Tối đầu tháng bảy, đèn dầu được treo thấp hơn mọi năm. Má bảo vậy cho đỡ tốn dầu, nhưng cái vòng sáng quanh mâm co lại, và những chỗ ngoài vòng sáng thành một khối tối đặc hơn, kể cả chỗ sát vách.

Anh Hai về từ chiều, hai hôm nghỉ ngắn giữa hai chuyến ghe cào. Anh ngồi xếp bằng bên cạnh Sophea, áo ba lỗ khô cứng muối, tay còn nứt nẻ vì nước sông. Má đứng ở bếp, lưng quay ra, múc cơm.

Chén thứ nhất của má. Chén thứ hai của anh Hai. Chén thứ ba của Sophea.

Má múc chén thứ tư. Bà bưng đi qua mâm, đặt xuống sát vách, cạnh cái gối, cạnh cái thau nước nhỏ. Đôi đũa gác ngang miệng chén. Rồi bà ngồi xuống, cầm đũa.

Sophea đếm. Bốn.

"Gạo lên hai trăm bảy chục rồi," má nói.

"Mới hôm kia hai trăm sáu," anh Hai nói.

"Hôm kia là hôm kia."

"Con nghe bà Tám nói ghe gạo bị kẹt ở sông Sen."

"Kẹt thì kẹt. Gạo lên là gạo lên."

"Má ăn đi."

"Má đang ăn."

"Má nói chuyện gạo hoài."

"Chuyện gạo thì phải nói. Chuyện khác nói làm chi."

Anh Hai không đáp. Anh gắp một miếng cá khô, nhai, nhìn mâm. Sophea đặt thìa canh xuống, nhìn qua vách.

Chén thứ tư nằm đó, cơm đầy, hơi bốc lên mỏng. Cô nhìn nó đúng một nhịp. Rồi cô hỏi, bằng giọng cô vẫn dùng khi hỏi ai trong nhà.

"Cơm có mặn không?"

Không có tiếng nào.

Anh Hai ngẩng đầu một chút, rồi cúi xuống. Má nhai, nuốt, không dừng. Đèn dầu cháy đều, và bóng ba người trên vách lay theo.

"Cơm vừa ăn," anh Hai nói, nhìn mâm.

"Dạ," Sophea nói.

"Chủ ghe năm nay khó không?" má hỏi anh.

"Không khó. Chủ cho ăn cơm hai bữa."

"Hai bữa đủ không?"

"Đủ. Anh em trên ghe chia nhau thêm."

"Chia nhau cái gì?"

"Mắm. Cá khô. Mỗi người một ít."

"Vậy là tốt."

"Dạ, tốt."

"Tốt thì ráng làm tới Tết."

"Dạ, tới Tết."

Cô cầm đũa lên. Cô đếm số thìa má múc canh. Chín.

Cô đếm số lần anh Hai gắp rau muống. Mười bốn. Cô đếm số miếng cá cô bỏ vô chén mình, rồi số lần cô nhai mỗi miếng, hai mươi, hai mươi, hai mươi hai.

Cô đếm cho tới lúc má đặt đũa xuống.

"Mày đếm gì mà môi mấp máy?" má hỏi.

"Đếm cơm."

"Cơm lên giá rồi, đếm kỹ cũng phải." Má uống ngụm nước. "Mày đếm xong chưa?"

"Chưa."

"Đếm xong thì ăn."

"Dạ."

"Ăn cho hết. Đừng để dư."

"Con ăn hết."

"Má nói cái chén thôi."

Má không nói cái chén nào. Bà chỉ liếc qua vách một lần, rất ngắn, rồi quay đi. Anh Hai cầm chén của mình lên uống nốt nước canh, uống chậm, hai tay giữ chén như giữ một thứ gì dễ vỡ.

Sophea nhìn vách. Cơm trong chén thứ tư đã xẹp xuống nửa, không có dấu thìa, không có hạt nào rớt ra ngoài. Cô ngồi như vậy một lúc, tay đặt trên đầu gối, ngón cái chạm ngón trỏ, từng nhịp.

Rồi cơm xẹp thêm. Từ nửa chén xuống hai phần ba. Cô không nhìn thấy nó xẹp. Cô chỉ thấy lúc cô nhìn lần đầu và lúc cô nhìn lần sau.

Cô đếm hạt còn lại ở đáy chén, từ chỗ cô ngồi. Mười một hạt, dính vào thành sứ, chưa rơi.

Anh Hai bước ra mé trước. Má thu mâm, xếp chồng, bưng ra mé rửa. Sophea theo ra, bưng cái nồi nhỏ.

Anh Hai ngồi trên bậc mé, hai chân thõng, lau cổ bằng cái khăn ướt. Anh nhìn cô một lần, rồi nhìn ra nước.

"Em đếm nhiều quá."

"Dạ?"

"Em đếm thìa. Anh thấy."

"Ai cũng đếm."

"Anh không đếm."

"Anh đếm gì đâu mà."

"Đếm ra gì?"

"Ra con số."

"Con số làm gì?"

"Không làm gì."

"Vậy đếm làm chi?"

"Quen." Cô cúi xuống rửa nồi. "Em quen rồi."

Anh Hai không nói thêm. Cô rửa xong nồi, bưng vô lại, và ngồi một lúc. Cô nhìn cái cột ở góc nhà, cột tre trụ chống mái, to bằng bắp chân cô, chỗ thấp nhất đã nhẵn vì tay người vịn qua nhiều mùa. Dưới chân cột, một con thạch sùng nhỏ bò ngang, dừng, bò tiếp.

Trên cột, ở chỗ thấp nhất, cách sàn một gang, có ba vạch than đen nhỏ, cách đều.

Cô vạch chúng ba đêm qua, bằng cục than lấy từ bếp. Ba đêm, ba lần chén vơi. Cô không nghĩ lúc vạch, tay cô tự làm.

Má đi ngang qua, bê nồi canh, và thấy.

"Mày vạch cái gì trên cột?"

"Than."

"Má thấy than. Mày vạch cái gì?"

"Đếm."

"Đếm cái gì?"

"Đếm đêm."

"Ừ." Má đặt nồi lên bệ. "Cột mà dơ thì má phải chùi."

"Con chùi."

"Mày chùi thì mày chùi. Đừng vạch cao. Vạch thấp thôi."

"Thấp là thấp tới đâu?"

"Tới chỗ mày ngồi xuống là với tới."

"Dạ, con vạch thấp."

"Gạch than rẻ hơn tiền dầu." Má nói như nói chuyện thời tiết. Rồi bà bưng thêm cái nồi nhỏ, không quay đầu lại.

Sophea nhìn cột. Má không bảo cô xóa. Bà chỉ dặn vạch thấp. Cô nhìn mấy vạch cũ một lúc, rồi đi tới cạnh bếp, lấy cục than nhỏ nhất, xoay xoay giữa hai ngón tay cho đầu nó nhọn.

Cô quay lại, ngồi xổm cạnh cột, ngang tầm mắt những vạch. Tay cô vạch một nét thẳng, ngay bên cạnh nét thứ ba, cách đều, cùng độ dài.

Bốn gạch. Cô nhìn bốn vạch than nằm hàng ngay ngắn trên cột tre, cái nào cũng dài bằng đốt ngón tay út của cô.

Bên ngoài, tiếng má chùi nồi, tiếng anh Hai ho, tiếng nước chảy vô thùng phuy. Cô phủi tay vô tà áo.