Cuối tháng mười một, nước rút từng đêm, và sáng nay cọc đo đã lộ ra vạch thứ tám, bùn còn bám dưới vạch. Sophea thức dậy trong thứ ánh sáng màu tro, nghe thùng phuy dưới sàn kêu lục cục, thấp hơn hôm qua một tiếng.

Cô ngồi dậy, nhìn qua vách.

Chén cơm đặt sát vách từ tối qua còn nguyên. Cơm đầy tới mép, nguội, mặt cơm đã đóng một lớp váng khô. Cái gối khô, nước trong thau phẳng.

Cô nhìn đúng hai mươi nhịp thở. Không có gì động, và cả đêm qua cũng không có tiếng gì.

Trên ván, giữa tấm chiếu và chân vách, còn một đoạn vệt nước, chừng ba gang, nâu nhạt, bóng. Đoạn ấy đã dư từ hôm qua. Sáng nay nó ngắn hơn một đốt tay.

Má dậy lúc trời sáng hẳn. Bà đi qua nhà, tới gần đoạn vệt thì dạng chân, bước vượt một bước dài, rồi ra bếp bắc nồi cháo.

"Nước rút một gang," má nói.

"Dạ."

"Rút từ nửa đêm."

"Con nghe."

"Nghe gì?"

"Nghe thùng phuy."

"Thùng phuy kêu cả tháng." Má khuấy nồi. "Gạo ba trăm hai."

"Hôm qua ba trăm mười lăm."

"Hôm qua là hôm qua."

"Mai chắc lên ba trăm ba, má."

"Mai lên thì mai mua ít lại."

"Tết này mua hai chục ký thôi."

"Hai chục ký là đủ."

"Đủ cho hai người."

"Dạ, hai người."

"Anh Hai về thì thêm năm ký."

"Anh Hai về hôm nào má?"

"Chưa biết."

"Má nhắn chưa?"

"Nhắn rồi."

"Nhắn gì?"

"Nhắn gạo." Má múc cháo ra hai chén. "Ngồi ăn."

"Tết này má gói bánh tét không?"

"Gói mười đòn."

"Mười đòn nhiều."

"Cho bà Tám hai, ông Chín hai, ông Bảy hai."

"Còn bốn."

"Bốn đủ."

Cô ăn, hai chén cháo với cá khô, mỗi miếng nhai đủ ba mươi lần. Má ăn xong trước, đặt chén xuống, uống nước. Bà không nhìn vách, và không nhìn đoạn vệt.

Ăn xong cô lau chén, úp lên giàn, rồi ra mé trước. Thằng Vuth đứng trên bến bè bà Tám, quần xắn, tay cầm sào, và nó la lên khi thấy cô.

"Chị Sophea! Nước xuống dưới vạch tám rồi!"

"Chị thấy."

"Ông Chín nói còn tuần nữa là thấy bùn!"

"Ông nói sao thì vậy."

"Chị tin ông không?"

"Tin. Ông Chín đếm giỏi."

"Chị đứng đó làm chi?"

"Chị nhìn nhà."

"Nhà chị ở đó hoài mà."

"Ừ. Ở đó hoài."

"Tết này chị làm bánh tét không?"

"Má làm."

"Má chị làm ngon hơn bà con."

"Con nói vậy bà con nghe là cắt phần."

"Con nói nhỏ."

"Nhỏ mà ở đây ai cũng nghe."

Nó nhăn mặt, chống sào đi. Cô đứng thêm một lúc, rồi quay vô, và quỳ xuống bên đoạn vệt nước.

Cô đo. Bàn tay trái, mười chín phân một gang. Từ cái chân vách lùi về phía tấm chiếu, một gang, hai gang, ba, và ngay chỗ đoạn vệt hết, ván đã khô, nhưng còn một vết bùn mờ nằm trên đó, thẳng một đường. Cô đo tiếp theo vết bùn, bốn gang, năm, sáu, rồi mười, hai mươi, ba mươi, tới ngưỡng cửa, và vết ấy ra khỏi cửa mé phải.

Ba mươi ba gang rưỡi. Vẫn ba mươi ba gang rưỡi.

Cô quỳ yên, hai tay trên ván.

Đêm đó cô đã đứng ở mé trái. Dây chạy từ cọc ra khỏi bè, chìm vô nước, nổi lên xa, lên chạc cao, xuống cái hộp. Nó căng như dây đàn, và sàn nghiêng thêm một ngón, rồi một ngón nữa. Cái cọc rung dưới chân cô.

Gió lùa qua rừng ngập, nước đập thùng phuy từng cú, rền. Sợi dây rít trên cọc, một tiếng nghiến khô, rồi nghỉ, rồi một tiếng nữa. Trong nhà, má nằm nghiêng trên chiếu, thở đều, bàn tay phải co lại. Cô nhìn vô bà đúng một nhịp, rồi không nhìn nữa.

Con dao cạo vảy cá treo ở cột, lưỡi mỏng, cán mòn. Cô lấy nó xuống. Cô không ngước lên chạc. Cô đặt lưỡi dao vô sợi dây, sát cọc, và kéo một lần.

Cô cắt. Sợi dây đứt nghe nhỏ hơn cô tưởng, như cắt dây phơi. Hai đầu dây bật ra, một đầu quất qua mặt nước, một đầu rít lên theo chạc.

Cái bè dựng lại ngay ngắn. Trên cao có tiếng gỗ sượt qua cành, một tiếng, và cách bè chừng bốn sải, mặt nước vỡ ra một cái, nhẹ.

Cô quay đầu. Cái hộp nổi. Nó xoay một vòng, rồi đi ra phía lạch, chậm, không chìm, nhỏ dần trong bóng tối cho tới khi cô không còn thấy nữa.

Cô treo dao lại lên cột. Cô vô nhà, nằm xuống chiếu, kéo cái chăn lên ngực.

Cô vẫn quỳ trên ván, trong ánh sáng màu tro. Đoạn vệt nước còn ướt, nhỏ, nằm trước mặt.

Cô đứng dậy, bước ra cửa mé phải, nơi mặt nước mở rộng, nhìn ra hồ. Vệt năm nay bắt đầu từ mé phía hồ và đi vô nhà.

Rồi cô đi sang mé trái, đứng cạnh cái cọc đen bóng, chỗ hôm đó dây chui vô. Cô nhìn ra phía lạch, nơi cái hộp đã đi.

Hộp ba năm trước đi ra phía lạch. Vệt nước năm nay đi từ phía hồ vào.

Ngược chiều.

Cô không nói gì. Cô đứng cạnh cái cọc một lúc lâu, và trong nhà tiếng giẻ chà trên nồi nhôm đều đều.

Cô vô nhà. Má ngồi ở bậc bếp, lưng quay ra, hai tay ôm cái nồi cháo đã rửa. Cô đứng sau lưng bà.

"Mày đứng ngoài đó lâu," má nói, không quay lại.

"Dạ."

"Trưa mày ra chợ, mua giùm má gói muối."

"Dạ, một gói."

"Hai gói. Muối lên rồi."

"Dạ, hai gói. Muối để làm gì má?"

"Làm mắm. Tháng sau cá về nhiều."

"Dạ, con đi sớm."

"Đi sớm. Trưa nắng gắt."

Má lấy giẻ lau đáy nồi, một vòng, rồi một vòng nữa.

"Đêm đó gió lớn," cô nói. "Con không còn cách nào khác."

Má không động. Nhà yên. Dưới sàn, nước rút kêu lục cục trong thùng phuy.

Cô đứng đó, và không ai hỏi.

Má đặt cái nồi xuống bệ, chống tay đứng dậy. Bà bước qua đoạn vệt nước, một bước dài, và đi vô bếp nhóm lửa.