Ngày nghỉ, Nhì thức dậy trước cả lán, trước cả con gà trống của đồn nhốt trong lồng tre sau bếp, và nằm im trên sạp, mắt mở, nhìn lên mái lá nơi những chấm sáng đầu tiên đang lọt qua kẽ lợp, nhỏ như hạt muối, mỗi hạt một màu xám trắng.

Anh đếm. Hôm nhặt được cái vòng là chuyến thứ mười một, rồi mười hai. Kể từ ngày ấy, qua ba ngày thầy ký đọc số, qua hai chuyến tàu, qua cánh tay rách của Tám Oanh, qua những buổi chiều tám chuyến, chín chuyến, mười một chuyến, anh đã kéo được sáu mươi bảy chuyến, và hôm nay là ngày đầu tiên không có chuyến nào.

Sáu mươi bảy. Anh nói thầm con số ấy, môi động, và nghe nó không đúng bằng cái vai anh nói.

Vách lán là những tấm ván thô ghép vội, khe giữa hai tấm rộng chừng một ngón tay, và khi trời bắt đầu sáng thì qua một khe ở gần đầu sạp anh có một lưỡi nắng mảnh, trắng, xiên từ trên xuống, rơi lên chiếu cách mặt anh chừng một sải tay. Nó nhích rất chậm. Anh nhìn nó nhích từng chút trên chiếu, qua nếp vải, qua một con kiến đang bò, và anh ngồi dậy, không tiếng, tháo sợi gai khỏi cổ tay.

Cái vòng nằm trong lòng bàn tay anh, thâm, nhẹ, ấm hơi người. Anh đưa nó vào lưỡi nắng.

Ba hình hiện ra.

Không phải hiện ra như người ta thắp đèn, mà như một cái gì vẫn nằm đó mà bây giờ mới có người đặt đúng chỗ để nhìn, và mặt vòng, xám đục suốt mấy ngày, bỗng sáng lên một vệt mỏng ở chính giữa, và trong vệt sáng ấy những rãnh khắc nổi thành đường đen sắc, cong, thẳng, lồng nhau, rõ đến mức anh thấy cả chỗ nét này cắt qua nét kia. Hình thứ nhất nhiều nét, dày, chặt. Hình thứ hai ít hơn, thưa hơn, có một nét ngang dài ở giữa như cái đòn gánh. Hình thứ ba nằm cuối, gọn, nét nào ra nét nấy.

Anh xoay vòng một chút, để nắng chạy qua từng hình, và mỗi lần nó chạy qua thì hình ấy sáng thêm rồi mờ đi, rồi hình sau sáng.

Anh không biết chữ. Cả đời anh chưa cầm cây bút nào, sổ của thầy ký anh chỉ ấn ngón cái quệt mực vào. Nhưng anh nhìn ba hình ấy nằm ngay hàng, cách đều nhau bằng một khoảng đúng, không nghiêng, không chen, không hình nào to hơn hình nào, và anh biết, như biết trời sắp mưa, rằng không ai khắc ba cái hình như vậy chỉ để làm đẹp.

Đó là chữ.

Anh giữ vòng trong nắng cho đến khi lưỡi nắng nhích khỏi mặt vòng, chạy xuống ngón tay anh, xuống chiếu, xuống nền đất, rồi tắt vì mặt trời đã lên cao khỏi cây cao nhất ngoài vách.

"Mày coi gì mà coi hoài vậy?"

Tám Oanh nằm sạp bên cạnh, quay đầu nhìn anh, tóc dựng lên, mắt còn đỏ.

"Không coi gì."

"Coi. Tao nằm đây nửa buổi."

"Nửa buổi hồi nào."

"Từ lúc nắng lọt khe." Tám Oanh ngồi dậy, rên một tiếng nhỏ, vì cánh tay trái. "Cho tao xem."

"Xem chi."

"Mày coi được, tao coi không được?"

Nhì đưa. Tám Oanh cầm, đưa lên chỗ nắng đã tắt, xoay trái xoay phải.

"Không thấy gì."

"Nắng hết rồi."

"Hồi nãy có?"

"Hồi nãy có."

"Có gì?"

"Có ba cái."

"Ba cái gì?"

"Ba cái hình. Hàng ngay."

Tám Oanh nhìn anh, rồi nhìn lại vòng.

"Mày thấy chữ hả?"

"Tao không biết chữ."

"Mày vừa nói hàng ngay."

"Hàng ngay không phải chữ."

"Hàng ngay thì cái gì khác mà hàng ngay?"

Nhì chưa nói ngay. Anh nghe tiếng chim hót, một con, sau vách, và tiếng ai đó trở mình trong lán.

"Ai khắc nó?" anh hỏi.

"Tao không biết."

"Khắc để làm gì?"

"Tao không biết."

"Mày biết cái gì?"

"Biết nó bạc." Tám Oanh trả vòng. "Còn mày coi hoài, nó có nở ra không?"

"Nở?"

"Nở ra thành cái gì khác."

"Vòng thì nở ra thành gì."

"Thì tao nói chơi."

"Tao sẽ hỏi thầy ký."

"Hỏi thầy ký cái gì?"

"Hỏi coi nó là cái gì."

"Thầy ký không biết chữ của mọi thứ trên đời."

"Biết chữ nhiều hơn mình."

"Cái đó thì phải." Tám Oanh gãi đầu, rồi với tay lấy cái áo vắt trên cột sạp, xỏ vào, vừa xỏ vừa ho.

Một tiếng ho nhỏ, khô, ngắn. Rồi nó thôi.

Nhì ngồi im, vòng nắm trong tay, khe sáng trên vách bây giờ chỉ còn là một sợi chỉ trắng.

"Mày ho hoài?"

"Đâu có."

"Từ hôm tay rách."

"Hôm tay rách mới ho một lần."

"Một lần thì một lần."

"Mày lo cho tao chi, lo cho mày." Tám Oanh cài nút áo. "Ngày nghỉ, tao đi giặt khố. Mày đi giặt không?"

"Giặt."

"Vậy xuống suối."

"Hai thằng rục rịch gì sớm vậy?" Cả hỏi, mắt vẫn nhắm.

"Đi giặt khố."

"Giặt khố mà thì thầm."

"Tụi tao nói chuyện."

"Nói chuyện thì ra ngoài, để người ta ngủ."

"Đang ra," Tám Oanh nói.

Cả hai đứng dậy, bước qua những người còn ngủ, ra khỏi lán. Bên ngoài, ánh sáng ngày nghỉ rơi lên bãi đất đỏ, lên chuồng gà, lên cái giàn phơi dây gai, lên con đường mòn dẫn tới đường ray, nơi sáu mươi bảy chuyến toa đã đi qua và hôm nay không có chuyến nào. Đường ray nằm yên, thép sáng loáng trong nắng, vắng như dải xương cá phơi.

"Nhìn nó," Tám Oanh nói.

"Nhìn gì?"

"Cái đường ray. Hôm nay nó nghỉ."

"Nó không nghỉ. Nó chờ."

"Chờ ai?"

"Chờ mình."

"Ừ." Tám Oanh nhìn thêm. "Nó chờ."

Nhì lần sợi gai, quấn lại vòng vào cổ tay, siết. Dưới ngón cái anh, ba hình nằm đó, không còn sáng nữa, chỉ còn là những rãnh nhỏ trên bạc. Nhưng anh đã thấy, và cái đã thấy ấy không rút lại được.