Chiều tối, gần trọn xóm Cồn Su kéo tới sân nhà Ông Cả Ngoạn, người đứng người ngồi chen chúc trên mấy tấm đệm trải tạm. Ánh đuốc cắm quanh sân hắt bóng người lay động lên vách lá, tiếng muỗi vo ve lẫn trong tiếng người xì xào chưa dứt.

Ông Cả Ngoạn ngồi trên bộ ván giữa sân, bên cạnh là Bà Tám Đảnh và vài người có vai vế trong xóm. Bảy Nhâm ngồi hơi lùi lại phía sau, cuốn sổ nhỏ để trên đùi, cây bút giắt sẵn sau tai theo thói quen mỗi lần dự việc làng.

"Bà con im lặng nghe tui nói." Ông Cả Ngoạn cất giọng, tay giơ lên ra hiệu. Tiếng xì xào lắng dần. "Tính tới chiều nay, xóm mình đã mất bốn người vì cái dịch này. Còn hơn chục nhà đang có người bệnh nặng nhẹ khác nhau. Tui kêu bà con họp lại, không phải để than khóc, mà để tính coi mình còn làm được gì."

"Ông Cả cho tui nói." Cả Quờn đứng dậy, giọng còn khàn vì mất ngủ mấy đêm liền. "Tui nghĩ trước mắt, ai có nước giếng đào riêng thì dùng nước đó, đừng đụng nước sông nữa. Nhà nào chưa có giếng thì đun nước sông cho sôi kỹ trước khi uống, đừng tiếc củi."

"Cái đó tui với biện Nhâm đã dặn mấy bữa nay rồi, nhưng bà con còn ít người nghe." Bà Tám Đảnh nói chen vào, giọng có chút trách móc. "Bây giờ chết bốn người rồi, chắc bà con mới chịu tin."

Một người đàn ông lớn tuổi ngồi phía sau lên tiếng, giọng run run. "Vậy chớ nước sôi, thuốc nam, mấy cái đó bà Tám làm hết sức rồi, mà người vẫn cứ chết. Vậy giờ tính sao nữa đây?"

Sân nhà chợt im bặt một lúc, chỉ còn tiếng đuốc cháy tí tách.

"Có người nói," một giọng phụ nữ khác cất lên từ góc sân, không rõ ai, "dưới Long Kiến có ông đạo chữa bệnh hay lắm. Hay mình cử người đi tìm ổng, xin ổng lên đây cứu giúp?"

Câu nói làm cả sân xôn xao trở lại. Có người gật gù tán thành, có người lắc đầu nghi ngại.

"Đi tìm ổng, biết ổng còn ở đó không, hay đã đi đâu mất rồi?" Cả Quờn lên tiếng phản đối. "Đường sông một ngày một đêm, đi về cũng hết hai ngày, trong lúc đó xóm mình ai lo? Chưa kể đi giữa mùa dịch vầy, lỡ người đi cũng dính bệnh dọc đường thì sao?"

"Nhưng nếu ổng chữa được thiệt thì sao? Chẳng lẽ mình ngồi đây chờ chết hết?" người phụ nữ kia cãi lại, giọng gay gắt.

Cuộc tranh luận nổ ra khắp sân, người này nói qua người kia nói lại, không ai chịu ai. Ông Cả Ngoạn ngồi im một lúc lâu, mắt nhìn xuống đất, tay vân vê điếu thuốc chưa châm.

"Bà con để tui nói." Ông cuối cùng lên tiếng, cả sân dần im lặng trở lại. "Chuyện ông đạo, tui cũng có nghe. Nhưng tin đồn là tin đồn, chưa ai trong xóm mình mắt thấy tai nghe tận nơi. Tui không cấm ai muốn đi, nhưng tui cũng không dám cử ai đi lúc này, vì xóm mình đang cần từng bàn tay ở lại."

Ông ngừng một chút, rồi nói tiếp, giọng trầm hẳn xuống như đang cân nhắc từng chữ. "Còn một chuyện nữa, tui muốn hỏi ý bà con. Ngoài chuyện thuốc thang, phòng bệnh, mình có cần... tính thêm chuyện gì khác nữa không?"

Không ai hiểu ngay ông muốn nói gì, cả sân im lặng chờ đợi.

"Ý ông Cả là sao?" Bảy Nhâm hỏi, ngẩng lên nhìn ông Cả Ngoạn, cảm thấy có gì đó trong câu hỏi lửng lơ ấy khiến lòng ông chợt bất an.

Ông Cả Ngoạn không trả lời ngay, chỉ đưa mắt nhìn sang Bà Tám Đảnh một cái thật nhanh, rồi lảng sang chuyện khác. "Thôi, chuyện đó để tính sau. Trước mắt, bà con ai có sức khỏe còn tốt, chia nhau ra tiếp tục chăm người bệnh. Biện Nhâm ghi lại giùm tui, nhà nào còn thiếu thuốc, thiếu người chăm, để mình điều phối cho đều."

Trước khi mọi người giải tán hẳn, Cả Quờn nán lại, kéo Bảy Nhâm ra một góc sân, giọng hạ thấp. "Biện Nhâm, ông thấy câu hỏi hồi nãy của ông Cả kỳ không? Tui nghe xong mà nổi da gà."

"Tui cũng thấy lạ." Bảy Nhâm gật đầu, mắt vẫn dõi theo bóng Ông Cả Ngoạn đang chậm rãi bước vào nhà trong, dáng đi nặng nề hơn hẳn mọi khi. "Nhưng ổng chưa nói rõ ý gì, mình cũng chưa nên đoán bừa."

"Ông là biện xóm, ông gần ổng nhất. Có dịp hỏi thẳng coi ổng đang nghĩ chuyện gì." Cả Quờn nói, giọng vừa lo lắng vừa có chút dò xét. "Tui sợ mấy chuyện đồn đại linh tinh trong xóm mình lại rộ lên, nhất là lúc người ta đang hoảng loạn như vầy."

Bảy Nhâm không đáp ngay, chỉ gật đầu cho qua chuyện. Ông biết Cả Quờn vốn không ưa những gì mơ hồ, không nắm bắt được bằng lý lẽ thông thường, nhưng chính cái vẻ bất an hiếm thấy trên gương mặt người vốn hay lớn tiếng ấy lại khiến ông thêm phần lo ngại.

Cuộc họp tan dần khi trời đã khuya, người ta lục tục kéo nhau về, ai nấy mang theo một nỗi lo mới nặng nề hơn cả lúc tới. Trên đường về, Bảy Nhâm đi ngang qua mấy nhà còn thắp đèn khuya, tiếng rên khe khẽ của người bệnh vọng ra qua vách lá thưa, xen lẫn tiếng ai đó đang lầm rầm khấn vái điều gì không rõ.

Về tới nhà, Út Thà vẫn còn thức chờ, thấy cha về liền hỏi ngay chuyện họp làng. Bảy Nhâm kể lại đại khái, cố giấu bớt phần câu hỏi bỏ lửng của Ông Cả Ngoạn, không muốn con gái phải bận lòng thêm chuyện chưa rõ hư thực.

Ông ngồi xuống bộ ván, giở sổ ra định ghi lại vài dòng theo lệ mỗi lần dự việc làng, nhưng cây bút cứ lơ lửng trên tay mãi không hạ xuống được trang giấy, câu hỏi bỏ lửng của Ông Cả Ngoạn vẫn cứ vướng mãi trong đầu, không sao dứt ra được.