Sáng hôm sau Nguyên dậy sớm hơn thường lệ, mua một bó bông cúc vàng ở hàng rào nhà hàng xóm, đi bộ ra khu đất gò sau vườn, nơi gia đình chôn cất mấy đời nay. Mộ ông ngoại còn mới, đất chưa kịp xanh cỏ, tấm bia đá cẩm thạch trắng tinh khác hẳn mấy ngôi mộ cũ đã rêu phong xung quanh.

Cô đặt bó bông xuống, quỳ gối, không thắp nhang ngay mà ngồi im một lúc lâu, tay đặt lên nền đất còn tơi.

"Con xin lỗi ông." Cô nói khẽ, giọng nghẹn ở giữa câu. "Con biết con về trễ."

Gió thổi qua đám lau sậy ven gò, kéo theo mùi bùn ẩm lẫn mùi bông cúc. Xa xa có tiếng máy cày chạy đâu đó ngoài ruộng, tiếng chim sẻ ríu rít trên một cây gòn già gần đó.

Nguyên châm nhang, cắm ba cây lên mộ, đứng lên phủi đất dính đầu gối quần. Cô nhìn quanh khu gò, nhận ra vài ngôi mộ khác cũng quen mặt, trong đó có mộ bà ngoại, đã nằm đây từ trước khi cô sinh ra, cỏ mọc xanh um phủ gần kín bia. Cạnh đó là hai ngôi mộ nhỏ hơn của ông bà cố, xây gạch đơn sơ từ mấy chục năm trước, đã sứt mẻ vài góc theo mưa nắng.

Cô nhớ có lần ông ngoại dẫn cô ra đây tảo mộ dịp Thanh minh, chỉ từng ngôi kể chuyện đời người nằm dưới, giọng chậm rãi như đang kể chuyện cổ tích chứ không phải chuyện người thân đã khuất. Lúc đó cô còn nhỏ, chỉ mong kể xong để về ăn bánh, đâu ngờ có ngày chính ông cũng nằm trong hàng mộ đó, để cô đứng đây một mình kể lại chuyện của chính mình cho ông nghe.

"Con hứa với ông, con sẽ đọc hết cuốn sổ đó." Cô nói tiếp, giọng vững hơn một chút. "Con không biết con sẽ tìm ra cái gì, nhưng con sẽ đọc cho hết, đàng hoàng, không phải đọc cho có."

Trên đường về, cô ghé ngang nhà cô Sáu Nhạn, người dì Bảy có nhắc qua hôm trước, nói bà từng làm ở trạm thủy văn huyện chung thời với ông ngoại. Căn nhà nhỏ nằm khuất sau mấy bụi chuối, cửa mở toang đón gió, một bà cụ tóc bạc trắng đang ngồi vá lưới trước hiên.

"Dạ, cô là cô Sáu Nhạn phải không ạ? Con là Nguyên, cháu ngoại ông Hai Đảnh."

Bà cụ ngẩng lên, mắt sáng hẳn, buông cây kim vá xuống. "Trời, con Nguyên đây hả? Lớn dữ vậy rồi. Cô nhớ hồi con còn nhỏ xíu, ông Hai hay dắt con ra bờ kênh chơi."

"Dạ, con nhớ." Nguyên ngồi xuống bậc thềm theo lời mời của bà. "Con nghe nói hồi xưa cô với ông con có làm chung ở trạm thủy văn?"

"Ừ, làm chung mấy năm, hồi đó cô còn trẻ măng. Sau cô nghỉ hưu năm hai ngàn mười, ông Hai vẫn còn ráng đo tiếp, tự nguyện chứ đâu ai trả lương nữa." Bà cụ lắc đầu, giọng vừa thương vừa nể. "Ông đó gàn lắm, nói con nước nó không nói dối ai, chỉ có người không chịu nghe thôi."

Nguyên khựng lại, câu nói của bà giống hệt câu ông ngoại từng nói với cô, như thể hai người đã lặp đi lặp lại nó với nhau suốt mấy chục năm cho tới khi nó trở thành một thứ gì đó chung, không còn biết ai nói trước ai nói sau.

"Cô Sáu, mai mốt con ghé thăm cô nhiều hơn được không? Con đang coi lại mấy cuốn sổ ông để lại, chắc có chỗ cần hỏi cô mới hiểu hết."

"Được chớ, cô rảnh cả ngày, có ai ghé nói chuyện là mừng rồi." Bà cụ cười, mấy nếp nhăn quanh mắt xô lại với nhau. "Mà con định đọc kỹ vậy làm chi, để lưu niệm thôi hay tính làm gì?"

Nguyên ngần ngừ một chút trước khi trả lời, chính cô cũng chưa chắc câu trả lời của mình nghe có hợp lý không. "Con thấy vài chỗ số liệu là lạ, con muốn coi thử có phải con nhìn lầm không."

"Lạ sao?"

"Con cũng chưa chắc, để con coi thêm vài bữa nữa." Nguyên đứng dậy, chào bà cụ ra về. "Con cảm ơn cô, mai mốt con ghé nữa."

Cô Sáu Nhạn tiễn Nguyên ra tới cổng rào bằng tầm vông, còn dặn với theo lúc cô đã đi được mấy bước. "Bữa nào rảnh nhớ ghé, cô còn giữ vài cuốn sổ cũ của trạm hồi xưa, biết đâu có chỗ giúp được cho con."

Nguyên quay lại gật đầu, lòng thấy nhẹ hơn một chút. Ít nhất giờ cô không phải một mình đọc cuốn sổ đó nữa, đã có thêm một người tin rằng những con số kia không phải chuyện vớ vẩn của một ông già rảnh rỗi.

Trên đường về nhà, cô nhẩm tính lại lịch mùa. Mùa khô năm nay chỉ còn hơn hai tháng là hết, sau đó nước sẽ lên trở lại, những gì cô muốn kiểm chứng ngoài thực địa sẽ phải đợi tới mùa sau mới làm được. Hai tháng nghe có vẻ dài, nhưng nếu tính luôn thời gian xin phép, chuẩn bị dụng cụ, tìm người dẫn đường, thì thật ra chẳng còn bao nhiêu.

Cô bước nhanh hơn, trong đầu đã bắt đầu vạch sẵn việc cần làm, không còn thời gian để do dự thêm nữa.