Bà Tú Miên, hàng xóm sát vách, ghé sang mượn cái chày giã cua vào một buổi trưa nắng gắt, tay còn xách theo rổ rau muống vừa hái ở ao nhà mình. Bà vốn hay chuyện, mỗi lần ghé mượn đồ gì cũng nán lại cả khắc đồng hồ, ngồi bệt xuống thềm nhà người ta mà kể đủ thứ chuyện trong xóm ngoài làng.

Mẹ Đôn đang ngồi nhặt rau, mời bà ngồi cùng, hai người vừa làm vừa chuyện trò. Đôn chơi gần đó, tay xếp mấy viên sỏi thành hàng theo một quy luật riêng chỉ cậu hiểu, tai vẫn nghe được lõm bõm câu chuyện người lớn.

"Nghe đâu thằng cu nhà chị mấy hôm trước đối chữ giỏi lắm, cả Tứ mục Tam xuyên gì đó." Bà Tú Miên vừa tước xơ rau vừa hỏi, giọng đầy hiếu kỳ. "Chuyện đó thật à?"

Mẹ Đôn hơi khựng tay, liếc nhanh sang con, thấy Đôn vẫn cắm cúi xếp sỏi như không nghe thấy gì, mới thở nhẹ, đáp vừa phải.

"Thì trẻ con trong nhà đối đáp chơi ấy mà, ông nhà tôi thích thì khen vài câu, có gì đâu bà."

"Có gì đâu là sao được." Bà Tú Miên xua tay, giọng lên cao hơn hẳn. "Cả xóm dưới đang đồn ầm lên rồi, bảo con quan nghè nhà chị bảy tuổi đã đối được câu người lớn còn chịu. Tôi nghe mà mừng cho chị, con cái được thế thì phúc bảy đời."

Bà hạ giọng xuống, nghiêng người lại gần hơn, kiểu người ta hạ giọng khi sắp kể chuyện nhà ai đó không hay.

"Chứ như nhà ông Cửu Tòng đầu xóm kia, thằng con lớn mười sáu tuổi rồi mà học mãi không vào, bố mẹ nó lo sốt vó, nghe đâu đang tính đường chạy vạy nhờ vả cho kỳ thi năm tới. Có tiền cũng chưa chắc yên tâm, chị ạ, chứ như thằng cu nhà chị đây là trời cho thật, không phải lo khoản ấy."

"Bà nghe đâu ra chuyện ấy vậy?" Mẹ Đôn hỏi lại, tay tước rau đã chậm hẳn xuống.

"Thì cũng chỉ nghe người ta rỉ tai nhau ngoài chợ thôi, ai dám nói toạc móng heo ra." Bà Tú Miên hạ giọng, ra vẻ bí mật. "Nhưng nhà có của, sợ mất mặt, thì cách nào cũng phải tính."

"Chuyện học hành của người ta, mình biết vậy thôi, đừng bàn ra bàn vào." Mẹ Đôn khẽ nhắc, mắt vẫn không rời rổ rau.

Bà Tú Miên gật gù, có ý tán thành, im được một lúc rồi lại quay về chuyện đang dở. Bà liếc sang Đôn đang ngồi xếp sỏi, rồi bật cười, buông một câu nửa như khen nửa như trêu, giọng oang oang không giữ ý.

"Thằng bé này lớn lên chỉ có hai đường, chị ạ. Một là làm quan to, đứng đầu cả trấn. Hai là làm loạn cả cái làng này lên, vì cái đầu sắc như thế, không chịu ở yên một chỗ đâu."

Câu nói vốn chỉ định là một câu bông đùa vô hại, kiểu người già hay nói với trẻ nhỏ để tỏ lòng quý mến, nhưng mẹ Đôn nghe xong, tay tước rau khựng lại hẳn, mặt thoáng biến sắc trong một nhịp thở rồi lấy lại ngay.

"Bà đừng nói gở thế." Mẹ đáp, giọng cố giữ nhẹ nhàng nhưng có phần gằn hơn thường ngày. "Trẻ con đối được vài câu chữ đã là gì đâu mà bà bàn tới chuyện làm quan làm loạn. Bà cứ để nó lớn cho yên, đừng gieo vào đầu nó những chuyện to tát quá sức."

"Ơ, tôi có ý gì đâu, chị đừng nghĩ nhiều." Bà Tú Miên hơi chưng hửng, biết mình lỡ lời, vội chữa. "Tôi chỉ mừng thay chị thôi mà."

"Tôi biết bà mừng thật lòng." Mẹ dịu giọng lại, thấy mình vừa nói hơi gắt, đưa tay xoa xoa lên vai bà hàng xóm cho phải phép. "Nhưng con nít nghe những câu ấy nhiều rồi tưởng thật, sinh ra kiêu, hoặc sinh ra sợ, cả hai đều không tốt cho nó."

Đôn ngồi im, tay vẫn xếp sỏi nhưng tai đã dỏng hết cỡ. Cậu nghe rõ câu "làm loạn cả làng", không hiểu hết nghĩa nhưng cảm được đó không phải một lời khen bình thường, vì mẹ cậu chưa bao giờ gạt phắt một câu khen đi nhanh như thế. Cậu nhớ lại lời cha dặn sáng hôm trước, về việc đừng đem khoe câu đối chữ ra ngoài, và lần đầu tiên cậu hiểu lơ mơ vì sao cha lại dặn vậy.

Bà Tú Miên mượn được cái chày, cáo từ ra về, còn dặn với lại một câu trước khi ra tới cổng, giọng đã trở lại vui vẻ như cũ.

"Dù gì thì cũng phúc nhà chị, cứ để nó tự nhiên mà lớn, giỏi đến đâu hay đến đó."

Mẹ tiễn khách ra tới cổng tre, quay vào thì thấy Đôn vẫn ngồi nguyên chỗ cũ, đám sỏi xếp thành một hàng dài ngay ngắn, nhưng ánh mắt cậu đang nhìn theo bóng bà Tú Miên khuất dần sau rặng tre, không còn tập trung vào trò chơi nữa.

"Con nghe hết rồi à?" Mẹ ngồi xuống cạnh con, giọng đã mềm lại hẳn.

Đôn gật đầu, mắt vẫn dán vào hàng sỏi xếp ngay ngắn trước mặt, chưa vội đáp ngay.

"Con đang nghĩ gì mà ngồi im thế?" Mẹ hỏi khẽ, bàn tay đặt nhẹ lên vai con.

"Con đang nghĩ câu bà Tú Miên nói lúc nãy ạ." Đôn đáp, giọng chậm hơn mọi khi. "Mẹ bảo bà ấy chỉ đùa thôi, nhưng lúc nãy tay mẹ tước rau khựng hẳn lại, con thấy rõ."

Mẹ khẽ thở dài, xoa nhẹ lên đầu con một cái trước khi đáp.

"Mẹ chỉ giật mình một chút thôi, không có gì đâu con."

Đôn gật đầu, rồi hỏi câu mà chính cậu cũng không ngờ mình lại hỏi, giọng nhỏ nhưng rất thật.

"Mẹ ơi, làm loạn cả làng là làm sao ạ? Con không muốn làm loạn gì cả."