Chiều. Nắng nghiêng. Mé rạch đỏ như gạch.

Xuồng ông Hai Dày cặp sát bờ, mũi xuồng cắm vô bùn. Ông ngồi trên mạn, hai chân thòng xuống nước, tay vá cái lưới con. Cây kim bằng xương, sợi chỉ bằng gai. Ông đâm một mũi, kéo một mũi, miệng ngậm điếu thuốc rê chưa đốt.

Sún đứng trên bờ ba bước. Cậu đi tới. Cậu đi lui. Cậu đi tới lần nữa.

"Có gì nói đi," ông Hai Dày nói, không ngẩng đầu.

"Dạ."

"Dạ gì?"

"Con có cái này."

"Cái gì?"

Sún nhìn quanh. Mé rạch vắng. Một con chim bói cá đậu trên cọc, đầu nghiêng. Cậu móc trong lưng quần ra cái vòng, đưa hai tay.

"Ông coi."

Ông Hai Dày ngừng kim. Ông ngẩng lên. Ông nhìn cái vòng. Rồi nhìn Sún.

"Lại đây."

Sún bước xuống bùn, lội ra xuồng. Nước tới đầu gối. Cậu đưa cái vòng lên cao. Ông Hai Dày lau tay vô vạt áo, rồi nhận.

Ông cầm bằng hai ngón. Ông lật mặt ngoài. Ông lật mặt trong. Ông gõ nhẹ vô mạn xuồng. Không kêu. Ông đưa lên mũi ngửi, mùi bùn, mùi sắt cũ. Rồi ông đưa lên ngang mắt, nheo.

"Bạc," ông nói.

"Dạ?"

"Bạc. Hồi xưa ông thấy người ta đeo."

"Dạ."

"Mày đào ở đâu?"

"Ngoài bãi."

"Bãi nào?"

"Cái hang sâu."

"Hang nào sâu?"

"Gần rừng bần. Có một cục cây nằm ngang."

"Cục cây nằm ngang." Ông Hai Dày gật gật. "Chỗ bữa hổm tụi bây bắt còng, phải hông?"

"Dạ."

"Hừm."

Ông xoay cái vòng trong ngón tay. Cái vòng chớp một cái trong nắng. Ông cười, nụ cười đen răng.

"Mày có nói với ai chưa?"

"Mập với con Đậu biết."

"Má mày?"

"Hổng."

"Anh Ba mày?"

Sún liếm môi.

"Hổng."

"Ừ." Ông Hai Dày gật. "Giấu kỹ nghe. Cái này không phải thứ để người ta thấy."

"Dạ."

"Ông không nói."

"Dạ."

"Ông già rồi. Ông hổng nói."

Ông trả cái vòng. Sún nhận bằng hai tay, nhét vô lưng quần, siết dây rút.

"Con hỏi được hông ông?"

"Hỏi."

"Bữa hổm ông nói chỗ này là cửa."

"Ừ."

"Cửa gì?"

Ông Hai Dày ngó ra xa. Từ xuồng nhìn ra, bãi nằm dài, nâu, mênh mông, tới tận rừng bần, rồi tới cái nước. Ông chỉ bằng điếu thuốc rê.

"Thấy cái cây cao cao đó hông?"

"Thấy."

"Xa hơn nữa."

"Dạ."

"Chỗ đó, hồi ông nội ông còn sống, là nước sâu."

"Sâu cỡ nào?"

"Sâu ghe lớn vô."

"Ghe lớn cỡ nào?"

"Lớn bằng ba cái nhà."

Sún ngó theo cái chỉ tay. Cậu ngó thật kỹ. Bãi nâu. Còng chạy. Bùn bóng. Một cây bần cao, rễ nhô lên như ngón tay. Hổng có gì sâu.

"Hổng có," cậu nói.

"Bây giờ hổng có."

"Con thấy bùn."

"Bùn bây giờ. Hồi đó nước."

"Ông nội ông kể hả?"

"Ông nội kể. Ba ông kể. Ổng nói cả nước vô trong đó, lên xuống, hai lần một ngày. Tàu vô, tàu ra. Đèn tàu sáng tới khuya."

"Con hổng tin."

"Mày hổng tin cũng được."

"Sao hết nước?"

Ông Hai Dày im một chút. Ông ngậm điếu thuốc, chưa đốt, nhai nhẹ.

"Nước đi chỗ khác."

"Đi đâu?"

"Hổng biết. Nước ở đâu thì ở đó. Nó đi."

"Còng vô."

"Còng vô."

"Còng hổng biết đây là cửa."

"Còng hổng cần biết."

Sún nghĩ. Cậu thò tay xuống nước, múc một nắm, rưới lên mạn xuồng. Gỗ thấm nước, đen lại. Cậu ngó mạn xuồng. Ván cũ, mốc, đầy vết lõm.

"Ông cho con mượn cái ván."

"Mượn làm gì?"

"Vẽ."

"Vẽ gì?"

"Cái này." Cậu lấy ngón trỏ ướt, vẽ lên ván. Một đường cong, hai đầu nhọn. Một đường cong nữa. Hai đầu chụm lại.

Ông Hai Dày ngó. Ngó rất lâu.

"Mày vẽ cái gì?"

"Cái càng."

"Càng cua?"

"Dạ."

"Cái vòng có hình đó hả?"

"Dạ. Con thấy."

"Ở đâu?"

"Phải nghiêng. Phải có nắng."

"Nghiêng sao?"

"Con hổng biết nói."

Ông Hai Dày không hỏi nữa. Ông ngó cái hình trên ván, hai đường cong bóng nước, đen trên gỗ nâu. Ông ngó rất lâu. Điếu thuốc rê trên môi ông rơi xuống nước, nổi lềnh bềnh.

"Ông."

"Hử?"

"Ông sao vậy?"

"Hổng sao."

"Ông nhìn con hoài."

"Hổng có."

"Có."

"Ông nhìn cái hình." Ông chậm rãi nhặt điếu thuốc rê khỏi nước, vắt khô, ngậm lại. "Hình vẽ khéo."

"Con vẽ dở."

"Khéo."

Sún cười.

Hai người ngồi im. Nắng nghiêng thêm, chạm mép rừng bần. Mé rạch tối dần ở phía dưới. Con chim bói cá lao xuống nước, trồi lên, đã ngậm một con cá nhỏ.

Hình trên ván bắt đầu mờ. Nước bốc hơi từ mép vô trong. Đường cong thứ nhất nhạt trước. Rồi đường cong thứ hai.

"Nó mất," Sún nói.

"Ừ."

"Con vẽ lại."

"Đừng."

"Sao?"

"Để vậy."

"Sao để vậy?"

"Hình nào cũng mất hết." Ông Hai Dày quơ tay. "Hình ghe, hình người, hình cửa. Mất hết. Vẽ làm gì."

"Con vẽ cho vui."

"Vậy thì vẽ."

Sún vẽ lại. Hình hiện ra, ướt, đậm. Ông Hai Dày ngó, gật gật, rồi cầm kim, cầm lưới, đâm tiếp một mũi.

"Mày về đi. Tối rồi."

"Dạ."

"Nhớ giấu."

"Dạ."

"Nhớ nước lên thì chạy vô bờ. Hổng được ở lại giữa bãi."

"Con biết."

"Hổng biết. Con nít hổng biết." Ông Hai Dày nói giọng nghiêm. "Nước lên nhanh lắm. Mày bị bùn kẹt thì nằm xuống. Nằm ngửa. Hiểu hông?"

"Nằm ngửa."

"Nằm ngửa. Dang tay. Đừng giãy."

"Dạ."

"Nhắc lại."

"Nằm ngửa. Dang tay. Đừng giãy."

"Giỏi."

Sún leo lên bờ. Cậu quay lại ngó. Ông Hai Dày đã cúi đầu, tay đâm kim, lưng còng, nón lá che mặt.

Trên ván xuồng, hình cái càng đang mờ.

Cậu đi về. Dọc đường cậu lẩm nhẩm: nằm ngửa, dang tay, đừng giãy. Nằm ngửa, dang tay, đừng giãy. Tới cửa nhà thì thuộc. Thuộc hơn bài lớp ba.