Giữa tháng giêng, Sophea thức dậy lúc trời còn xám và đếm chiếu trước khi đếm gì khác. Chín cái, cuộn tròn dưới giàn, mỗi cái dài hai sải tay. Cô mang ra từng cái, trải trên sàn phơi, nối đuôi nhau, mép chiếu sát mép chiếu.

Cá đã ủ một ngày một đêm trong giỏ, lá chuối phủ, đá chặn, và rạng sáng má đã trộn muối. Má dỡ đá, múc từng ca đặt lên chiếu, và cô dùng cái bàn trang gỗ miết cho dàn mỏng, mỏng bằng một lóng ngón tay. Chiếu thứ nhất, chiếu thứ hai. Tới chiếu thứ chín thì mặt trời vừa lên khỏi hàng cây chiếc.

Bảy giờ, cô lật.

Mỗi chiếu lật bằng cái cào gỗ, từ đầu chiếu kéo về cuối, mặt dưới lên trên, mặt trên xuống dưới. Mặt dưới ẩm, sẫm, hơi bóng. Chín chiếu, mười tám lượt cào. Má lật chiếu ở đầu bên kia, và hai người gặp nhau ở chiếu thứ năm.

Tám giờ, cô lật. Chiếu vẫn ẩm. Nắng chưa lên cao, mặt cá chỉ bớt bóng một chút, và bàn tay cô dính một lớp mỏng, vàng nhạt, khô lại thành màng.

Chín giờ, cô lật. Chín giờ rưỡi, má đi nấu nước. Mười giờ, cô lật, và lần này cá không còn dính cào. Nó rời ra từng mảng, màu nâu bạc, nhẹ.

Cô ngồi xuống bóng cột giữa mỗi lượt lật. Cô nhìn đồng hồ nắng, là cái bóng cây sào cắm ở góc sàn. Bóng sào ngắn dần. Lúc bảy giờ nó dài ba bước chân, lúc mười giờ nó dài một bước rưỡi.

Mười một giờ, cô lật. Nắng đứng bóng lúc gần trưa. Bóng cây sào co lại thành một cái chấm dưới chân sào, và chín chiếu cá nằm trong ánh sáng trắng, không bóng, không cạnh.

Má gọi ăn cơm. Trên sàn có hai chén. Cô đếm hai chén, hai đôi đũa, một đĩa cá khô, một chén nước mắm. Nhà bè hôm nay không có chén thứ tư, và không ai thiếu nó.

Họ ăn nhanh. Má ăn xong, đặt chén, uống nước. Cô rửa chén, úp lên giàn, rồi ra lật chiếu.

Mười hai giờ, cô lật. Nắng bắt đầu lệch về phía tây. Cô lật mười tám lượt, rồi ngồi.

Một giờ, cô lật. Cá đã nhẹ tới mức cào kéo qua không để lại vết. Cô bốc một nắm đưa lên, bóp, và nắm cá rời ra như cát ướt. Cô thả xuống chiếu.

Hai giờ, cô lật. Ba giờ, cô lật.

Bóng cây sào đã dài ra phía đông, một bước, hai bước. Mười lần lật là mười lần cô đi hết chín chiếu. Chiếu thứ chín cách chiếu thứ nhất mười hai bước.

Bốn giờ, cô lật lần cuối. Má đứng dậy, vươn lưng. Bà nhìn chiếu, nhìn nắng, rồi gật.

Họ thu. Cô cuộn mép chiếu lại, đổ cá vô cái nia lớn. Chiếu thứ nhất một nia, chiếu thứ hai một nia. Chín nia đặt cạnh nhau trên sàn, đầy, bạc nâu, có một lớp phấn mịn đọng trên mặt.

Cối gỗ để ở góc sàn, cao ngang đùi, mòn lòng, màu sẫm vì dầu cá nhiều năm. Chày dài bằng một cánh tay rưỡi, hai đầu to, giữa nhỏ lại vừa tay nắm. Má kéo cối ra giữa sàn, ngồi xuống bên cạnh. Cô bưng nia đầu tiên đổ vô cối.

Má giã. Chày lên tới vai, xuống, chạm đáy cối. Bột cá lún xuống, tụ lại, mịn dần ở giữa.

Cô đếm chày: một, hai, ba. Tới hai chục thì má nhấc chày, đưa cho cô.

Cô cầm. Cái cán còn hơi ấm từ tay bà, bóng mỡ. Cô nâng lên, buông xuống.

Chày nặng hơn cô nhớ, và hai nhịp đầu chạm đáy lệch, bột bắn ra mép cối. Má lấy tay vén vô, không nói.

Cô giã hai chục chày rồi đưa lại. Má giã hai chục, đưa lại. Họ đổi tay như vậy, đều, và không ai kêu đổi.

Tới nia thứ ba, cô thấy nhịp của hai người gần nhau hơn. Chày bà lên khi chày cô còn dưới, xuống khi chày cô lên. Tới nia thứ tư, hai cái chày chạm cối cách nhau chừng một hơi thở. Tới nia thứ sáu, cô nâng chày thì thấy tay má cũng đang nâng, ở phía bên kia cối, và hai cái chày cùng lên, cùng xuống.

Chưa ai nói gì. Cô cũng không định nói gì.

Họ giã tiếp. Một chày, một chày. Bóng cái chày đổ xuống sàn thành hai vệt song song, dài ra, ngả sang màu cam. Cô nhìn xuống, thấy hai bóng chày nhập làm một mỗi lần chạm đáy, rồi tách ra.

Tay phải của má cong ngón, giữ cán chày bằng ba ngón và lòng bàn tay. Cô giữ chày bằng cả năm ngón. Cả hai đều giữ được.

Nia thứ bảy, nia thứ tám. Bột đã mịn, mịn như bột gạo, màu nâu sáng, dính thành một khối mềm ở giữa cối. Má lấy cái muôi gỗ cạo thành bên trong, gom lại, rồi lại giã.

Trời sắp tối. Mặt nước ngoài mé sau đã chuyển từ trắng sang vàng, rồi sang một màu đỏ nhạt. Cô nhìn mặt nước đúng một lần, giữa hai chày. Rồi cô nhìn lại cối.

Nia thứ chín là nia cuối. Cô đổ nó vô cối, má giã hai chục, đưa chày, cô giã hai chục. Bột cá đổ đầy tới nửa cối, mịn, bóng, đặc, giống một thứ bùn nâu mà người ta đã lọc kỹ.

"Xong," má nói.

Chỉ có một chữ. Bà đặt chày xuống, đứng dậy, bước ra mé sau, rửa tay. Cô nhìn nước chảy qua kẽ ngón bà, rồi bà vắt tay, hai cái.

Cô ngồi lại bên cối. Cái chum sành đầu tiên đặt cạnh, to bằng cái thùng tắm trẻ con, miệng rộng, thành dày, màu đỏ gạch. Cô múc bột cá từ cối bằng cái muôi, từng muôi, đổ vô chum. Chum nhận từng muôi một, và đầy dần.

Muôi thứ mười hai, muôi thứ hai mươi. Cô cạo thành cối, gom bột còn lại thành một cục. Cô gạt cục cuối cùng vô chum.