Mùi tới từ chiều. Lúc đầu Sophea nghĩ nó từ gầm bè, nơi bùn ủ nóng suốt tuần qua, nhưng khi cô quỳ xuống ngửi mép sàn, mùi đó không giống mùi bùn. Nó nằm giữa mùi nước đáy, mùi cá ươn và một thứ cô không có tên cho nó, chua, dày, như mùi cái ang nước để quên.

Cô đi một vòng quanh nhà. Mé trước thì nhẹ, mé sau thì nhẹ, cái bếp thì khói che hết. Chỉ ở trong nhà, chỗ gần vách, mùi mới rõ ra, và cô đứng một lúc ở đó với cái mũi nhăn lại.

Má đang lau sàn. Bà quỳ trên chiếu, giẻ ướt trong tay, đẩy từ cửa vô trong theo từng vệt dài, tay phải cong ngón. Giẻ đi tới giữa nhà, tới gần vách, tới cái gối.

Rồi bà dừng. Bà nhìn khoảng sàn còn một gang trước chỗ sát vách, đặt cái giẻ vô thùng, xách thùng quay lại phía cửa. Bà không lau tiếp.

Sophea nhìn cái thùng, nhìn khoảng sàn còn ướt dở, một lát. Bà không nói gì. Bà ra ngoài hiên, vắt giẻ, phơi lên dây.

Anh Hai ngồi ở bậc cửa, đang bóc một bao thuốc rê, tay vụng. Chiều hôm đó anh còn ở nhà, ngày thứ ba, và đã nói hai lần là chủ ghe cho nghỉ thêm hai hôm.

"Mùi gì vậy?" anh hỏi.

"Dạ?"

"Mùi trong nhà."

"Bùn."

"Bùn không có mùi vậy."

"Cá ươn."

"Cá ươn thì đã bỏ rồi."

"Em không biết."

"Tại vì gầm bè hết nước," anh Hai nói, vê thuốc, không nhìn cô. "Bè chạm đáy mà bùn ủ nóng, nó thối. Tháng nào cũng vậy."

"Dạ."

"Tháng trước đâu có thối."

"Dạ, tháng trước không."

"Nên là tại vì tháng này."

Cô gật. Cô biết anh không nói vì lý do ấy. Anh Hai không ngẩng đầu, và mấy sợi thuốc rê rơi xuống ván, anh nhặt từng sợi, bỏ lại vô bao.

Tối, má nấu cơm. Đèn dầu được vặn nhỏ, và cái vòng sáng quanh mâm co lại bằng cái nón. Gió không có, và mùi ở lại trong nhà, nằm yên như sương.

Anh Hai ngồi xếp bằng bên trái, Sophea bên phải. Má đứng ở bếp, lưng quay ra, múc cơm vô chén.

Chén thứ nhất của má. Chén thứ hai của anh Hai. Chén thứ ba của Sophea.

Má múc chén thứ tư.

Sophea đếm. Ba người ngồi, bốn chén. Má bưng chén thứ tư đi qua nhà, đặt xuống sát vách, và đặt một đôi đũa gác ngang miệng chén. Bà làm đúng nhịp như mọi tối.

Cô cầm cái thìa từ mâm, thìa nhôm, cán cong. Cô đặt nó xuống cạnh chén thứ tư, bên phải, mũi thìa hướng vô trong. Cô làm bằng hai ngón, nhẹ, không nghĩ.

Cái chén nằm đó. Cơm đầy tới mép, trắng, mặt cơm phẳng. Không có hơi bốc lên. Cô nhìn nó đúng một nhịp thở và nhận ra mùi trong nhà mạnh nhất ở chỗ này.

"Chị Ba đi chưa?" cô hỏi.

"Đi từ sáng," anh Hai nói. "Anh ra bến tiễn."

"Chị nói gì?"

"Chị nói gạo."

"Chị nói gạo?"

"Chị nói gạo lên ba trăm rồi, má phải mua sớm."

"Má biết rồi."

"Má biết." Anh gắp miếng cá, đặt vô chén. "Chị nói thêm một câu."

"Câu gì?"

"Chị nói chị không ngủ được hôm qua."

"Chị ngủ ghe mà."

"Ghe lạnh."

"Chị nói vậy hả?"

"Chị nói ghe lạnh." Anh Hai nhai chậm. "Nhưng chị không nói lạnh vì gì."

Má ngồi xuống chiếu, cầm đũa. Bà ăn, mắt nhìn chén, không ngẩng lên. Cô thấy bà húp canh và dừng lại giữa chừng, đặt chén xuống.

"Mùi gì vậy?" má hỏi.

Không ai đáp. Cái đèn dầu cháy đều, bóng ba người trên vách lay theo. Anh Hai đặt đũa xuống chạm mâm một tiếng khô.

"Tại vì gầm bè," anh nói.

"Gầm bè nào?"

"Gầm nhà mình."

"Gầm nhà mình không có mùi đó." Má cầm đũa lên lại. "Ăn đi."

"Dạ."

"Chủ ghe cho nghỉ tới thứ sáu," anh Hai nói.

"Thứ sáu là sau mai," má nói.

"Dạ."

"Mày về ghe thì mang gạo theo."

"Chủ cho ăn."

"Ăn hai bữa đâu đủ."

"Anh em chia nhau."

"Chia nhau cái gì?"

"Mắm."

"Mắm nhà còn nửa hũ."

"Con mang nửa hũ."

"Mang cả hũ."

"Cả hũ hết nhà."

"Hết thì mua."

"Mua bằng gì, má?"

"Bằng cá."

"Cá hết rồi."

"Hết thì bắt." Má húp canh. "Nước còn thì cá còn."

Sophea nhìn hai người. Cô nhớ cuộc nói chuyện này, y nguyên, từ một mùa trước, chỉ khác con số.

Họ ăn. Cô nhai, không đếm, và mỗi lần nuốt, mùi nằm lại ở cuống mũi, cuống họng, thành vị trên đầu lưỡi. Cô uống nước, không hết. Cô uống thêm một ngụm.

Anh Hai ăn xong trước. Anh đặt chén xuống, đứng lên, ra ngoài hiên bằng đôi chân lê trên ván. Cô nghe tiếng anh châm lửa, tiếng thuốc rê xì xì, rồi tiếng anh ho, hai lần, ngắn.

Má ăn nốt chén của mình. Bà gom đũa, gom chén, xếp chồng, và đi tới chỗ sát vách. Bà đứng đó một lúc, nhìn xuống cái chén thứ tư nguyên cơm, chưa ai đụng.

Cô nhìn lưng bà. Lưng bà thẳng, không cong, hai tay buông. Bà đứng như người ta đứng trước cái cửa đã khóa.

Cô đợi. Bà không cúi xuống. Bà không lau chỗ trống bên cạnh chén. Bà không vuốt cái khăn, không chỉnh cái gối, không đẩy cái thau lại cho thẳng.

Cô đã thấy bà làm tất cả những việc đó, mỗi tối, từ hai mùa trước.

"Má," cô nói.

"Hử?"

"Mùi."

"Má biết."

"Mùi từ đâu ra má?"

"Mày hỏi hoài."

"Con không hỏi hoài."

"Mày hỏi mỗi tối."

"Con mới hỏi tối nay."

"Tối nay mày hỏi." Má cúi xuống, hai tay nhấc cái chén cơm lên, thật chậm, thật thẳng, như bưng nước đầy tới miệng. Bà không đưa nó xuống cái thùng. Bà không đổ nó xuống nước.

"Cất đi," má nói. "Mai lấy ra."