Ba lớp đọc bài cùng một lúc. Lớp một đọc a, bê, xê. Lớp ba đọc bảng cửu chương. Lớp năm đọc một đoạn văn về mùa nước, và ba giọng không chọi nhau mà trôi qua nhau như ba chiếc ghe chạy chung một luồng.

Trường nổi nằm giữa làng, mái tôn sơn xanh đã bạc, cột cờ cắm vào một cái thùng phuy. Dưới sàn là hai mươi bốn thùng sắt xếp hai hàng. Sophea cặp ghe vào cầu thang nhỏ, vác thùng cá khô lên vai, và đếm bậc: chín bậc.

Căn tin nằm ở góc sàn, một cái quầy gỗ che bằng tấm bạt. Bà Nhung đứng sau quầy, tay đang lau cái nồi nhôm bằng nắm rơm.

"Sáu ký," Sophea nói.

"Cân lại."

"Cân rồi, ở nhà."

"Cân ở nhà là cân nhà. Cân lại ở đây."

Bà Nhung kéo cái cân treo xuống. Sophea đổ cá lên đĩa cân, xếp cho đều. Kim cân chạy qua số năm, qua số sáu, rồi dừng nửa vạch dưới bảy.

"Sáu ký," bà nói. "Thiếu hai lạng."

"Cá khô nhẹ hơn lúc phơi."

"Cá nào cũng nhẹ hơn lúc phơi."

"Vậy bà trả sáu ký."

"Bà trả năm ký rưỡi."

"Sáu ký, thiếu hai lạng, tính năm ký tám."

"Năm ký sáu."

"Năm ký bảy."

"Con chịu thua." Bà Nhung cười, lau tay vô tạp dề. "Bán theo ký, trả bằng gạo. Năm ký bảy cá thì bốn ký gạo."

"Bốn ký rưỡi."

"Bốn ký."

"Bốn ký rưỡi, má con nói vậy."

"Má con nói lúc nào?"

"Lúc con ra khỏi nhà."

"Bốn ký, kèm một nắm đậu xanh." Bà Nhung múc gạo vô bao. "Không ai thắng được má con."

"Dạ."

Cô đứng nhìn bà múc. Gạo chảy từ cái ca nhôm xuống bao, tiếng rì rì, hạt nào cũng trắng. Gạo ở đây không giống gạo ở chợ nổi, hạt ngắn hơn, mùi nồng hơn, và bà Nhung bảo đó là gạo trường, cho học trò ăn.

Cô cột miệng bao bằng ba vòng dây, thắt nút ba ngón.

Chuông ra chơi là một cái thùng phuy nhỏ, người ta đánh bằng thanh sắt. Học trò tràn ra sàn, chân trần, tiếng chân dội xuống các thùng sắt bên dưới như tiếng trống nhỏ. Thằng Vuth chạy tới, cặp đã bỏ lại trong lớp, tóc ướt mồ hôi dính trán.

"Chị Sophea!"

"Con không học hả?"

"Ra chơi. Con lên lớp hai rồi."

"Lớp hai học gì?"

"Học cộng. Con cộng tới một trăm."

"Giỏi vậy."

"Chị cộng được không?"

"Chị đếm được."

"Đếm với cộng khác hả chị?"

"Đếm là cộng từng cái một."

"Vậy con cộng nhanh hơn chị."

"Ừ. Nhanh hơn."

"Thầy khen con."

"Thầy ghi hả?"

"Dạ. Thầy ghi hết." Nó nhe cái răng, giờ đã mọc một cái mới, to hơn cái cũ. Rồi nó chạy đi, hòa vô đám trẻ đang chơi ném lon.

Sophea nhìn theo. Cô đếm đầu mấy đứa lớp một đứng sát cửa lớp, tay bấu vào song cửa sổ: mười một đứa, đứa nào cũng ốm, đứa nào cũng nhìn ra ngoài như nhìn một cái chợ.

Qua cửa sổ lớp học, cô thấy mười mấy cái đầu cúi xuống. Bảng đen treo trên vách tôn, cong nhẹ ở góc, ai đó viết chữ phấn trắng mà cô không đọc được. Một cái quạt trần quay chậm, kêu cọt kẹt. Cô nhìn bảng một lúc, rồi quay mặt đi.

Cô nâng bao gạo thử trên tay. Bốn ký, không hơn, và cô biết bằng cái nặng chứ không cần cân. Rồi cô vác nó xuống, bước chậm, vì sàn ván trường mòn và bậc thang nào cũng ướt.

Lúc cô xuống tới giữa cầu thang, thầy Sáu đang đứng ở bậc thứ ba, tay cầm sổ.

Ông mặc áo sơ mi trắng đã ngả vàng ở cổ, đội mũ vải, đeo cặp kính buộc dây ở hai bên gọng. Sổ của ông bìa đen, gáy khâu chỉ, dày bằng hai ngón tay. Ông mở nó ra, đưa sát mặt, và đọc không cần ngẩng.

"Sophea."

"Dạ thầy."

"Năm nay hai trăm sáu mươi lăm đứa."

"Dạ."

"Năm ngoái hai trăm bảy mươi hai."

"Dạ."

"Năm kia hai trăm tám mươi mốt."

"Dạ, thầy."

"Con nghe hay con nhớ?"

"Con nghe."

"Vậy con nhớ không?"

"Con nhớ. Hai trăm sáu lăm, hai bảy hai, hai tám mốt."

"Giỏi." Ông gật. "Con đếm giỏi hơn thầy tưởng."

Cô không đáp. Cô nhìn trang sổ ông đang cầm, giấy ngả nâu, mép quăn, từng hàng chữ nhỏ viết bằng bút mực tím, nét nhòe vì ẩm. Cô không đọc được chữ nào. Cô nhìn cái hình của chúng, như nhìn một hàng ghe xa.

Bên dưới, nước xanh sậm, lặng, lẫn vài mảnh lục bình. Một đứa nhỏ chèo thau từ phía chợ tới, cặp giơ cao khỏi đầu. Rồi thêm một đứa nữa. Rồi ba đứa liền nhau, thau chạm thau, tiếng nhôm khua lách cách.

Sophea nhích sát vào lan can nhường đường. Cái thau đầu tiên lướt qua, đứa nhỏ ngẩng lên nhìn cô, không cười, rồi chèo tiếp. Cái thứ hai lướt qua. Cái thứ ba suýt va vào cọc, quay một vòng, và đứa nhỏ la lên, và cả đám cười.

"Chúng nó chèo giỏi," cô nói.

"Chèo giỏi hơn học." Thầy Sáu khép sổ lại một nửa, giữ ngón tay trong trang. "Mà chúng nó chèo giỏi là tốt."

Ông đứng yên một lúc, nhìn đám thau xa dần. Tiếng ba lớp đọc bài vẫn trôi trên đầu, chồng lên nhau.

"Thầy ghi thêm một chuyện," ông nói. Giọng ông không đổi, bằng giọng ông nói số học trò. "Nước mùa vừa rồi chảy ngược ít hơn mùa trước bốn ngày."

Sophea đứng nghe. Cô không hỏi ông bốn ngày là gì, và cô không thấy mình cần hỏi. Gió từ mặt nước thổi lên cầu thang, mang theo mùi bùn khô, mùi cá và mùi phấn.

"Thầy ghi," ông nói.