Tám giờ sáng, bà Lan vừa đặt ấm nước lên bếp thì điện thoại reo. Cái chuông "Vườn hoa nhỏ" mà thằng cháu nội cài cho, nghe líu ríu như chim hót. Bà với tay lấy cái điện thoại để trên bàn thờ, gần bó nhang vừa cắm cho ông.

"A lô, bà nghe đây."

"Dạ, cho hỏi chị Lan phải không ạ?"

Giọng đàn ông, trầm, chậm rãi, nghe rất có uy. Bà Lan ngồi xuống ghế, tay còn cầm cái khăn ướt lau bụi trên thành bàn.

"Vâng, tôi Lan đây. Ai đấy?"

"Dạ chào chị, em bên Công an thành phố. Em tên Hùng, cán bộ điều tra. Chị có thời gian nghe em nói chuyện một chút không ạ? Chuyện quan trọng, liên quan đến an ninh của chị."

Bà Lan thoáng siết cái khăn lại. Công an gọi lúc tám giờ sáng, có gì mà quan trọng đến vậy.

"Ơ, công an hả? Có chuyện gì thế cháu?"

"Chị ơi, em đang điều tra một vụ án liên quan đến tài khoản ngân hàng. Hệ thống của bên em phát hiện tài khoản mang tên chị Nguyễn Thị Lan, số căn cước đuôi 472, đang có dấu hiệu bị tội phạm công nghệ xâm nhập. Chị cho em hỏi, chị có đang sử dụng tài khoản ngân hàng nào ở ngân hàng nào không?"

Bà Lan đứng dậy, đi lại chỗ cửa sổ. Ngoài ngõ, mấy đứa nhỏ đang gọi nhau đi học, tiếng xe đạp líp líp.

"Có, bà có mở cái sổ ở ngân hàng gần chợ, để dành cho cháu nó sau này."

"Dạ, đúng rồi chị. Chị có nhớ trong tài khoản đang có bao nhiêu không ạ? Em cần đối chiếu để xác minh."

Bà Lan hơi chững lại. Tự nhiên hỏi tiền trong tài khoản. Bà nhớ hồi trước coi ti vi, có cái phóng sự nói về lừa đảo qua điện thoại, bọn nó giả danh công an, cán bộ thuế, rồi cả nhân viên giao hàng. Nhưng cái giọng người này nghe rất thật, lại nói đúng tên bà, đúng số căn cước.

"Cháu ơi, bà hơi khó nhớ. Bà chỉ biết là bà để dành được một ít, chắc cũng mấy chục triệu, với cả cái sổ tiết kiệm hồi bán miếng đất dưới quê, bà gửi vào đó luôn."

"Vâng, chị nói vậy là em nắm được tình hình rồi. Chị ạ, hiện tại bọn tội phạm đang nhắm vào những người lớn tuổi, như chị. Chúng nó dùng thông tin cá nhân để rút tiền. Em đã tạm khóa tài khoản của chị để bảo vệ. Nhưng để mở lại, chị phải làm theo hướng dẫn của em. Chị có đang ở nhà một mình không?"

Bà Lan nhìn quanh. Cái nhà im ắng. Ông mất ba năm nay, con trai con dâu đi làm công ty ở khu công nghiệp, cả tuần mới về. Chỉ có thằng Tí, cháu nội bà, đang học lớp mười hai, ở với bà. Mà giờ này nó đi học rồi.

"Ở nhà có cháu bà, nhưng nó đi học từ sáu giờ rồi."

"Dạ, vậy tốt quá. Chị ạ, chuyện này cần bảo mật, chị không nên nói với ai, kể cả người nhà, vì có thể có nội gián. Bây giờ chị lấy giấy bút ra, em đọc cho chị số tài khoản của cơ quan công an, chị chuyển tiền vào đó để bên em niêm phong, sau khi điều tra xong sẽ trả lại chị nguyên vẹn."

Bà Lan cắn môi. Chuyển hết tiền vào một tài khoản lạ. Bà thấy gợn gợn trong bụng. Nhưng giọng người kia vẫn đều đều, chắc nịch, lại xen vào mấy câu "chị cứ yên tâm", "đây là quy trình của Bộ Công an", "chị không làm là chúng nó rút sạch đấy".

"Cháu ơi, bà già rồi, bà không rành mấy cái này. Bà ra ngân hàng nhờ nhân viên làm được không?"

"Không được chị ạ. Việc này tuyệt mật, ra ngân hàng là lộ. Chị chỉ cần ra cây ATM, em hướng dẫn từng bước. Chị có thẻ ATM không?"

"Có, thẻ bà để trong ví, mà bà quên mật khẩu rồi, thằng cháu nó giữ giùm."

"Vậy chị gọi cháu chị về đây, em hướng dẫn hai bà cháu cùng làm. Nhưng chị nhớ, chỉ nói là cần cháu giúp việc lặt vặt, đừng nói chuyện công an."

Bà Lan đứng dậy, đi tới đi lui trong bếp. Ấm nước sôi réo, bà với tay tắt bếp mà không rời mắt khỏi điện thoại. Trong đầu bà hiện lên hình ảnh cái sổ tiết kiệm bọc trong túi ni lông, cất dưới đáy tủ quần áo, chỗ bà giấu kỹ nhất. Bấy nhiêu năm bà chắt chiu, từ tiền bán gà, bán rau ngoài chợ, từ tiền con trai gửi về mỗi tháng. Bà chưa từng đụng đến, chỉ để đó phòng khi ốm đau.

"Cháu ơi, bà hỏi thật, cháu có phải công an không đấy? Bà nghe nói nhiều người giả lắm."

Người kia cười nhẹ. Tiếng cười nghe hiền.

"Chị cứ kiểm tra. Chị gọi tổng đài 113 hỏi cán bộ Hùng, phòng điều tra tội phạm công nghệ. Em đợi chị. Nhưng chị nhớ, thời gian gấp lắm, chúng nó đang rút tiền từng phút."

Bà Lan gật gù. Bà không biết số 113 là số gì, nhưng nghe cũng có lý. Bà vừa định nói "thôi để bà gọi thử" thì người kia nói tiếp.

"Thôi được rồi chị, chị không tin em cũng phải. Nhưng chị thử nghĩ xem, nếu em là kẻ xấu, em có biết số căn cước của chị không? Em có biết chị có sổ tiết kiệm không? Em có biết chị ở nhà một mình buổi sáng không?"

Bà Lan im. Đúng là bà không hiểu sao người ta biết nhiều thứ về bà đến vậy. Có lẽ nào bà đã lộ thông tin ở đâu đó.

"Vậy bây giờ bà phải làm gì?"

"Chị lấy giấy bút, ghi số tài khoản này. Rồi chị lấy thẻ ATM, ra cây rút tiền gần nhất. Em sẽ đọc mã, chị bấm theo. Xong xuôi, chị giữ lại biên lai, đợi lệnh của em."

Bà Lan lục trong ngăn kéo cái bút bi, xé một tờ lịch cũ. Tay bà run run. Bà vừa viết được dãy số đầu tiên thì nghe tiếng cửa rào kẽo kẹt. Thằng Tí đạp xe vào sân. Bà vội vàng gấp tờ giấy lại, giấu dưới cái khăn trải bàn.

"Sao cháu về sớm thế?"

Thằng Tí vừa dựng xe vừa tháo cặp. Nó cao lêu nghêu, mặc áo đồng phục trắng, tóc ướt mồ hôi.

"Con quên sách Toán. Cô cho kiểm tra mười lăm phút. Bà làm gì mà mặt đỏ thế?"

"Bà đun nước. Nóng quá."

Thằng Tí nhìn cái bếp đã tắt, rồi nhìn bà. Nó không nói gì, đi vào buồng lấy sách. Đi ngang qua bàn, nó liếc thấy tờ lịch cũ nhô ra dưới khăn trải bàn, trên đó có mấy con số. Nó khựng lại một giây, rồi đi tiếp.

Trong điện thoại, người kia vẫn đều đều.

"Chị ơi, chị còn đó không? Chị ghi xong chưa? Chị đọc lại cho em nghe thử."

Bà Lan cầm điện thoại, bước ra ngoài hiên. Nắng đã lên, chiếu xiên qua cây cau. Bà nhìn thằng Tí đang loay hoay trong buồng, rồi nhìn tờ giấy dưới khăn. Trong lòng bà có cái gì đó nhoi nhói, không rõ là tin hay sợ.

"Cháu ơi, bà có cháu ở nhà rồi. Để bà bảo nó làm cùng."

"Ơ, chị ạ, em đã nói là tuyệt mật..."

Nhưng bà Lan đã hạ điện thoại xuống, tay còn lại vẫy vẫy thằng Tí.

"Tí ơi, ra bà bảo cái này."

Thằng Tí bước ra, trên tay cầm quyển sách. Nó nhìn bà, nhìn cái điện thoại còn sáng đèn, rồi nhìn ra cổng như thể đang cân nhắc điều gì. Cuối cùng nó nói, giọng bình thản:

"Bà đưa con nghe thử."

Bà Lan chần chừ một giây, rồi đưa cái điện thoại. Thằng Tí áp vào tai. Nó nghe được mấy giây, mặt nó đổi khác. Nó không hét, không giật mình, chỉ hạ giọng nói vào máy:

"A lô, ai đấy ạ?"

Đầu dây bên kia im bặt. Một tiếng tút dài. Cuộc gọi kết thúc.

Thằng Tí đưa điện thoại trả bà, rồi cúi xuống nhìn tờ giấy trên bàn. Nó mở khăn trải bàn ra. Dãy số tài khoản còn dở dang, nét chữ nguệch ngoạc của bà. Nó đọc, rồi ngẩng lên, mắt nhìn bà chăm chăm. Ngoài ngõ, tiếng trống trường điểm tiết một vang lên từ xa. Bà Lan đứng đó, hai tay còn ướt nước, bỗng thấy mình như vừa bước hụt một bậc cầu thang.

Thằng Tí không hỏi ngay. Nó kéo ghế cho bà ngồi, rồi rót một cốc nước, đặt trước mặt bà. Cái kiểu nó làm, chậm rãi, chắc chắn, khiến bà Lan tự nhiên thấy sốt ruột. Con nít mười bảy tuổi gì mà làm bộ làm tịch như ông cụ non.

"Bà kể con nghe, họ nói gì với bà."

Bà Lan kể. Từ câu "chào chị, em bên Công an thành phố" cho tới cái đoạn "chị ra cây ATM, em đọc mã, chị bấm theo". Bà kể mà trong bụng vẫn còn cái cảm giác nửa tin nửa ngờ, như người vừa bị dội nước lạnh, chưa kịp rùng mình. Kể tới khúc "chị không nên nói với ai, kể cả người nhà, vì có thể có nội gián", bà thấy thằng Tí nhếch mép. Cái nhếch mép của nó không phải cười, mà là kiểu cười nhạt bà từng thấy ở mặt thằng con trai bà hồi còn trẻ, mỗi lần nghe chuyện vô lý.

"Bà ơi, công an thật người ta không gọi kiểu đó đâu."

"Sao cháu biết? Cháu làm công an à?"

"Con không làm công an. Nhưng con học Tin. Cô giáo dạy con về mấy trò này. Với cả thầy hiệu phó trường con vừa bị y chang tuần trước."

Bà Lan đặt cốc nước xuống. Cái cốc sứt một miếng ở miệng, bà vẫn dùng từ hồi ông còn sống.

"Thầy hiệu phó bị gì?"

"Bị gọi. Cũng kêu là công an, kêu tài khoản có vấn đề. Thầy tin, chuyển ba trăm triệu. Hai ngày sau mới biết. Giờ đang kiện tụng, ngân hàng nói thầy tự chuyển, không đòi được."

Bà Lan nghe tới đó thì cái nhoi nhói trong bụng biến thành cục đá. Ba trăm triệu. Của thầy giáo, người ta còn học hành đàng hoàng, còn bị. Bà thì già, chữ nghĩa chẳng được bao nhiêu, nếu không có thằng Tí về kịp, bà đã xách thẻ ra cây ATM theo lời người ta. Cái ý nghĩ đó làm bà rùng mình, hai tay ôm lấy vai.

"Nếu vậy là bà suýt mất hết hả cháu?"

"Chưa chắc. Nhưng gần như. Bà chưa bấm gì đúng không?"

"Chưa. Bà mới ghi được mấy số."

Thằng Tí gật đầu. Nó mở điện thoại của bà ra. Cái màn hình còn sáng, hiển thị số gọi đến. Nó bấm vào lịch sử cuộc gọi, chụp lại màn hình. Rồi nó lục trong ngăn kéo lấy tờ lịch cũ có dãy số, gấp tư, bỏ vào túi áo.

"Con giữ cái này. Bà cho con số điện thoại của ba con."

"Ba cháu đang làm. Gọi làm gì, nó mắng cho."

"Không sao. Con nói chuyện với ba."

Bà Lan đọc số. Thằng Tí bấm gọi, đi ra ngoài hiên. Bà ngồi trong bếp, nghe tiếng nó nói chuyện, nhỏ, đều, không nghe rõ. Có lúc nó nói to hơn một chút "dạ, con nghi là bọn nó có thông tin của bà. Ba kiểm tra xem nhà mình có ai từng đăng ký gì ngoài tiệm không". Rồi lại im. Bà nhìn cái điện thoại bàn trên bàn thờ, nhìn bó nhang đã tàn. Tự nhiên bà thấy thương ông quá. Ông mà còn sống, mấy chuyện này ông lo hết, bà đâu phải đụng tay.

Một lúc sau thằng Tí vào. Nó ngồi xuống cạnh bà, cái ghế đẩu thấp, đầu nó cao hơn bà cả một cái đầu.

"Ba nói ba sẽ về tối nay. Ba kêu bà đừng lo, tiền chưa mất thì chưa sao hết. Nhưng ba cũng kêu bà từ giờ có ai gọi kiểu này thì cúp luôn, đừng nói gì."

"Ừ, bà biết rồi."

Thằng Tí im một lúc, rồi hỏi cái câu mà bà không ngờ.

"Bà ơi, sao bà tin người ta?"

Bà Lan há miệng định nói "tại nó nói đúng tên bà, đúng số căn cước", nhưng nói tới đó thì tự dưng bà khựng lại. Đúng. Sao người ta biết? Cái đó mới là cái làm bà sợ, hơn cả chuyện tiền bạc. Số căn cước của bà, bà nhớ mang máng, in trong cái thẻ bảo hiểm y tế cũ, cất trong ngăn tủ. Chỉ có người nhà từng cầm. Rồi cái sổ tiết kiệm nữa, bà chưa từng khoe với ai ngoài chợ. Vậy mà người ta biết tuốt.

"Bà không biết. Bà chỉ nghe nó nói trơn tru quá."

"Con nghĩ bọn nó có danh sách. Mấy chỗ mình mua hàng, đăng ký sim, hay là mấy vụ lộ dữ liệu trên mạng. Ba con nói hồi trước cả cơ quan ba bị gọi, biết tên biết chức luôn."

Bà Lan gật gù. Bà không hiểu hết mấy cái "lộ dữ liệu" là gì, nhưng bà hiểu cái ý chính: không phải bà hớ hênh, mà là thiên hạ bây giờ muốn moi thông tin của người ta thì moi được. Cái đó làm bà đỡ thấy mình ngu. Nhưng vẫn thấy lạnh sống lưng.

Buổi trưa hôm đó bà nấu cơm mà không thấy ngon. Bà rang mấy con cá khô, luộc rau, mà ăn được nửa chén thì đặt đũa xuống. Trong đầu bà cứ vang cái giọng "thời gian gấp lắm, chúng nó đang rút tiền từng phút". Nếu thằng Tí không về, nếu nó về muộn mười lăm phút, chắc gì bà đã tỉnh. Bà nhớ có lần coi ti vi, người ta nói "nạn nhân bị thao túng tâm lý". Bà cười cái từ đó. Giờ bà hiểu. Không phải bà dại. Là người ta dắt bà đi, từng bước một, nhẹ như dỗ con nít.

Đến chiều, thằng Tí đi học lại. Nó dặn bà ba lần.

"Bà không nghe máy số lạ. Bà không cho ai số thẻ. Bà có gì thì gọi con."

"Biết rồi. Đi đi, kẻo trễ."

Nhưng bà không ở nhà một mình. Hai giờ chiều, có cái điện thoại bàn reo. Số lạ. Bà nhìn cái máy, tay ngứa ngáy định nhấc. Rồi bà nhớ lời thằng Tí, bà đứng nhìn cho tới khi chuông tắt. Ba phút sau, chuông lại reo. Bà vẫn đứng. Lần thứ ba, bà rút dây điện thoại bàn ra luôn, quấn lại, cất vào ngăn kéo. Cái động tác đó làm bà thấy mình oai ghê, như vừa đánh thắng ai đó.

Tối đó con trai bà về. Anh Sơn, bốn mươi hai tuổi, người gầy, mặt lúc nào cũng như đang tính toán. Anh vào nhà, chào mẹ, rửa mặt, rồi ngồi xuống cạnh mâm cơm. Thằng Tí đưa tờ giấy và điện thoại của bà cho ba nó xem. Anh Sơn xem một lúc, bấm bấm màn hình, rồi thở ra.

"Số này con tra trên mạng rồi. Bọn nó gọi cho bao nhiêu người. Có người đăng lên hội nhóm cảnh báo rồi."

Bà Lan nghe vậy thì hỏi lại một lần nữa cho chắc.

"Vậy là bà không sao hả con?"

"Dạ không sao. Tiền còn nguyên. Mai con dẫn mẹ ra ngân hàng, đổi mật khẩu thẻ, đổi luôn số điện thoại đăng ký. Với lại mẹ đừng để số căn cước trong ví, bỏ trong cuốn sổ, khóa tủ lại."

"Ừ. Mẹ nghe."

Rồi anh Sơn nói cái câu mà bà Lan nhớ mãi.

"Mẹ ạ, bọn này nó không ăn được tiền của mẹ, nhưng nó ăn mất cái niềm tin của mẹ vào người khác. Cái đó mới độc. Mẹ đừng vì một cuộc gọi mà nghi ngờ hết mọi thứ."

Bà Lan im. Bà nhìn thằng Tí đang ăn cơm, đầu cúi xuống, tai còn đeo một bên tai nghe, chắc đang nghe nhạc. Bà nhìn cái lưng gầy của con trai. Bà nhìn bàn thờ, chỗ bó nhang mới cắm chiều nay. Tự nhiên bà thấy cái nhà này vẫn còn ấm. Bọn lừa đảo có thể biết tên bà, biết số căn cước bà, biết bà có bao nhiêu tiền. Nhưng bọn nó không biết một điều. Bà không ở một mình. Bà có thằng cháu dám đứng ra nghe điện thoại của người lạ, có thằng con dám bỏ buổi làm về sớm. Bà không cần biết số 113 là số gì. Bà chỉ cần biết cái chuông "Vườn hoa nhỏ" mà thằng Tí cài cho bà, khi nào nó reo lên cũng là có người muốn nói chuyện với bà thật.

Hai hôm sau, bà Lan ra chợ. Mấy bà bạn già đang ngồi uống nước ở quán cô Tư, thấy bà tới thì gọi vào.

"Bà Lan ơi, nghe nói bà bị gọi lừa đảo hả?"

"Sao bà biết?"

"Trời, bà Hạnh kể. Con bà Hạnh làm chung với con trai bà. Nghe nói suýt mất hết tiền."

Bà Lan ngồi xuống, uống một ngụm nước trà đá. Rồi bà kể. Kể từ câu "a lô, bà nghe đây" cho tới cái đoạn thằng Tí đưa tay xin cái điện thoại. Mấy bà bạn nghe, mặt người nào cũng dựng lên.

"Trời ơi, tui cũng từng bị gọi kiểu này. Nó kêu tui có bưu phẩm ở bưu cục, kêu tui đọc số căn cước."

"Tui thì bị kêu là con tui bị tai nạn, kêu chuyển tiền viện phí. May mà con tui đang ngồi kế bên."

Bà Lan nghe mấy bà kể mà lòng nhẹ đi một nửa. Thì ra không phải chỉ mình bà bị nhắm. Cả cái chợ này ai cũng từng bị gọi, ai cũng từng nghe cái giọng ngọt ngào "dạ chị ơi, em bên công an". Có người tỉnh, có người chưa tỉnh. Bà Tám bán vải kể hồi tháng trước bà suýt chuyển hai chục triệu, may có đứa cháu gái đang học đại học ở trên, gọi về đúng lúc.

Bà Lan uống hết cốc nước, rồi nói cái câu mà bà nghĩ ra trên đường ra chợ.

"Mấy bà ạ, tụi nó giỏi lắm. Nó biết hết. Nhưng nó sợ một thứ. Nó sợ mình nói với người nhà."

"Sao bà biết?"

"Vì lúc tui nói 'để tui bảo thằng cháu', nó cúp máy liền."

Mấy bà ngồi im một lúc, rồi bà Tư gõ cái quạt nan xuống bàn.

"Vậy từ nay tui có ai gọi, tui hét lên cho cả xóm nghe. Xem nó dám nói gì."

Cả quán cười. Bà Lan cũng cười. Nụ cười làm bà thấy nhẹ cả người, như trút được cái gánh trên vai. Bà đứng dậy, xách giỏ đi chợ, mua mấy con cá về kho cho thằng Tí. Đi ngang qua cây ATM ở đầu chợ, bà liếc nhìn một cái, rồi đi thẳng. Cái máy đó vẫn sáng đèn, vẫn có người đứng rút tiền. Bà không còn sợ nó nữa. Bà chỉ thấy nó là một cái máy, giống cái máy giặt ở nhà, muốn dùng thì phải biết cách, mà không biết thì đừng có đụng.

Tối hôm đó, thằng Tí ngồi học bài ở bàn. Bà Lan bưng cho nó ly sữa nóng. Nó ngẩng lên, cười.

"Bà ơi, con cài thêm cái này cho bà."

"Cái gì nữa?"

"Cái ứng dụng chặn số lạ. Số nào không có trong danh bạ là nó tự chặn. Bà khỏi phải nghe."

Bà Lan nhìn cái màn hình. Mấy con chữ nhỏ xíu, mấy cái biểu tượng bà không hiểu. Nhưng bà gật đầu.

"Ừ, cháu cài đi. Mà này, cháu dạy bà cách dùng cái điện thoại đi. Bà không muốn lần sau lại phải nhờ cháu."

Thằng Tí cười, kéo ghế cho bà ngồi cạnh. Nó cầm tay bà, chỉ từng nút. Ngoài cửa sổ, trăng lên. Bà Lan ngồi đó, tai nghe cháu giảng, tay còn cầm ly sữa. Trong bụng bà, cục đá hôm qua đã tan từ lúc nào. Bà không biết sau này còn có cuộc gọi nào nữa không. Nhưng bà biết một điều. Cái chuông "Vườn hoa nhỏ" mà thằng Tí cài cho bà, khi nào nó reo lên cũng là có người thật muốn nói chuyện với bà. Còn những cái chuông khác, bà sẽ để cho nó reo một mình.