Nước đứng cao nhất năm. Từ sáng, mặt nước ngoài làng phẳng và rộng tới mức không nhìn thấy bờ bên kia, chỉ thấy một dải xanh nhạt nối vào trời. Cả làng ra ngoài mé từ lúc mặt trời chưa lên khỏi rừng ngập. Ai cũng mặc đồ tốt nhất, và đồ tốt nhất của cả làng là áo vàng nghệ.

Ghe đua nằm thành hàng dọc theo luồng, hai mươi sáu chiếc, dài như con cá lóc khổng lồ, sơn đỏ và xanh, đầu chạm hình đầu rắn. Mỗi ghe chở bốn chục người, ngồi hai hàng, mái chèo dựng đứng như rừng tre. Cờ đuôi nheo năm màu giăng từ cột này sang cột kia, phần phật.

Sophea cặp ghe nhỏ của nhà vào mạn một cái bè lớn, cái rổ cá khô đặt trước chân. Má ngồi sau, cầm cái quạt nan. Hôm nay bà mặc áo bà ba mới, màu nâu đất, không giặt nhiều, còn nếp.

"Bán được bao nhiêu?" má hỏi.

"Chưa bán."

"Khách đâu?"

"Mới tới."

Khách đến từ nơi xa, ngồi trên ghe thuê, mặc áo sặc sỡ. Một người đàn ông béo, đội mũ rộng vành, chèo thau nhỏ tới sát mạn ghe cô, cúi nhìn rổ.

"Cá gì vậy cô?"

"Cá lóc khô, chú."

"Bao nhiêu một ký?"

"Chú mua mấy ký?"

"Một ký thôi."

"Giá chợ. Chú muốn thử thì cho một con."

"Cho thử một con." Ông bẻ, nhai, nhíu mày. "Mặn."

"Mặn mới để lâu."

"Ngọt được không?"

"Ngọt thì ươn."

Ông cười, trả tiền, nhận gói cá bọc lá. Sophea đếm tiền bằng ngón cái, nhanh như má, rồi bỏ vô túi vải ở thắt lưng.

Một bà khách khác ghé ngay sau, đi cùng cô con gái nhỏ, đứa bé ngồi ôm cái trống bỏi.

"Cá này nướng được không cô?"

"Được. Nướng sơ rồi chấm mắm ớt."

"Con nhỏ nó không ăn cay."

"Vậy bà chấm đường. Cá khô chấm đường cũng ngon."

"Thiệt hả?"

"Thiệt. Má con làm vậy hồi con nhỏ."

"Vậy cho tôi hai con." Bà nhìn má đang ngồi sau lưng cô. "Bà đây là má cô hả?"

"Dạ."

"Hai mẹ con giống nhau."

"Dạ, người ta nói vậy," Sophea đáp. Má không nói gì, nhưng chiếc quạt nan vẫn phe phẩy chậm rãi, nhịp không đổi.

Ghe đua bắt đầu vào hàng lúc trời lên cao. Tiếng trống nổi lên từ cuối hàng, một nhịp, một nhịp, rồi dồn lại thành tiếng sấm. Người ngồi trên bè hai bên luồng vỗ tay theo trống, bắt đầu từ xa, đi dần về phía cô như con sóng.

"Nghe chưa?" ông Chín Lưới hỏi. Ông ngồi trên bè kế bên, tay vẫn vá một góc lưới, như hôm nay chỉ là một buổi vá bình thường.

"Dạ, nghe."

"Trống sau ba nhịp thì ghe lên. Nghe cho kỹ."

"Dạ."

"Ông nghe ba chục năm rồi. Năm nào trống cũng đúng."

"Ông không xem hả?"

"Xem chứ. Tay ông làm, mắt ông xem."

Thầy giáo Sáu đứng ở mép bè gần nhất, mũ vải trên đầu, môi mấp máy, ngón tay gập từng ngón theo mũi ghe.

"Hai mươi sáu ghe, mười ba cặp," ông nói, như nói cho chính ông nghe. "Mỗi cặp một lượt. Tới trưa mới hết."

"Thầy đếm gì vậy?"

"Đếm hết."

"Đếm để làm gì?"

"Để sau nhớ." Ông liếc cô. "Con có thích không?"

"Dạ, thích."

"Hay."

Trống ba nhịp. Rồi cặp ghe đầu lên.

Hai chiếc ghe cùng đạp nước. Mái chèo hạ xuống, đồng loạt, mỗi bên bốn chục cái, bốn chục tiếng nước vỡ trong một tiếng. Ghe vọt đi như tên, mũi chúi, đuôi hất cao, và nước hai bên mạn bung ra thành vòng trắng. Người trên bè hò lên một tiếng dài, rồi tiếng trống nhấn mạnh hơn.

Tới cặp thứ mười, anh Hai ngồi trong chiếc ghe thứ mười chín, hàng bên trái, áo vàng, đầu quấn khăn rằn đỏ. Anh được xếp chèo phụ vì chủ ghe đua thiếu người. Cô nhìn thấy anh khi ghe lướt qua, thấy hai vai anh nhô lên hạ xuống, cái miệng há ra theo nhịp thở, và mặt đỏ au.

Chiếc ghe thứ mười chín về sau ghe cặp với nó gần một thân ghe.

Khi nó lướt qua đích, mái chèo còn lệch nhịp, và đám đông cười ồ.

Má cũng cười. Bà cầm cái quạt nan che nửa mặt, vai rung. Cô thấy khóe mắt bà nhăn thành hai đường cong, thứ cô ít khi thấy trong năm, và bà không giấu.

"Anh Hai thua!" thằng Vuth la, đứng trên bè bà Tám, hai tay giơ cao.

"Thua!" mấy đứa nhỏ khác la theo.

"Anh mày chèo chậm," bà Tám nói với thằng Vuth. "Nhưng mà anh chèo đẹp."

"Chèo đẹp là sao bà?"

"Là lưng thẳng."

"Chèo thẳng mà thua thì ai khen?"

"Bà khen." Bà Tám véo má nó. "Giờ thì đi lấy bánh."

Ghe cập bờ, người leo lên sàn bè, nước chảy ròng ròng. Anh Hai là người cuối cùng. Anh bước lên cầu ván, mồ hôi đẫm khăn rằn, hai tay run vì mỏi, và vẫn cười.

"Thua rồi," anh nói, tới trước mặt má.

"Ừ."

"Má cười con."

"Má cười ghe thua. Con thì má không cười."

"Con nghe má cười rõ lắm."

"Tai mày bị nước vô." Má đưa cho anh cái quạt. "Quạt đi, đỏ như tôm."

Anh Hai quạt. Quạt hai cái, ba cái, rồi trả lại cho má, và ngồi bệt xuống sàn, hai chân dang ra.

Giữa trưa họ ăn ngay trên ghe, mâm đặt giữa hai cái rổ cá khô, cơm nếp với cá, chuối chín, một chai nước ngọt chia ba. Ghe chòng chành nhẹ, và gió trên nước mát như hơi thở của một con vật lớn. Không ai dọn một cái chén nào thừa.

Chiều dần. Khách thuê ghe quay về, cờ xếp lại, tiếng trống thưa. Mặt nước trở về phẳng, vàng, chỉ còn vài vệt sóng cuối cùng của hai mươi sáu chiếc ghe.

Sophea ngồi ở mũi ghe nhà, chân thõng, đếm lại tiền trong túi vải. Anh Hai ngồi cạnh cô, vai còn ướt, mắt nhìn ra luồng nơi chiếc ghe đua thứ mười chín đang cột dây.

"Mệt không?" cô hỏi.

"Mệt. Mà nghe thích."

"Thua vậy mà thích hả?"

"Thua cũng là một lần chèo."

"Má cười anh đó."

"Anh nghe."

"Bà Tám nói lưng anh thẳng."

"Lưng thẳng mà thua." Anh nhìn ra mặt nước. "Năm sau anh thắng."