Để chuẩn bị cho cơn bão lớn mà Thủy Tinh đe dọa, Lành đưa ra một quyết định mà ai nghe cũng cho là liều lĩnh: tự mình ra khơi tìm gặp thần nước, thử thương lượng, hoặc chí ít, đo cho được sức ngài.

Ông Từ Cộc chống nạng gỗ ra tận bến can ngăn. "Cháu điên à? Ra khơi tìm Thủy Tinh giữa lúc ngài đang giận? Ngài dìm cháu xuống đáy chỉ trong một cái phẩy tay." Nhưng Lành đã quyết. "Nếu cứ ngồi chờ bão tới rồi mới chống, cháu chắc chắn thua," cậu đáp, thắt lại tấm khăn trắng. "Cháu phải hiểu Thủy Tinh muốn gì đã. Ngài là thần, thưa ông, không phải một con quái vật vô tri. Mà thần thì bao giờ cũng có lý do. Cháu muốn biết lý do ấy."

Cậu ra khơi cùng Đào và lão Mù dẫn đường. Con thuyền rẽ những con sóng xám dưới bầu trời nặng mây, càng ra xa bờ, nước càng sâu và sẫm lại, cái lạnh dưới lòng biển càng đặc. Lão Mù ngồi ở mũi, đôi mắt không tròng hướng xuống nước, lắng nghe, thỉnh thoảng lại đưa tay chỉ hướng. "Rẽ trái... nữa... đây rồi. Dưới này. Một cái rãnh sâu lắm. Ngài ẩn ở đấy. Tôi nghe được cái thở của ngài."

Lành ngồi xếp bằng giữa thuyền, nhắm mắt, bắc giá Ông Lốt theo lối chia chiếu. Rắn thần giáng, và ngay lập tức cả vùng nước quanh cậu mở ra trong cảm giác, cậu cảm được từng dòng chảy, từng lớp nước nóng lạnh, và tận dưới cái rãnh sâu thẳm kia, một sự hiện diện khổng lồ, cổ xưa, đang cuộn mình. Cậu mở mắt, cất tiếng gọi xuống lòng biển:

"Thủy Tinh! Tôi là người giữ đèn. Tôi ra đây không phải để đánh, tôi muốn nói chuyện. Ngài dâng nước đòi người đã mấy nghìn năm. Vì sao? Ngài thật sự muốn gì?"

Mặt biển cuộn lên. Một cột nước dựng đứng giữa trời, và trong cột nước ấy, Thủy Tinh hiện hình, khuôn mặt như hai vực sâu, râu tóc là rong rêu và bọt sóng. Nhưng lần này ngài không tấn công ngay. Ngài nhìn xuống thằng bé giữ đèn nhỏ nhoi trên con thuyền, và trong đôi mắt vực thẳm ấy có một cái gì đó Lành không ngờ tới, không phải cơn giận, mà một nỗi mỏi mệt cổ xưa, nặng đến mức như đã đè lên ngài từ thuở khai thiên.

"Ngươi muốn nói chuyện," Thủy Tinh lặp lại, giọng trầm đục vọng khắp mặt biển. "Được. Ta sẽ nói cho ngươi nghe, thứ mà loài người các ngươi đã kể sai suốt mấy nghìn năm. Thuở ấy ta cầu hôn Mỵ Nương, con vua Hùng, và ta thua Sơn Tinh chỉ vì đến sau một buổi. Người đời bảo từ đó ta dâng nước hằng năm là vì giận, vì ghen một người đàn bà. Sai. Sai hết. Ta dâng nước, vì ta buộc phải thế."

"Buộc phải thế là sao?" Lành hỏi khẽ.

"Ta là thần nước." Cột nước nghiêng xuống gần cậu hơn. "Nước phải chảy, phải dâng, phải rút, đó là nhịp thở của ta, là chính sự sống của ta. Cũng như ngươi phải hít vào thở ra vậy. Nhưng từ cái ngày các Mẫu dìm ông trời cũ xuống đáy sông, họ dùng chính dòng chảy của ta làm xiềng để giữ ngài. Nước ta trở thành cái khóa. Và từ đó, mỗi lần ta dâng nước theo nhịp tự nhiên của mình, các Mẫu lại ép ta phải rút ngay, vì sợ ta làm lỏng cái ấn của họ. Ngươi hiểu không, thằng bé? Mấy nghìn năm nay ta không được thở theo nhịp của mình. Ta bị kẹt cứng giữa, không được dâng cho trọn, không được rút cho hết, không được là chính ta. Một vị thần bị trói trong chính bản thể của mình. Nên ta giận. Nên ta dâng nước đòi người, không phải vì ta khát máu, mà để các Mẫu buộc phải chú ý đến ta, buộc phải thả ta ra."

Lành lặng người trên thuyền. Từng lời của thần nước rơi vào lòng cậu như đá nặng. Cậu nhận ra một sự thật mà cả sổ cái Phủ Cả cũng không nói rõ: Thủy Tinh không phải một đồng minh trung thành của ông trời cũ. Ngài là một tù nhân khác của cái lưới, bị trói buộc, bị kẹt, bị tước mất chính mình, hệt như đứa bé đang cháy trong ngọn Đèn Cái, hệt như chính Lành đang mất dần bản ngã qua từng giá. Ba số phận, ba cái lồng, cùng một tấm lưới ngàn năm.

"Vậy ra," cậu nói chậm rãi, "ngài giúp ông trời cũ trỗi dậy, là để được tự do?"

"Nếu cái ấn vỡ, ta được thả. Đó là tất cả lý do." Thủy Tinh đáp, thẳng thắn không giấu giếm. "Ông trời cũ đã hứa với ta như thế. Nên ta sẽ dâng bão, ta sẽ mở con mắt dưới đáy, ta sẽ phá cái lưới đã giam ta mấy nghìn năm. Trừ phi..." ngài ngừng lại, cột nước lay động, và đôi mắt vực thẳm ấy dò xét cậu, "...trừ phi ngươi cho ta được một lý do khác. Nhưng ngươi là người giữ đèn, thằng bé ạ. Cả dòng dõi các ngươi từ thuở khai thiên chỉ biết có một việc: trói. Trói ông trời cũ, trói ta, trói cả đứa bé trong đèn của ngươi. Vậy thì ngươi cho ta được gì, ngoài một sợi xiềng khác?"

Câu hỏi ấy treo lơ lửng giữa biển trời, và Lành, trong khoảnh khắc ấy, chưa có câu trả lời. Nhưng cậu biết, đâu đó trong con đường thứ ba cậu đang tìm, con đường không trói, không xóa, mà chia sẻ, có thể có một câu trả lời cho cả thần nước cổ xưa này. Cậu chỉ chưa kịp nói ra, thì mọi thứ đã đổi.