Lành và Đào đến Cổ Loa vào một buổi chiều xám, khi nắng tắt sớm sau những lũy thành cổ.

Tòa thành ốc của An Dương Vương vẫn còn đó sau hai nghìn năm, những vòng thành đất xoắn ốc, giờ chỉ còn là những gò đất phủ cỏ, lũy tre, ao chuôm. Nhưng với con mắt của người giữ đèn, Lành thấy nhiều hơn thế. Cậu cảm được, dưới lớp đất cũ, một mạch lưới khổng lồ, mối lưới phương Bắc mà ông Từ Cộc nói, đang lỏng lẻo, rách bươm, như một tấm áo sờn chỉ.

Sương chiều bắt đầu giăng là là trên những gò đất, luồn qua kẽ lá tre, khiến cả vùng thành cổ như chìm trong một lớp voan mờ ảo. Tiếng chim lợn kêu đâu đó xa xa càng làm không khí thêm phần u tịch, như thể chính đất đai nơi đây còn giữ nguyên vẹn nỗi đau của một cuộc mất nước từ ngàn năm trước.

Lành đi chậm lại, mắt lướt qua từng gò đất, từng lũy tre, cố hình dung cảnh tượng hai nghìn năm trước, khi nơi đây còn là một kinh đô sầm uất, nơi vua tôi từng tin tưởng lẫn nhau trước khi tất cả sụp đổ chỉ vì một chiếc lẫy bị đánh tráo.

"Đây là chỗ mối lưới lớn nhất bị hỏng," cậu nói, đặt tay lên một gò thành cổ. "Hai nghìn năm rồi, từ ngày mất lẫy Nỏ Thần. Cậu cảm được không? Cả vùng này như một vết thương không lành. Bao đời người giữ đèn vá víu, mà không khóa được."

Cậu ngồi thụp xuống bên gò đất, đặt cả bàn tay lên lớp cỏ dại phủ trên nền thành cổ, cố cảm nhận rõ hơn cái mạch lưới đang rung lên yếu ớt bên dưới, như một trái tim già nua sắp ngừng đập mà chưa ai kịp cứu chữa suốt hai thiên niên kỷ.

Đào rùng mình. "Thảo nào Phản Đăng nhằm vào đây. Và thảo nào ông trời cũ trồi lên được ở cửa sông, vì cả mối phương Bắc lỏng, nước không khóa chặt ngài."

Bóng chiều đổ dài trên những vòng thành đất, nhuộm cả vùng di tích trong một sắc vàng úa gợi nhớ, như thể chính ánh sáng cuối ngày cũng đang cố kể lại một câu chuyện đã bị lãng quên quá lâu.

Họ đi vào làng Cổ Loa, nơi giờ là một làng quê bình thường bên những di tích cổ. Theo lời bà Sâm, người họ cần tìm là một bà cụ giữ sử Kim Quy, sống gần đền Thượng, đền thờ An Dương Vương.

Con đường làng lát gạch cũ, hai bên là những mái nhà ngói rêu phong xen lẫn vài căn nhà xây mới, khói bếp chiều tỏa lên mỏng manh giữa không trung se lạnh. Tiếng trẻ con nô đùa đâu đó vọng lại, bình dị đến lạ, như thể chẳng liên quan gì đến cuộc chiến âm thầm đang diễn ra ngay dưới lớp đất họ đang bước qua.

Nhưng vừa vào làng, Lành đã cảm thấy cái lạnh rỗng quen thuộc, và cả mùi lửa xanh. "Cẩn và Phản Đăng đã ở đây," cậu nói khẽ, kéo Đào nép vào. "Chúng đến trước rồi. Mình phải tìm bà cụ giữ sử trước khi chúng tìm ra bà ấy."

Đền Thượng hiện ra sau một khúc quanh, mái cong cổ kính in bóng lên nền trời chiều xám, những gốc đa cổ thụ rễ bám chặt vào lòng đất như đang giữ lại chút hơi thở cuối cùng của một vương triều đã mất. Cả hai bước nhanh hơn, tim đập dồn dập vì vừa hy vọng vừa lo sợ chậm chân.

Họ vội tìm đến đền Thượng. Trên đường, Lành ôm chặt ngọn Đèn Cái, giờ ánh lửa đã yếu đến mức gần như không tỏa sáng nữa, chỉ còn lay lắt như hơi thở cuối. Đứa bé bên trong đang cạn sức từng ngày.

"Em gắng thêm chút nữa," cậu thì thầm với ngọn lửa. "Sắp tới nơi rồi. Sắp tìm được lẫy, khóa được lưới, giải thoát cho em rồi."

Ngọn lửa khẽ lay, yếu ớt. Và lần này, Lành không nghe thấy giọng đứa bé đáp lại nữa. Nó đã quá yếu để cả nói.

Đào bước sát bên cậu, mắt liên tục quan sát những bóng người qua lại trong làng, cố phân biệt đâu là dân làng thật, đâu là đồng-dại cải trang. Gió chiều thổi qua những lũy tre già bao quanh di tích cổ, mang theo tiếng xào xạc như tiếng thì thầm của hai nghìn năm lịch sử, khiến cả hai người càng thêm nôn nóng muốn tìm cho được bà cụ giữ sử trước khi trời tối hẳn.