Bà Hạnh đặt cái điện thoại xuống bàn, hai tay chống hông, nhìn nó như nhìn một con mèo hoang vừa tha con cá khô vào nhà.

"Mày ơi là mày," bà nói với cái điện thoại. "Con cháu mình nói mày khôn lắm. Mà sao tao bấm hoài nó cứ nhảy ra cái gì không hiểu?"

Ông Bảy ngồi đối diện, rót thêm chén trà, cười khà khà.

"Bà lại làm gì nó rồi?"

"Tao có làm gì đâu. Tao chỉ muốn nhắn cho con Lan cái tin. Nó mới sinh cháu, tao muốn hỏi thăm. Mà tao bấm vô cái chữ Z màu xanh, nó hiện ra một đống, tao không biết đường đi."

Ông Bảy gật gù, tay vẫn vuốt vuốt chén trà. Ông thì khác, ông đã có ba tháng kinh nghiệm. Hồi Tết, thằng cháu nội nó cài cho ông cái Zalo, dặn:

"Ông ơi, ông muốn gọi con thì bấm đây. Muốn gửi tiền mừng tuổi cho cháu thì bấm đây. Mà ông nhớ đừng bấm cái gì có chữ 'bank' nha."

Ông Bảy nhớ như in. Ba tháng qua, ông luyện được năm thao tác: nhắn tin, gọi thoại, gọi video, xem ảnh con cháu gửi, và bắt chuyện với mấy ông bạn già trong nhóm cờ tướng ở công viên. Vậy mà bà Hạnh, vợ ông, vẫn còn loay hoay ở bước đầu tiên.

"Để tui chỉ cho," ông Bảy đứng dậy, kéo ghế lại ngồi cạnh bà. "Bà bấm vô cái ô có hình cây bút, rồi bà chọn người muốn nhắn."

"Cây bút nào? Tao thấy có cây bút nào đâu?"

"Trên cùng, bên tay phải. Cái hình giống cây bút chì đó."

Bà Hạnh dí mắt vào màn hình, cái kính lão trễ xuống sống mũi. Bà bấm một cái. Màn hình nhảy sang trang khác, hiện ra một đống hình thù.

"Trời ơi, nó ra cái gì nữa rồi nè ông ơi."

Ông Bảy nghiêng đầu nhìn. "Bà bấm lộn rồi. Bà bấm vô cái hình máy ảnh. Đó là chụp hình, không phải nhắn tin."

"Thì tao đâu có biết. Cái gì cũng giống nhau hết trơn."

Bà Hạnh tháo kính ra, lau lau, rồi đeo lại. Bà nhìn ông Bảy bằng ánh mắt vừa bực vừa tủi.

"Ông nói thiệt đi. Có phải tại tao già rồi không? Con Lan nó nhắn tao hoài mà tao không trả lời được. Nó tưởng tao giận nó. Hôm qua nó gọi điện thoại bàn, nó nói 'Má ơi, sao má không trả lời tin nhắn của con'. Tao nghe mà muốn khóc."

Ông Bảy im lặng một lát. Ông nhớ lại hồi đầu ông cũng vậy. Thằng cháu nội dạy ông hai buổi, mà buổi thứ ba ông quên sạch. Ông còn tưởng cái điện thoại nó ghét ông.

"Không phải tại bà già," ông Bảy nói. "Tại cái điện thoại nó khôn quá. Mình phải học nó từ từ."

Ông cầm cái điện thoại của bà, mở Zalo, chỉ vào từng biểu tượng.

"Bà nhìn nè. Cái ô vuông có chữ Z là để nhắn tin. Cái ô tròn có hình điện thoại là gọi. Cái ô có hình người là danh bạ. Bà nhớ ba cái đó thôi. Còn mấy cái khác từ từ học."

Bà Hạnh gật đầu, mặt nghiêm trang như học sinh tiểu học nghe cô giáo giảng bài. Bà lấy cuốn sổ tay trong túi áo ra, ghi ghi mấy chữ.

"Ô vuông Z nhắn tin. Ô tròn gọi. Ô người danh bạ."

"Ừ, đúng rồi. Bà giỏi rồi."

"Giỏi gì mà giỏi. Ba cái này mà cũng phải ghi vô sổ."

Bà cười, nhưng mắt thì sáng lên. Bà cầm lại cái điện thoại, bấm thử. Lần này bà mở được Zalo, thấy danh sách mấy người con. Bà bấm vào tên con Lan, thấy hiện ra khung trắng để viết tin.

"Được rồi! Được rồi ông ơi!" Bà la lên, hai tay run run. "Tao thấy rồi! Tao viết gì bây giờ?"

"Bà muốn viết gì thì viết."

Bà Hạnh ngồi thẳng lưng, hai ngón tay cái chấm chấm lên màn hình. Bà viết chậm như đang thêu. Từng chữ một hiện ra:

"Con Lan ơi. Má mới học được cách nhắn tin. Má thương con và cháu. Má không giận con đâu."

Bà đọc lại một lần, rồi bấm nút gửi. Chờ một giây. Hai giây. Rồi màn hình sáng lên, hiện một dòng chữ nhỏ xíu:

"Đã gửi."

Bà Hạnh thở phào, dựa lưng vào ghế. Ông Bảy nhìn bà, cười. Cái cười của người đã từng đi qua con đường đó.

"Thấy chưa. Có khó gì đâu."

Ba ngày sau, bà Hạnh đi họp tổ dân phố ở nhà văn hóa phường. Bàn ghế nhựa xếp thành hàng, mấy bà mấy ông ngồi la liệt, ai cũng cầm điện thoại. Bà Hạnh ngồi cạnh bà Tư, hàng xóm sát vách.

Bà Tư ghé tai bà Hạnh:

"Nghe nói bà biết dùng Zalo rồi hả?"

"Biết chút chút. Ông Bảy nhà tui chỉ."

"Trời ơi, bà chỉ tui với. Con gái tui nó lập cho tui cái tài khoản hồi Tết, mà tui có biết xài đâu. Nó nhắn tin hoài, tui không trả lời được, nó giận."

Bà Hạnh nghe vậy, tự nhiên thấy trong lòng ấm lên. Thì ra không phải chỉ mình bà.

"Được, được. Để tui chỉ cho. Dễ lắm. Bà nhớ ba cái ô thôi."

Bà Hạnh lấy điện thoại ra, chỉ cho bà Tư từng bước. Bà Tư học, gật gù, rồi cũng viết được tin đầu tiên. Hai bà nhìn nhau cười, như hai đứa học trò vừa làm xong bài kiểm tra.

Đúng lúc đó, ông Tổ trưởng dân phố đứng lên, vỗ tay.

"Thưa bà con. Hôm nay tôi có chuyện muốn bàn. Phường mình mới có chủ trương lập một nhóm Zalo cho hội người cao tuổi. Để các cụ trao đổi, học hỏi lẫn nhau, với lại phòng khi có việc gì khẩn cấp thì báo cho nhau."

Cả hội trường xôn xao. Mấy bà ngồi dưới bàn tán.

"Zalo là cái gì vậy?"

"Cái đó là cái điện thoại đó bà. Cái mà con cháu mình hay xài đó."

"Trời ơi, tui có biết xài đâu."

Ông Tổ trưởng giơ tay xin im lặng.

"Tôi biết nhiều cụ chưa quen. Nhưng mà mình phải học. Con cháu mình nó ở xa, mình không biết xài thì mình bị bỏ lại phía sau. Tôi đề nghị bầu bà Hạnh làm nhóm trưởng. Bà Hạnh mới học được, bà chỉ cho mọi người."

Bà Hạnh giật mình, mặt đỏ lên.

"Ơ, tui đâu có giỏi gì đâu ông."

"Bà đừng khiêm tốn. Bà chỉ bà Tư được rồi đó thôi."

Cả hội trường vỗ tay. Bà Hạnh ngồi xuống, tay vẫn cầm điện thoại, miệng cười mà trong lòng lo. Bà nhìn quanh, thấy mấy chục cặp mắt đang nhìn mình, chờ đợi. Bà Tư vỗ vai bà.

"Bà làm đi. Tui phụ bà."

Bà Hạnh hít một hơi. Bà đứng lên, giọng run run:

"Thưa bà con. Tui cũng mới học thôi. Nhưng mà tui hứa sẽ cố gắng. Mình học chung với nhau. Ai không biết thì hỏi. Ai biết rồi thì chỉ lại. Mình không để ai bị bỏ lại hết."

Cả hội trường vỗ tay lần nữa. Ông Tổ trưởng gật gù, ghi ghi vào sổ.

Tối đó, bà Hạnh về nhà, kể cho ông Bảy nghe. Ông Bảy đang ngồi xem thời sự, nghe xong thì tắt tivi.

"Vậy là bà làm nhóm trưởng hả?"

"Ừ. Mà tui lo quá ông ơi. Tui có biết gì đâu."

"Bà biết đủ rồi. Bà chỉ bà Tư được mà."

"Nhưng mà cả phường, mấy chục người. Lỡ tui chỉ sai, người ta cười tui."

Ông Bảy rót cho bà chén trà, đẩy lại gần.

"Bà nghe tui nói nè. Hồi tui mới học, tui cũng sợ vậy. Nhưng mà mình già rồi, mình có quyền học chậm. Quan trọng là mình không bỏ cuộc. Bà nhớ không, hồi trẻ mình học cấy lúa, học nấu ăn, có ai chỉ đâu. Mình tự học. Bây giờ cũng vậy."

Bà Hạnh cầm chén trà, uống một ngụm. Bà nhìn cái điện thoại trên bàn, rồi nhìn ông Bảy. Bà gật đầu.

"Ừ. Vậy tui làm."

Sáng hôm sau, bà Hạnh dậy sớm. Bà mở Zalo, tạo một nhóm mới. Bà đặt tên: "Hội Người Cao Tuổi Phường Hòa Bình". Bà gửi lời mời cho bà Tư, ông Bảy, và mấy người quen trong tổ dân phố.

Điện thoại bà rung liên tục. Từng người một tham gia. Bà Tư nhắn trước:

"Chào cả nhà. Tui là Tư nè."

Rồi ông Bảy:

"Chào bà con. Tui là Bảy, chồng bà Hạnh."

Rồi ông Sáu, bà Năm, ông Hai... Màn hình nhảy lên liên tục. Bà Hạnh ngồi nhìn, miệng cười toe. Bà bấm vào ô vuông Z, viết tin đầu tiên cho cả nhóm:

"Chào mừng bà con. Mình học chung nha. Ai không biết thì hỏi. Tui cũng mới học thôi, nhưng mà tui sẽ chỉ tới cùng."

Bà bấm gửi. Màn hình hiện lên một tràng tin nhắn trả lời. Bà Hạnh đọc từng cái, mắt cay cay. Bà không biết rằng, trong cái nhóm nhỏ này, sẽ có người học được, có người bỏ cuộc, có người gặp chuyện không hay. Nhưng bây giờ, bà chỉ biết một điều: bà không còn đứng một mình ở phía sau nữa.

Bà đặt điện thoại xuống, đứng dậy đi pha ấm trà. Ngoài cửa sổ, nắng sớm tràn vào, rọi lên cái màn hình đang sáng. Trên màn hình, dòng chữ "Hội Người Cao Tuổi Phường Hòa Bình" hiện lên rõ ràng, bên cạnh là con số nhỏ xíu: 12 thành viên.

Nhóm Zalo mới mở được một tuần thì đã có hai mươi ba thành viên. Bà Hạnh mừng lắm, nhưng cũng bắt đầu thấy mệt. Sáng nào bà cũng dậy từ năm giờ, pha ấm trà, rồi ngồi đọc hết tin nhắn trong nhóm. Có người hỏi cách gửi ảnh. Có người hỏi sao gọi video mà bên kia không thấy. Có người nhắn một tràng dài rồi kết thúc bằng câu: "Mà tui bấm lộn nút gì rồi, bà Hạnh coi giùm."

Bà Hạnh trả lời từng người, chậm rãi, kiên nhẫn. Bà nhớ lại hồi mình mới học, cũng hỏi ông Bảy cả chục lần một chuyện. Ông Bảy không bao giờ gắt. Bà muốn mình cũng vậy với bà con.

Nhưng rồi tới ông Chín.

Ông Chín là người mới tham gia sau cùng. Ông ở trong hẻm nhỏ cuối phường, vợ mất đã ba năm, con trai duy nhất đi làm ăn xa tận Bình Dương, một năm về được hai lần. Ông Chín ít nói, ít giao tiếp với hàng xóm. Bữa họp tổ dân phố, ông ngồi ở góc cuối, nghe bà Hạnh nói về nhóm Zalo mà không nói gì. Hôm sau, bà Tư ghé nhà bà Hạnh, kể:

"Ông Chín ổng mới mua cái điện thoại thông minh. Ổng nói ổng muốn vô nhóm. Bà kết bạn với ổng đi."

Bà Hạnh mừng. Bà tìm số ông Chín, kết bạn, rồi mời vào nhóm. Ông Chín vào, không nhắn gì. Bà Hạnh nhắn riêng:

"Chào ông Chín. Ông cần gì thì hỏi tui nha."

Ông Chín trả lời, chữ nào chữ nấy ngắn ngủn:

"Ừ. Cảm ơn bà."

Rồi im luôn.

Ba ngày sau, ông Chín nhắn trong nhóm. Một tin dài, viết hoa toàn bộ:

"BÀ CON ƠI. TÔI MUỐN HỎI CÁCH XEM TIN TỨC. TÔI NGHE NÓI TRÊN MẠNG CÓ NHIỀU TIN GIẬT GÂN LẮM. MÀ TÔI KHÔNG BIẾT BẤM VÔ ĐÂU."

Bà Hạnh trả lời liền:

"Ông Chín ơi, ông viết chữ thường cũng được, không cần viết hoa hết đâu. Viết hoa hết người ta hiểu là ông đang la đó."

Ông Chín nhắn lại:

"VẬY HẢ. TÔI KHÔNG BIẾT. XIN LỖI BÀ CON."

Cả nhóm cười. Bà Tư nhắn:

"Trời ơi ông Chín, ông làm tui tưởng ông đang cãi nhau với ai."

Ông Chín im một lúc, rồi nhắn:

"TÔI XIN LỖI. TÔI KHÔNG BIẾT."

Bà Hạnh thấy thương. Bà nhắn riêng cho ông Chín, chỉ cách viết chữ thường, cách xem tin tức, cách nhận biết tin giả. Ông Chín học chậm, nhưng chịu khó. Mỗi tối, ông nhắn cho bà Hạnh một câu hỏi. Bà Hạnh trả lời. Ông nhắn "cảm ơn bà". Rồi thôi.

Một tối, ông Chín nhắn:

"Bà Hạnh ơi. Tui mới nhận được tin nhắn này. Bà coi giùm tui có phải lừa đảo không."

Ông gửi kèm một ảnh chụp màn hình. Bà Hạnh mở ra đọc. Tin nhắn từ một số lạ, nội dung:

"Chúc mừng quý khách đã trúng thưởng chương trình tri ân khách hàng. Phần thưởng là một xe máy Honda Vision. Quý khách vui lòng đóng phí vận chuyển 2.000.000 đồng để nhận thưởng. Vui lòng chuyển khoản vào số tài khoản sau..."

Bà Hạnh đọc xong, lạnh cả người. Bà nhắn lại ngay:

"Ông Chín ơi, cái này là lừa đảo đó. Ông đừng chuyển tiền nha. Không có chuyện trúng thưởng rồi bắt đóng phí đâu. Ông xóa tin nhắn đó đi."

Ông Chín nhắn lại, chữ run run:

"Tui tưởng thiệt. Tui tính chuyển rồi. Mà tui không biết chuyển khoản. Tui tính nhờ thằng cháu. May mà tui hỏi bà trước."

Bà Hạnh thở phào. Bà nhắn:

"Ông nhớ nè. Không ai cho không mình cái gì hết. Mình già rồi, mình không tham. Thấy tin trúng thưởng là xóa liền. Thấy tin đòi chuyển tiền là xóa liền. Có gì không hiểu thì hỏi tui."

Ông Chín nhắn:

"Ừ. Cảm ơn bà nhiều lắm. Bà tốt quá."

Bà Hạnh đặt điện thoại xuống, trong lòng thấy nặng. Bà nghĩ tới mấy người già khác, không có ai chỉ, lỡ chuyển tiền thì biết kêu ai. Bà nghĩ tới ông Bảy, hồi Tết thằng cháu nội dặn "đừng bấm cái gì có chữ bank". Bà nghĩ tới mình, hồi chưa biết gì, cũng suýt bấm lộn đủ thứ.

Sáng hôm sau, bà Hạnh nhắn trong nhóm:

"Bà con ơi. Tui có chuyện muốn nói. Dạo này có nhiều tin lừa đảo lắm. Mình già rồi, mình dễ bị dụ. Tui đề nghị mình học cách nhận biết tin giả. Tối nay tám giờ, ai rảnh thì mở Zalo, tui chỉ cho."

Tối đó, mười bảy người online. Bà Hạnh ngồi trước điện thoại, ông Bảy ngồi kế bên, rót trà cho bà. Bà Hạnh nói, chậm rãi, rõ ràng:

"Bà con nhớ ba điều nè. Một, không ai cho không mình cái gì. Hai, không bấm vô đường link lạ. Ba, có gì nghi ngờ thì hỏi người thân, hỏi tui, hỏi tổ trưởng. Đừng tự làm một mình."

Bà Tư nhắn:

"Đúng rồi bà Hạnh. Hôm trước tui cũng nhận được tin trúng thưởng. Tui xóa liền."

Ông Sáu nhắn:

"Tui thì nhận được tin nói tui nợ tiền điện. Tui gọi lên công ty điện lực hỏi, người ta nói không có. Tui xóa."

Ông Chín nhắn:

"Tui nhờ bà Hạnh mà tui không bị mất tiền. Cảm ơn bà Hạnh."

Bà Hạnh đọc từng tin, mắt cay. Bà nhắn:

"Cảm ơn bà con. Mình học chung, mình giúp nhau. Không ai bị bỏ lại hết."

Nhóm Zalo ngày càng đông. Ba mươi hai thành viên. Bà Hạnh bận hơn, nhưng vui. Bà lập thêm một nhóm nhỏ, chuyên chia sẻ tin tức, gọi là "Tin Tức Cho Người Cao Tuổi". Bà nhờ con Lan ở xa gửi cho bà mấy đường link báo chính thống, rồi bà chia sẻ lại trong nhóm. Bà dặn mọi người:

"Tin gì mà mình không chắc, mình đừng gửi. Gửi tin giả là mình hại bà con."

Có lần, ông Hai trong nhóm gửi một tin nói "ăn tỏi sống chữa được ung thư". Bà Hạnh đọc, thấy nghi. Bà nhắn:

"Ông Hai ơi, tin này tui thấy không đúng. Mình bị bệnh thì đi bác sĩ, đừng nghe mấy tin trên mạng. Tui nhờ con tui coi rồi, tin này là tin giả."

Ông Hai nhắn lại:

"Vậy hả bà. Tui tưởng thiệt. Tui xóa liền. Cảm ơn bà."

Bà Hạnh cười. Ông Bảy ngồi kế bên, nhìn bà, nói:

"Bà giờ thành chuyên gia rồi."

"Chuyên gia gì. Tui cũng mò mẫm thôi. Mà tui thấy vui. Hồi trước tui sợ cái điện thoại. Bây giờ tui thấy nó như cái cửa sổ. Mình mở ra, mình thấy con cháu, thấy bà con, thấy tin tức. Mình không còn ngồi một mình trong nhà nữa."

Ông Bảy gật gù, rót thêm trà.

Tháng sau, phường tổ chức hội thi "Người cao tuổi với công nghệ số". Bà Hạnh dẫn đầu nhóm, cùng bà Tư, ông Chín, ông Sáu tham gia. Họ thi phần "nhắn tin nhanh", "gọi video", "nhận biết tin giả". Nhóm bà Hạnh đạt giải nhất. Ông Tổ trưởng trao giải, cười nói:

"Hội người cao tuổi phường mình giờ không thua gì thanh niên."

Bà Hạnh cầm giải thưởng, một cái loa bluetooth nhỏ, trong lòng rưng rưng. Bà nhìn xuống hàng ghế, thấy ông Bảy đang ngồi, vỗ tay. Bà nhìn qua, thấy ông Chín cũng đang cười. Ông Chín từ ngày học Zalo, chịu ra ngoài hơn. Ông tham gia họp tổ, tham gia hội cờ tướng. Ông còn nhắn cho con trai ở Bình Dương mỗi tối, hỏi thăm cháu nội.

Tối đó, bà Hạnh về nhà, mở Zalo, nhắn trong nhóm:

"Cảm ơn bà con. Hôm nay mình được giải là nhờ cả nhóm. Mình học chung, mình vui chung. Tui chúc bà con ngủ ngon. Mai mình lại học tiếp."

Bà Tư nhắn:

"Ngủ ngon bà Hạnh. Bà giỏi lắm."

Ông Chín nhắn:

"Ngủ ngon bà Hạnh. Cảm ơn bà nhiều."

Ông Bảy nhắn:

"Ngủ ngon bà. Bà là số một."

Bà Hạnh đọc từng tin, cười một mình. Bà đặt điện thoại xuống bàn, bên cạnh ấm trà còn ấm. Ngoài cửa sổ, trăng lên, sáng vằng vặc. Bà nhìn cái màn hình đang tối dần, rồi bà nhắn tin cuối cùng cho con Lan:

"Con ơi. Má ngủ nè. Má thương con. Mai má gọi video cho cháu nha."

Con Lan nhắn lại liền:

"Dạ. Má ngủ ngon. Con thương má."

Bà Hạnh mỉm cười, tắt đèn. Trong bóng tối, bà nghe tiếng ông Bảy thở đều đều bên cạnh. Bà nghĩ tới ngày mai, lại có tin nhắn mới, lại có người hỏi, lại có người học. Bà nghĩ tới cái nhóm nhỏ bé mà bà lập ra, giờ đã thành một mái nhà chung. Bà không biết ngày mai sẽ có chuyện gì. Nhưng bà biết một điều: bà không còn sợ cái điện thoại nữa. Bà không còn đứng một mình ở phía sau nữa. Bà đã bước lên, và bà đang kéo từng người một bước lên cùng.

Sáng hôm sau, bà Hạnh dậy sớm như mọi ngày. Bà pha trà, mở Zalo. Trong nhóm, đã có tin nhắn mới từ ông Chín:

"Bà Hạnh ơi. Sáng nay tui tập chụp hình. Tui chụp cây mai trước nhà. Bà coi được không."

Kèm theo là một tấm ảnh. Cây mai già, nở hoa vàng rực. Bà Hạnh nhắn lại:

"Đẹp lắm ông Chín. Ông giỏi rồi. Chụp thêm nữa đi, gửi cho con trai ông coi."

Ông Chín nhắn:

"Ừ. Tui gửi rồi. Nó nói nó thấy vui. Nó nói Tết này nó về."

Bà Hạnh đọc, mắt cay. Bà nhắn:

"Vậy là tốt rồi. Mình học cái này, mình gần con cháu hơn. Đúng không ông Chín."

Ông Chín nhắn:

"Đúng rồi bà. Cảm ơn bà nhiều lắm."

Bà Hạnh đặt điện thoại xuống, nhấp một ngụm trà. Nắng sớm tràn vào, rọi lên màn hình đang sáng. Trên màn hình, dòng chữ "Hội Người Cao Tuổi Phường Hòa Bình" hiện lên rõ ràng, bên cạnh là con số nhỏ xíu: 47 thành viên. Bà Hạnh nhìn con số đó, mỉm cười. Bà biết, sẽ còn nhiều người nữa. Sẽ còn nhiều câu hỏi nữa. Sẽ còn nhiều lần bà phải thức khuya, phải kiên nhẫn, phải chỉ từng bước một. Nhưng bà không thấy mệt. Bà thấy ấm. Như chén trà nóng trong tay bà mỗi sáng.