Đường lên Bắc Lệ càng lúc càng hiểm. Đến chân dãy núi đá, hai người lạc lối trong rừng già ba ngày, suýt hết lương, thì gặp một người dẫn đường.

Ba ngày lạc trong rừng ấy là những ngày dài nhất từ khi rời Phủ Cả. Lương khô cạn dần, nước suối là thứ duy nhất giữ họ sống, và mỗi đêm, hai người phải chen chúc trong những hốc đá ẩm ướt, nghe tiếng thú hoang gầm gừ đâu đó rất gần, không dám nhóm lửa lớn vì sợ dẫn dụ những thứ không phải thú.

Đó là một chàng trai người Tày, tên Khằm, chừng hơn hai mươi, lưng đeo nỏ, dáng nhanh nhẹn như sóc, bước chân gần như không phát ra tiếng động trên lớp lá mục. Anh ta đang đi săn thì gặp hai kẻ lạc đường, ban đầu cảnh giác, tay còn để hờ trên cán nỏ, nhưng khi thấy ngọn Đèn Cái ánh xanh trong tay nải Lành, mắt anh ta sáng lên kinh ngạc, cả người khựng lại như vừa thấy điều gì không tin nổi.

"Đèn của người giữ đèn!" Khằm thốt lên, giọng run run. "Bà tôi kể về thứ này. Bà bảo ngày xưa khắp núi này nhà nào cũng có một ngọn, giờ gần tắt hết rồi. Các anh là người giữ đèn thật à?"

"Tôi là." Lành gật. "Tôi đang lên đền Bắc Lệ. Cậu biết đường không?"

"Biết chứ. Nhưng đường lên Bắc Lệ giờ không yên đâu." Khằm hạ giọng, đưa hai người về lán của mình, một túp lều nhỏ dựng tạm bên sườn đồi, khói bếp còn vương mùi ngô nướng. "Mấy tháng nay rừng có chuyện lạ. Thú dữ bỏ đi hết. Suối tự dưng ấm. Đêm có tiếng khóc dưới đất. Người trong bản tôi bắt đầu hóa dại, ngồi cười một mình rồi đi mất tích. Bà tôi bảo, đó là tại đền Bắc Lệ sắp mất Chầu. Tại ngọn đèn Thượng Ngàn sắp tắt."

"Bà cậu là ai?" Đào hỏi, mắt không rời khỏi khuôn mặt lo âu của chàng trai.

"Bà Mỵ. Bà là đồng cựu, từng hầu Chầu Bà Thượng Ngàn ở đền Bắc Lệ mấy chục năm. Giờ bà già yếu, thân tàn, không bắc giá được nữa. Bà cứ ngồi bên ngọn đèn mà khóc, bảo bà là người cuối cùng, bà chết thì đèn tắt, cả miền ngàn này thành đất chết."

Lành và Đào mừng rỡ, nhìn nhau một thoáng. Bà Mỵ, đúng người họ cần tìm. Một người giữ đèn miền ngàn còn sống, giữa lúc họ tưởng đã tuyệt đường mối manh.

"Cậu dẫn chúng tôi đến gặp bà cậu được không?" Lành nói, giọng khẩn khoản. "Có lẽ tôi giúp được. Đèn Cái của tôi thắp lại được những đèn sắp tắt."

Khằm nhìn cậu, rồi nhìn ngọn lửa xanh đang lay động khe khẽ trong tay nải, và gật đầu, ánh mắt thắp lên hy vọng như vừa được ai đó thổi bùng lại. "Được. Tôi dẫn. Nếu anh cứu được đền Bắc Lệ, cứu được bà tôi, cứu được cái bản này, thì tôi theo anh, anh đi đâu tôi theo đó. Cái rừng này không thể chết được."

Thế là họ có thêm một người đồng hành. Đêm đó, bên bếp lửa nhỏ, Khằm kể thêm về những đêm rừng bất an, về đàn chim bỏ tổ, về mấy đứa trẻ trong bản bỗng dưng nói mê những thứ tiếng lạ. Lành nghe, và Đào nghe, và Lành, nhìn chàng trai miền núi nhiệt thành ấy bên ánh lửa bập bùng, chợt nghĩ: có lẽ đường thứ ba bắt đầu từ chính những người như Khằm, những người thường, không dòng máu giữ đèn, nhưng sẵn lòng gánh một phần ngọn lửa mà không cần ai ép buộc.

Ánh lửa trại hắt lên gương mặt rám nắng của Khằm những vệt sáng ấm, và trong cái dáng ngồi thẳng lưng, tay vẫn đặt hờ trên cán nỏ dù đang trò chuyện, Lành nhận ra một sự cảnh giác quen thuộc, thứ cảnh giác của người đã quen sống giữa hiểm nguy, không khác gì chính cậu từ ngày rời bến đò Hạ Vọng.

Khằm còn kể thêm, giọng trầm xuống, về đứa em gái út của mình, đứa bé từng theo mẹ lên nương rồi lạc mất trong một buổi chiều sương mù dày đặc, đến giờ vẫn chưa tìm được xác. "Có khi nó cũng thành một trong mấy cái bóng lạc trong rừng ấy," anh nói, mắt nhìn đăm đăm vào đống lửa. "Tôi vẫn hy vọng, một ngày nào đó, có ai dẫn được nó về."

Lành nghe, lòng chợt nặng trĩu, và cậu thầm hứa với chính mình, nếu có dịp đi sâu vào rừng cùng Khằm, cậu sẽ để tâm tìm kiếm, biết đâu trong số những vong hồn lạc lối kia, có một đứa trẻ đang chờ được gọi tên. Đêm ấy, lửa trại tàn dần, cả ba người lần lượt chìm vào giấc ngủ chập chờn giữa tiếng côn trùng rả rích, chỉ có ngọn Đèn Cái trong tay nải Lành vẫn âm thầm tỏa một quầng sáng xanh nhạt, như một con mắt không bao giờ khép, canh giữ cho cả bọn qua đêm rừng đầy bất trắc.