Ghe nước tới bến lúc trời mới sáng, chở mười sáu can nhựa xanh xếp thành hai hàng, can nào cũng đậy nắp đỏ. Ghe cặp xuống bùn chứ không cặp xuống nước, mũi hơi chúi, và chủ ghe phải bước xuống đất mới buộc được dây.

Sophea đứng sau má, trong hàng người chờ. Mỗi nhà một cái rổ, mỗi rổ một bao cá khô, đứng thành hàng dài dọc bờ đất nứt. Nắng chưa lên mà đất đã nóng.

"Tới lượt nhà bà Thắm," chú Lợi, chủ ghe, nói.

"Hai can," má nói.

"Hai can. Cá đâu?"

"Sáu ký."

"Sáu ký cân coi."

"Cân rồi."

"Cân rồi là cân nhà. Cân ở đây." Chú Lợi kéo cái cân treo xuống từ mui ghe. "Năm nay ba ký một can."

"Hai ký rưỡi."

"Ba."

"Năm ngoái hai ký rưỡi."

"Năm ngoái nước gần. Năm nay xa."

"Hai ký bảy."

"Ba, bà Thắm."

"Ba ký chưa chắc." Má nhìn cái can, nhìn chú Lợi, nhìn trời. "Hai ký bảy, chú để cái nắp lại cho tôi."

"Nắp thì tính riêng."

"Nắp tính chung."

"Bà đừng cãi tôi buổi sáng. Hôm qua tôi chở mười can mà bán được tám." Chú đưa tay chỉ hàng người. "Bà nhìn đi, mỗi nhà một rổ cá, ai cũng muốn bớt."

"Chú bớt thì tôi lấy thêm."

"Không bớt."

Má im. Bà xoay ngón tay phải cong trong lòng bàn tay trái, một vòng, rồi một vòng nữa. Sophea đếm: ba vòng.

"Ba ký," má nói.

"Ba ký, hai can."

"Ừ."

"Sáu ký đủ."

"Ừ."

Cô đổ cá lên đĩa cân, kim cân chạy qua số năm, dừng ở số sáu. Chú Lợi gật, trả hai can, và má cầm một can bằng tay không cong, can kia Sophea xách. Họ bước ra khỏi hàng.

"Mất rồi," má nói, khi hai người đã đi cách bến mười bước.

"Dạ, mất."

"Cá khô nhà mình để dành cho tháng sau."

"Dạ."

"Tháng sau là hết."

"Dạ, con biết."

"Biết thì đỡ nói." Má đổi tay xách can. "Về."

Họ đi về qua đất nứt, nghe can nước ục ục trong tay. Phía xa, hàng bè nằm nghiêng trên bùn, bốn mươi cái, cái nào cũng ngả về một phía như hàng người đứng chờ xe. Có tiếng búa gõ, có tiếng ai gọi con, có tiếng can nhựa va vô nhau.

Ông Bảy Cạn đã ngồi sẵn ở bậc thềm nhà cô. Ông đội cái nón cũ, bên cạnh là cái máy nén khí sơn đỏ và một cuộn ống cao su.

"Ông Bảy," má nói.

"Bà Thắm."

"Ông qua sớm."

"Bè chạm đáy, hũ hụt hơi." Ông đứng dậy, vỗ vỗ cái máy. "Tôi xuống coi."

"Coi một lần thôi nghen."

"Một lần cho đủ."

"Tôi không có tiền trả."

"Tôi đâu đòi." Ông nhìn Sophea. "Con giữ ống cho tôi."

"Dạ."

Gầm bè chỉ còn một gang nước và một lớp bùn nâu. Ông Bảy bò vô từ phía sau, người ngả nghiêng như con sấu già, cái đầu hói trượt qua giữa hai thùng phuy rồi mất hút. Sophea ngồi xổm ở mép sàn, cuộn ống cao su quấn một vòng quanh cổ tay.

Ống chạy xuống bùn, nhấp nhô, rồi nằm yên.

Cô giữ ống. Cô nghe tiếng máy nén khí rền đều, tiếng nước bùn sục sục dưới ván. Một bong bóng nổi lên bên trái, rồi một bong bóng nữa ở bên phải, và một dải nước nâu xoay quanh thùng phuy.

Dưới đó, cô biết, có mười hai cái hũ xi măng, bùn bám tới nửa. Cô không thấy chúng. Cô chỉ thấy cái ống đi xuống, và cô nắm nó bằng cả hai tay.

Cô đếm tới một trăm, giật ống hai lần. Ống giật trả hai lần, ngắn. Ông chưa lên.

Cô đếm. Hai mươi, bốn mươi, sáu mươi. Ngoài kia, má ngồi ở bậc cửa, hai chân duỗi, tay đặt trên gối. Bà không nhìn xuống gầm.

Cái ống rung nhẹ. Một cái nữa. Cô đứng lên, kéo lại một đoạn cho thẳng, và cảm thấy ống đang nóng lên, từ trong ra ngoài, như ai đó ngậm nó rất chặt.

Lần trước, hồi cô hai mươi tuổi, ông nổi lên sau năm phút và nói một câu gì đó về cái hũ thứ chín. Lần này ông ở dưới mười lăm phút. Cô đếm hết.

Rồi cái đầu hói nổi lên ở mé bên kia sàn, mặt đỏ, nước bùn chảy xuống cằm. Ông nhả ống ra, thở một hơi dài, ngồi bệt xuống đất.

"Xong," ông nói.

"Dạ."

"Hũ thứ chín nứt chân, tôi trét lại."

"Dạ."

"Bơm đủ rồi. Hết mùa không cần coi nữa."

"Dạ, con nói với má."

"Con nói."

Ông không nói gì thêm. Ông cuộn ống cao su thành vòng, lau cái đầu hói bằng khăn, và ngồi thở một lúc với đôi mắt nhìn xuống đất. Ông ngậm cái miệng ống cao su thêm một lát, dù đã tắt máy, như ngậm một cái tẩu không có thuốc.

Sophea đưa ông ca nước. Ông uống một hơi, trả ca.

"Cám ơn con."

"Dạ."

Ông ôm cái máy, xách cuộn ống, đi ra theo đường mé sau, bóng ông đổ ngắn trên đất khô. Má vẫn ngồi ở bậc cửa. Hai người không nói chuyện về cái gầm.

Trưa, ghe thư tới. Ông già áo mưa nhựa dù không mưa chèo thau chậm trên đoạn nước còn lại, và cặp thau sát bậc thang nhà cô. Ông nhấc nón.

"Bà Thắm."

"Chú."

"Thằng Cường nhắn."

"Nhắn gì?"

"Nó nói, nó có gặp chị Ba nó. Chị Ba nhắn nhà." Ông già hắng giọng như nhớ lại cả câu. "Chị nói năm nay chị không về."

"Ừ."

"Nó dặn tôi nói đúng vậy."

"Chú nói đúng rồi."

"Nó dặn bà đừng giận."

"Tôi đâu giận."

"Dạ." Ông già đội lại nón. "Vậy tôi đi."

Ông chèo thau đi. Má đứng nhìn theo một lúc, cho tới khi cái thau chỉ còn bằng cái mũ. Sophea nhìn má. Má không nhìn cô.

"Ừ," má nói.