Chiều thứ bảy, mười bốn tháng mười một, ghe xuồng trong làng kéo tới chùa nổi. Người ta cặp thưa, mũi xuồng này chạm lái xuồng kia, quây quanh sàn chùa thành một vòng rộng. Không ai chen. Ai tới sau thì cặp ra vòng ngoài, đứng luôn trên xuồng nhà mình mà nhìn vô.

Ba bó nhang đã chia thành nắm, cắm dọc mé sân, mỗi nắm cách nhau một sải. Mâm lễ đặt dưới chân cột loa: một chén cơm, một chén nước, hai nải chuối, một gói cá khô bọc lá. Chén cơm là cái chén sứt chân, cái chén má vẫn đặt sát vách. Trưa nay Sophea lấy nó xuống từ giàn, rửa, và má thấy mà không nói.

Sư Ôn đứng dưới cột loa, y vàng, kính lão trễ xuống sống mũi. Hai sư già ngồi xếp bằng hai bên mâm. Ông nhìn mâm một lượt, rồi nhìn cô.

"Đủ chưa con?"

"Đủ thầy. Cơm, nước, chuối, cá khô."

"Chén nào?"

"Chén của em con."

Ông gật. "Con đứng đâu?"

"Con đứng lan can, chỗ gần nước."

"Một giờ. Con đứng nổi không?"

"Con đứng trên bè từ nhỏ, thầy."

"Ván chùa không nghiêng như ván nhà con." Ông nói giọng thường, như nói chuyện mưa nắng. "Đứng chỗ phẳng lâu thì mỏi bắp chân."

"Con biết. Con đứng được."

"Mỏi thì ngồi xuống ván. Không ai cười con."

Cô ra lan can. Má đứng bên phải cô, một bước chân, cái nón nghiêng che nửa mặt. Anh Hai đứng bên trái, áo khoác gió kéo kín cổ, hai tay đút túi.

"Má ngồi ghế đi," cô nói. "Đứng một giờ đó má."

"Một giờ thì một giờ."

"Ghế còn trống mà má."

"Trống thì để đó. Người phụ ăn xong còn ngồi."

"Chân má mỏi thì nói con."

"Chân tao đứng chợ ba chục năm." Bà kéo vành nón xuống thêm một chút. "Mày lo cái chân mày."

"Chân con đứng được."

"Được thì đứng. Mỏi thì ngồi xuống ván, thầy nói rồi."

Thầy Sáu len qua đám đông, mũ vải cầm tay, dừng sau lưng cô một bước.

"Nước chín mét một," ông nói.

"Thầy đo hồi nào?"

"Hồi trưa, ở cột trường. Thầy nhớ."

Rồi ông lùi ra rìa đám đông. Anh Hai nghiêng đầu sang cô, nói nhỏ.

"Em đứng gần nước quá."

"Em đứng chỗ thấy được."

"Thấy cái gì?"

"Thấy nước."

"Nước ở đâu cũng thấy." Anh rút một tay khỏi túi, ấn thử lên thanh lan can trước mặt cô. Gỗ nhún xuống một chút. Anh đút tay vô lại. "Tại vì khúc này lỏng chốt. Em đừng dựa."

"Lỏng hồi nào anh?"

"Hồi sáng chở ghế ra, anh vịn thử. Nó lắc."

"Em không dựa."

"Anh biết. Anh đứng đây."

Sau lưng cô, thằng Vuth chui ra khỏi lòng bà Tám, kéo vạt áo cô.

"Chị Sophea, một giờ là bao lâu?"

"Là tới lúc nhang cháy một nửa."

"Nhang cháy một nửa là bao lâu?"

"Là một giờ."

Nó nghĩ một lúc, ngó mấy nắm nhang dọc mé sân.

"Vậy con coi nhang cho chị. Cháy một nửa con kêu."

"Đừng kêu. Con kéo áo chị."

"Kéo mạnh hả chị?"

"Kéo nhẹ. Rồi con ngồi im với bà, đừng nói chuyện."

"Lỡ con ngủ thì sao chị?"

"Ngủ cũng được. Đừng nói chuyện là được."

Bà Tám kéo nó vô lại. Nó ngồi xuống trong lòng bà, mắt dán vô nắm nhang gần nhất.

Ông Chín Lưới ngồi ghế cuối hàng, hai bàn tay không có lưới đặt trên đầu gối, như không biết để chúng ở đâu. Ông vẫy cô lại gần một bước.

"Bốn nhà kia tới đủ," ông nói. "Bà Tám, ông Tư Nón, bà Hai Chỉ, ông Bảy."

"Con thấy rồi, ông."

"Không ai hỏi lễ này cho ai."

"Không ai hỏi, ông."

"Ừ." Ông gật, mắt nhìn cái mâm. "Ở đây không ai hỏi."

"Ông cũng không hỏi."

"Ông già rồi. Ông đếm thôi."

Sư Ôn chạm tay vô cái hộp đen nhỏ ở chân trụ. Loa rè một tiếng, rồi im. Cả sân im theo.

Ông bắt đầu tụng.

Giọng ông chảy qua loa, thấp, đều, đoạn này nối đoạn kia. Sophea không hiểu hết chữ. Cô nghe những âm dài kéo qua, những âm ngắn gõ vô, và tiếng ông đi ra mặt nước rồi không thấy dội về.

Cô đếm hơi thở. Một trăm. Hai trăm.

Nắng tắt dần. Dải đỏ sau hàng cây chiếc rút xuống thành một sợi, rồi mất. Những nắm nhang dọc mé sân hiện rõ lên trong tối, mỗi nắm một chùm đốm đỏ.

Không ai nói. Bà Tám chắp tay, môi mấp máy theo giọng loa. Ông Bảy Cạn cúi đầu. Anh Hai đứng yên như một cây cọc.

Giữa những chữ cô không hiểu, có một chữ cô hiểu. Sư Ôn đọc nó một lần, rõ, kéo dài âm cuối.

Chữ ấy đi qua loa, ra tới vòng xuồng ngoài cùng. Ông đọc tiếp, giọng không đổi.

Cô đặt hai tay lên lan can. Gỗ mát, mòn, có một cái dăm nhỏ đâm vô lòng bàn tay. Cô không rút ra.

Cô thôi đếm hơi thở. Cô đếm lại cái cô đã đếm những đêm nằm nhà.

Tiếng chân vô từ cửa mé phải. Mười một bước thì dừng. Đêm nào cũng mười một, chưa đêm nào mười hai.

Cô đã đi đường ấy bằng chân mình. Mười bốn bước thì tới chỗ sát vách, chỗ cái lỗ thủng có gió. Mười một bước thì tới mép chiếu mòn, chỗ cô ngồi ăn cơm, ngồi vá lưới từ hồi mười tuổi, chỗ đêm đó cô treo dao lại lên cột rồi vô nằm xuống.

Cô đếm lại một lần nữa, cho chắc. Mười một. Mười bốn.

Chừng nửa giờ, cô thấy thầy Sáu đưa tay vô túi áo. Ông rút ra cuốn sổ bìa đen, cầm một lúc, nhìn bìa. Rồi ông mở, lật mấy trang, và ngón cái dừng ở cuối một trang.

Ông không cầm bút. Ông nhìn dòng ấy một lúc, gấp sổ lại, bỏ vô túi, rồi đứng đó, hai tay buông. Cô không thấy chữ. Cô chỉ thấy chỗ ngón cái ông đặt, dưới cùng, sau mười mấy dòng khác.

Trời tối hẳn. Cô đếm lại hơi thở từ chỗ đã bỏ, tới chín trăm thì biết giờ gần hết. Loa vẫn đều. Vòng xuồng ngoài kia giờ chỉ còn thấy bằng mấy ngọn đèn dầu treo ở mũi.

Cô không định nói. Cái tên ấy nằm sau lưỡi cô bốn năm nay, cạnh vị cá khô và vị nước sông. Cô thở vô, và nó ra khỏi miệng, nhỏ hơn tiếng loa, nhỏ hơn tiếng thùng phuy dưới sàn.

"Rithy."

Một chữ. Cô không gọi thêm.

Không ai quay lại. Sư Ôn vẫn tụng. Anh Hai vẫn nhìn thẳng. Thằng Vuth đã ngủ gục trong lòng bà Tám, đầu tựa vô vai bà.

Chỉ má nghe. Má không quay đầu, cái nón vẫn nghiêng, ngón tay cong buông thõng cạnh hông. Nhưng dưới tiếng loa, cô nghe một hơi thở của bà dừng lại giữa chừng.

Rồi bà nói, không quay sang, môi gần như không động.

"Nói nhỏ thôi."