Ba hôm sau, thím Hai Mận dẫn hai bà tới.

Gấm đang vá lưới ngoài hiên. Cô nghe tiếng dép trước. Dép thím Mận, dép lê, khô. Dép một bà khác, nhẹ, bước ngắn. Dép bà thứ ba, nặng, lết. Ba đôi dép bước qua thanh tre, đạp lên sàn nhà cô, kêu cót két.

Ba hôm nay cô vá lưới ban ngày. Ban đêm cô sờ nút lưới, qua lớp chỉ gai, ba lần mỗi đêm. Sửu ho ban đêm mười một lần, mười hai lần, mười ba lần. Cô đếm. Cô chỉ lấy vòng ra một lần, ngày đầu.

"Chị Gấm."

"Thím."

"Tôi dẫn bà Năm Lài với bà Sáu Nghè qua coi."

"Coi gì?"

"Coi cái vòng."

Gấm đặt con thoi xuống.

"Tôi nhờ thím giữ kín."

"Tôi chỉ nói hai bà."

"Hai bà."

"Hai bà biết giữ miệng."

Bà Năm Lài, nhỏ con, tóc búi, cặp mắt sắc. Bà Sáu Nghè to người, cổ có sợi dây chuyền đồng, hai tay đầy vết sẹo bỏng. Hồi trẻ bà làm ở tiệm vàng trên bờ. Cả xóm biết.

"Chị cho tôi xem," bà Sáu Nghè nói.

"Coi cũng được."

"Coi cho kỹ."

Gấm đứng dậy. Cô lần theo sợi chỉ gai, gỡ cái nút thứ hai trăm bốn mươi, kéo vòng ra. Vòng nằm trong lòng bàn tay cô. Bùn đã bong ở mặt ngoài. Trong khe còn nâu. Nó vẫn đen, thâm, mép sờn. Nhưng nó sáng ở chỗ ngón tay cô hay đụng.

Bà Sáu Nghè đón lấy.

Bà không nhìn trước. Bà nhắm mắt, tay phải xòe, đặt vòng vô lòng bàn tay, nâng lên, hạ xuống. Nâng lên, hạ xuống. Bà đổi sang tay trái. Bà nâng lên, hạ xuống.

"Chín chỉ," bà nói.

"Chín chỉ."

"Chín chỉ đúng. Có thể thiếu một chút."

"Bạc ròng hông?"

"Bạc ròng." Bà mở mắt. "Không pha. Bạc cũ. Bạc ta."

"Ừ."

"Hồi trẻ, tôi cân tay như vầy mỗi ngày. Cân hàng trăm cái."

"Dạ."

"Không cần cân tiểu ly."

"Dạ."

"Cân tiểu ly chỉ để cãi giá."

Bà Năm Lài chìa tay. Bà Sáu Nghè trao vòng. Bà Năm Lài cầm lên, nâng, hạ, xoay.

"Bạc ròng," bà nói.

"Ừ."

"Chị Gấm."

"Dạ."

"Chị biết cái này đổi được gì không?"

"Hông."

"Tôi nói cho chị biết." Bà Năm Lài đặt vòng xuống lòng bàn tay mình, mặt nghiêm. "Nó đổi được thuốc. Ba thang thuốc thầy Lục. Chín chỉ ngang chín chỉ."

"Dạ."

"Nó đổi được gạo. Bốn thúng. Gạo đủ ăn tới hết mùa."

"Dạ."

"Nó đổi được cái nồi đồng mới. Cái nồi tôi thấy ở chợ hôm kia."

"Nồi."

"Nồi tốt. Chị cần nồi không?"

"Nồi tôi còn."

"Nồi chị móp."

"Móp mà còn nấu được."

Thím Mận khịt mũi.

"Nồi gì nữa," thím nói. "Thằng nhỏ ho. Chị đem đổi thuốc."

"Thím."

"Tôi nói thật."

"Thím nói hoài."

"Chị chưa nghe."

Gấm cầm lại vòng. Cô bóp trong tay, ấm, nặng. Cô nhìn xuống sàn, nhìn ba cái bóng đứng quanh, nhìn con thoi nằm bên cạnh lưới dở. Bên ngoài, gió thổi nhẹ, thùng gỗ kêu dưới sàn.

"Bạc này trời cho," cô nói.

Ba bà im.

"Trời cho thì mình tiêu."

"Chị nói đúng," thím Mận nói.

"Bạc này trời cho. Trời cho thì mình tiêu."

Thím Mận không cãi. Bà Năm Lài gật. Bà Sáu Nghè nhìn mặt hồ.

"Chừng nào chị đi?" bà Sáu Nghè hỏi.

"Chưa biết."

"Chị đừng để lâu."

"Dạ."

"Thằng nhỏ."

"Dạ."

Đứa nhỏ nhà bên đã đứng sau lưng thím Mận từ lúc nào. Đầu trọc, bụng ỏng, ngón tay đen bùn. Nó nhìn lòng bàn tay Gấm. Nó chỉ.

"Có hoa."

"Gì?" thím Mận nói.

"Có hoa. Trên đó."

"Hoa gì?"

"Con hổng biết. Có hoa."

Gấm nhìn xuống.

Cô không lật vòng lên coi. Ba hôm nay cô chỉ sờ. Ngón cái cô lần qua mặt ngoài, như lần nút lưới.

Chỗ thứ nhất nhiều nét. Nét sâu, cong, thẳng, lồng nhau.

Chỗ thứ hai ít nét hơn. Gọn hơn.

Chỗ thứ ba gần như trơn. Như ai lấy khăn ướt lau qua rồi bỏ đi. Cô lần lại. Vẫn trơn.

"Hoa gì vậy dì?" đứa nhỏ hỏi.

"Hổng phải hoa," thím Mận nói.

"Hoa mà."

"Hổng. Đi chỗ khác."

Cô im. Ba chỗ khắc nằm yên dưới ngón cái cô. Chúng không phải hoa. Cô không biết chữ. Cô chỉ biết chúng giống thứ người ta viết lên giấy, lên bia, lên bảng hiệu tiệm thuốc.

Cô khép tay lại.

"Thôi," bà Năm Lài nói. "Chị giữ đi."

"Dạ."

"Mình đi," bà Sáu Nghè nói với thím Mận.

Ba bà lần lượt bước qua thanh tre. Dép ba người, dép nặng, dép nhẹ, dép khô. Tiếng dép xa dần, tắt hẳn.

Thằng nhỏ còn đứng đó.

"Má con kêu về," Gấm nói.

"Má con hổng có."

"Ba con kêu về."

"Ba con hổng có."

"Vậy đi chỗ khác."

Nó đi. Hai bàn chân trần, ướt, in dấu trên sàn.

Chiều xuống. Nước hồ đổi màu, từ vàng sang tro. Đàn cò về tổ. Sửu ăn nửa chén cháo, nằm xuống sớm, ho ba tiếng rồi ngủ.

Đêm. Sửu sốt.

Gấm biết. Cô chưa chạm vô trán nó. Nó thở nhanh, ngực phập phồng, trong giấc ngủ nó rên nhỏ. Cô đặt tay lên trán. Nóng. Nóng hơn mọi đêm. Cô thay khăn ướt. Khăn chưa kịp mát đã ấm lại. Cô thay khăn nữa.

Rồi cô ngồi xuống sàn, kéo tấm lưới tới gần đèn. Ngọn đèn dầu nhỏ, đỏ, lung lay. Cô lấy con thoi. Cô vá.

Mắt thứ một. Mắt thứ hai.

Nút lưới thứ hai trăm bốn mươi nằm ngay cạnh tay cô, nhỏ, tròn, phồng. Vòng nằm bên trong. Cô cầm kim vá qua nó. Rồi vá qua nó lần nữa.

Mắt thứ bốn mươi. Mắt thứ năm mươi.

Sửu rên. Cô ngoái lại. Cô đếm hơi thở. Mười. Hai mươi.

Cô quay về lưới.

Mắt thứ một trăm.