ngón tay dừng.

Ghe sơn đen, đoàn phía nam lĩnh: hai hòm giấy, một tráp Học chính, bản chép sắc tước tháp cổ cửa sông Nộ.

Cô đọc lại lần hai. Lệnh cô chép tháng trước ghi một ngôi tháp phía nam, và Tế Tửu không cho thêm tên. Sổ kho thì ghi tên. Hai chữ Nộ và hai chữ tháp cổ, nét thủ thư đều, không có gì để chối.

Cô rút một tờ phiếu, nhúng bút, viết phiếu mượn hồ sơ gốc tháp cổ cửa sông Nộ bằng quyền thư lại Phòng Tinh Giản, đóng dấu Phòng. Tay cô vững. Chữ ngay.

Phòng Tinh Giản chỉ rộng bằng hai chiếu, hai bàn kê sát nhau, cửa sổ nhỏ có then cài. Nắng lọt qua kẽ then thành một vệt vàng hẹp, vắt ngang tờ sổ, và bụi bay trong vệt ấy chậm như không có gió.

Cô đi qua hành lang dài, tiếng guốc của lính gác lùi xa sau lưng. Kho sổ ở cuối, tối, giá cao tới trần. Ông giữ kho ngồi sau cái bàn thấp, nhận phiếu, cầm lên xem dưới đèn, rồi lật sổ mượn, một trang, hai trang.

"Hồ sơ phía nam," ông nói. "Năm nay hồ sơ ấy đắt khách."

"Thưa, có người mượn trước ạ?"

"Có người mượn một phần. Con mượn phần còn lại."

"Thưa, phần nào ạ?"

Ông giữ kho không đáp. Ông đứng dậy, đi vào giữa hai giá, lấy ra một tập hồ sơ buộc dây gai, bụi phủ lên gáy một lớp mỏng. Ông phủi, rồi đặt nó lên hai tay Khuê, nặng hơn cô tưởng.

"Con đọc rồi biết."

"Thưa, người mượn trước ạ?"

"Sổ mượn có tên. Ta đếm trang, ta không đọc tên."

"Thưa, người ấy mượn bao lâu rồi ạ?"

"Con muốn ta đếm ngày?"

"Thưa, không."

"Thế thì khỏi hỏi." Ông xua tay. "Con đi đi. Hồ sơ nặng, đừng làm rơi."

Cô cúi đầu, không hỏi nữa.

Về Phòng, cô trải tập hồ sơ lên bàn, mở dây. Giấy cũ, ngả màu trà đặc, mùi ẩm và mùi mọt. Tập đầu là bản chép sắc tiếp nhận. Mép trên bị mọt ăn một vệt dài, gặm sạch dòng niên hiệu, chỉ còn hai chữ nằm trơ ra giữa chỗ khuyết.

Cô dùng mu bàn tay lau mép giấy cho khỏi dính bụi, rồi đọc tiếp. Nét chữ cổ, thanh, chân phương.

Cô đọc tôn hiệu thành tiếng, rất khẽ, từng chữ một. Sáu chữ. Chữ nào cũng ngay, nặng, như một cái cân đặt đối trọng.

Điều khoản cuối nằm ở nửa dưới trang, nét nhỏ hơn.

Cô dừng ở chữ cựu danh trong một dòng chú. Ngay sau hai chữ ấy là một khoảng giấy trắng, không vết mọt, không vết nước, mịn như chưa từng có mực chạm. Khoảng trắng dài đúng bằng hai chữ. Rồi dòng chữ đi tiếp, nét liền, như chưa từng có gì bị bỏ.

"Hồ sơ phía nam à?"

Thư lại già đã đứng sau lưng cô từ lúc nào, củ khoai trong tay, vỏ vương trên áo. Ông cúi xuống nhìn qua vai. Hơi khoai nóng phả vào tóc mai cô.

"Chép sắc cũ thì chừa chỗ tên cũ. Lệ thế."

"Thưa, chừa chỗ này để làm gì?"

"Để khỏi chép tên."

"Thưa, chừa vì không biết tên, hay vì biết mà không được chép?"

Ông nhai khoai, chậm.

"Con hỏi người chép năm ấy."

"Người chép năm ấy còn không ạ?"

"Sáu mươi năm rồi, con."

"Thưa, nghĩa là..."

"Nghĩa là không." Ông nuốt. "Con hỏi cái chết thì dễ, con hỏi cái chừa thì khó."

"Thưa, tại sao khó?"

"Vì chừa chỗ là để người sau biết có cái để chừa." Ông gõ nhẹ củ khoai lên mép bàn. "Người sau thường không nhận."

"Thưa, người sau không nhận là người sau nào?"

"Con ăn khoai không?"

"Thưa, con không."

"Không ăn thì thôi." Ông đứng thẳng. "Ta không nói thêm. Ta già, ta nhớ chuyện cũ nhiều hơn chuyện mới, mà chuyện cũ nhớ nhiều quá thì hại người."

"Thưa, con xin phép hỏi một câu cuối."

"Hỏi."

"Thưa, khi chép bản mới, con có phải chừa đúng hai chữ ấy không ạ?"

"Con chép bản mới nào?"

"Thưa, con chưa biết. Con chỉ hỏi nếu."

"Nếu thì chừa." Ông cười, mắt hẹp lại. "Chừa đủ hai chữ. Đừng chừa thêm, đừng chừa bớt. Chừa bớt thì thiếu, chừa thêm thì hở."

Khuê gật. Cô không nhìn khoảng trắng nữa. Cô nhìn ngón tay mình, đặt hai bên tập giấy, sợi chỉ đỏ ở cổ tay cuộn thành một vòng nhỏ.

Cô lật sang tập thứ hai.

Gáy tập ấy có một thứ thò ra. Một mép giấy nham nhở, như chân một cái răng gãy, nhô lên khỏi chỗ khâu. Màu giấy trắng hơn các tờ xung quanh, và đường thò ra ấy không cong như đường mọt ăn, mà thẳng.

Cô đặt ngón tay lên mép giấy ấy. Giấy mịn, hơi lạnh.

Thư lại già đứng dậy khỏi bàn mình. Ông đi ngang, tay chắp sau lưng, cái áo xanh phất qua mép bàn Khuê.

Cô kéo tờ giấy thấm phủ lên tập hồ sơ.