Sáng tháng năm, nước thấp tới mức cái ghe nhà nằm nghiêng trên bùn ở bến, một bên mạn khô, một bên còn sũng. Sophea đứng trên cầu bến, nhìn nó như nhìn một con cá lóc nằm trên cạn. Cô nhấc chai dầu để ở mũi ghe lên, lắc, nghe một tiếng khô dưới đáy.

Má ngồi trên bậc thềm cách đó năm bước, hai chân duỗi ra, tay cầm cái rổ nhỏ đựng ba con cá. Ba con cá lóc, con lớn nhất dài hơn gang tay một chút. Bà đếm chúng bằng mắt, như đếm lại mỗi sáng, dù không cần.

"Dầu hết rồi," Sophea nói.

"Hết bao nhiêu?"

"Còn một nắp."

"Một nắp chạy được tới đâu?"

"Tới đầu luồng. Không tới chợ."

"Vậy mày chèo."

"Chèo mất hai tiếng."

"Hai tiếng thì hai tiếng."

"Cá để hai tiếng thì ươn."

"Cá lóc sống không ươn."

"Ba con này sống?"

"Hai con sống." Má giở cái nắp rổ, nhìn. "Con nhỏ nhất thì để má ăn."

"Má ăn bằng cái gì, má còn nướng cá khô."

"Vậy má để nấu canh."

Sophea ngồi xuống cạnh má, lấy ngón tay vẽ lên ván. Một vạch là một ký cá. Ba vạch.

Rồi cô vẽ một hàng khác bên dưới: tiền dầu để đi chợ bán ba ký cá. Cô nhìn hai hàng vạch một lúc.

"Má tính chưa?" cô hỏi.

"Má tính rồi."

"Bao nhiêu?"

"Bán ba ký cá được hai chục. Mua dầu đi chợ mất mười tám."

"Còn hai ngàn."

"Hai ngàn."

"Hai ngàn mua được gì?"

"Mua được cục muối."

"Con tính khác."

"Mày tính sao?"

"Con chèo từ đây tới đầu luồng, rồi mới nổ máy. Mất nửa dầu."

"Nửa dầu thì còn nửa."

"Còn nửa. Hết thì bỏ ghe lại, đi bộ qua bờ."

"Đi bộ cõng cá?"

"Cõng ba ký thì cõng được."

"Mày cõng thì mày cõng," má nói. Bà đóng nắp rổ lại. "Má không cõng."

Cả hai im một lúc. Phía luồng, một chiếc ghe khác đang chèo ra, người chèo đứng thẳng, sào cắm xuống bùn, nhấc lên, cắm xuống. Mỗi lần cắm là một tiếng nhỏ như tiếng đặt ly.

Cô đứng dậy. Cô xuống bến, đẩy cái ghe ra khỏi bùn bằng vai, nghe thân ghe cọ lên cát, rồi nó nổi nhẹ lên nước. Cô nhảy lên, cầm sào.

Cô chèo tới đầu luồng. Má ngồi trên bậc thềm nhìn theo, tay đặt trên rổ cá, không vẫy.

Ở đầu luồng có một cái chòi bán dầu lẻ, mái tôn, cột tre. Chú Hai Dầu ngồi trong chòi, chân gác lên thùng, tay cầm cái phễu nhựa.

"Dầu hả?" chú hỏi.

"Dạ. Hai lít."

"Hai lít đủ không?"

"Đủ khứ hồi."

"Khứ hồi thôi?"

"Dạ."

"Nhà cô năm nào cũng mua vậy."

"Mua vừa đủ thì khỏi dư."

"Dư thì mốc." Chú cười, rót dầu qua phễu. "Cá nhà cô ngon. Chú ăn hoài."

"Dạ, con nói với má."

Chú đóng nắp can, đưa cho cô. Cô nổ máy, chạy tiếp, mùi dầu cháy trộn với mùi bùn.

Chiều, cô về. Cá đã bán, dầu đã trả. Cô đưa túi vải còn lại cho má. Má đếm, bỏ vô túi áo, không nói gì.

Ghe thư tới lúc nắng đã nằm xiên. Người đưa thư là một ông già chèo thau, mặc áo mưa nhựa dù trời không mưa. Ông cặp thau vào bến bè, đưa lên một cái bao lưới đã sũng nước.

"Của thằng Cường gửi," ông nói.

"Dạ. Cám ơn chú."

"Nó dặn bà Thắm ăn cho hết. Đừng để dành, cá này không để được."

"Dạ, con nói lại."

Ông nhấc nón rồi chèo đi. Sophea mở bao, và mùi cá sặc tươi tràn ra, mặn, tanh, sống. Trong bao có chừng ba chục con, bạc, còn ướt, đuôi còn giật.

Má đứng ở cửa. Bà nhìn cái bao một lúc, rồi quay vô, lấy cái nồi đất to nhất.

Hai người ra mé làm cá. Má ngồi, cô đứng, hai tay nhúng nước. Vảy cá bạc dính đầy kẽ ngón, dính cả lên cổ tay, và dưới ánh chiều chúng sáng như những mảnh thiếc nhỏ. Cô làm hết hai mươi con trong lúc má làm hết mười con.

Má không khen, nhưng bà chừa phần cá lớn nhất lại cho cô, và để nó riêng trên cái dĩa sứt.

Tối đó họ ăn cá kho tiêu. Nồi cá nóng, nước kho sánh, mỗi con nằm một chỗ trong nồi như nằm trong tay. Hai chén cơm, hai đôi đũa, một đĩa rau luộc. Má gắp cá cho Sophea, gắp cho mình, và để dành hai con trong đĩa nhỏ phủ lá chuối.

"Cá của anh Hai," Sophea nói.

"Ừ."

"Anh có nói chừng nào về không?"

"Chưa."

"Má nhắn chưa?"

"Nhắn rồi."

"Nhắn gì?"

"Nhắn cám ơn cá."

Cô gắp một con cá, bỏ vô miệng, nhai. Xương cá sặc nhỏ và mềm, cô nhai luôn cả đầu. Cô nuốt, rồi nói.

"Cá ngon."

"Ngon thì ăn."

Không ai nhắc tới cuối tháng sáu. Không ai nhắc tới nước. Họ ăn cá. Cái đĩa phủ lá chuối nằm yên ở góc mâm, hai con cá nằm dưới lá, không ai đụng.

Sáng hôm sau, Sophea quét sàn. Cô quét từ mé ngoài vô bếp, rồi quét lại từ bếp ra mé, rồi lấy cái que nhọn, khều từng khe ván, từ khe thứ nhất tới khe thứ hai mươi. Bụi trong khe lên thành đám nhỏ, bay trong nắng, đậu lại ở chỗ cũ.

Má đứng ở bếp, nhìn cô. Bà không nói gì cho tới khe thứ mười chín.

"Quét làm chi sớm," bà nói.

"Dạ. Con quen."

"Còn hơn một tháng nữa."

"Dạ."

"Quét xong thì tháng sau bụi cũng lên."

"Thì quét lại."

"Mày quét sớm cho mệt."

"Quét không mệt."

"Vậy mày quét cho hết khe." Má quay lưng, cầm đũa cả. "Mai đi nữa."