Gà gáy lần hai thì Nguyên đã tỉnh. Ánh sáng lùa qua khe ván, đổ thành từng vệt mỏng trên nền nhà. Ngoài kênh có tiếng ghe máy chạy sớm, tiếng nước vỗ mạn ghe rồi tan dần.

Cô nhóm bếp than nấu ấm nước, pha cà phê phin theo kiểu ông ngoại vẫn pha. Cuốn sổ để giữa bàn, cây bút chì kỹ sư luôn mang theo đặt bên cạnh.

Nguyên bắt đầu lật lại từ trang đầu, chậm rãi hơn tối qua. Cô lấy một cuốn sổ tay mới mua sẵn ở Sài Gòn, kẻ bảng, chia cột: năm, tháng, mực nước ghi được, ghi chú của ông.

"Đọc kiểu này là để làm việc, không phải để hoài niệm nữa." Cô nói khẽ, tay kẻ xong hàng cột đầu tiên, thói quen nghề nghiệp trỗi dậy rõ rệt hơn hẳn tối qua.

Những trang năm 1985, 1986, chữ ông đều tăm tắp, gần như in. Tới những trang gần cuối cùng, nét bút run rõ, có chỗ con số bị viết đè lên nhau như tay ông không còn giữ được thẳng.

Cô dừng lại thật lâu ở dòng chữ cuối cùng ông viết trước khi mất, nét mực nhòe một chút ở cuối câu. Con số vẫn đúng, vẫn đủ, chỉ là bàn tay đã không còn là bàn tay của bốn mươi năm trước.

"Ông già rồi mà còn ráng." Cô nói khẽ, không rõ nói với ai.

Giữa hai trang sổ, một tấm ảnh nhỏ đã ố vàng rơi ra bàn. Ông ngoại còn trẻ, đứng cạnh một cây sào tre y hệt cây treo trên vách, bên cạnh là một cô bé chừng năm sáu tuổi mặc áo bông đỏ, tóc cột hai bên, cười toe không còn cái răng cửa.

"Đây là má mình mà." Nguyên lẩm bẩm, nhìn hồi lâu mới nhận ra, "chụp ngay khúc kênh trước nhà, chắc cỡ cuối những năm tám mươi."

"Má hồi đó cười tươi dữ he." Nguyên nói khẽ, ngón tay miết nhẹ lên mép tấm ảnh đã ố vàng, giọng chỉ đủ mình cô nghe.

Cô cất tấm ảnh vào ngăn trong ví. Có những thứ để yên trong túi áo gần tim hơn treo lên tường cho cả xóm nhìn vào.

Mẹ Nguyên mất năm cô mười chín tuổi, ung thư gan, phát hiện trễ. Cô chưa từng thấy tấm nào chụp mẹ hồi nhỏ như vầy, càng không ngờ nó nằm kẹp giữa hai trang sổ đo nước, như thể ông cố tình giấu nó ở chỗ chỉ người thật sự lật từng trang mới tìm ra.

Nắng lên cao dần, hơi nước bốc lên từ mặt kênh làm không khí đặc và nóng, mùi bùn non lẫn mùi khói đốt đồng ở đâu đó xa xa tạt vào. Nguyên tính lại, số liệu trong bốn mươi năm nhiều tới mức nếu chỉ chép tay thì mất cả tháng, mà máy tính bảng cô mang theo pin lại yếu, sạc một lần chỉ dùng được buổi sáng.

"Cỡ này chép tay chắc hết tháng luôn quá." Cô lẩm bẩm, gấp cuốn sổ tay đầy chi chít con số lại, đứng dậy vươn vai cho đỡ mỏi lưng. "Phải kiếm cái máy tốt hơn, với mua thêm mấy cuốn sổ nữa mới đủ. Với lại cái bóng đèn trong nhà chớp tắt cả đêm qua, đọc chữ dưới đèn đó mỏi mắt muốn xỉu, phải ghé chợ mua cái mới cho rồi."

Cô thay bộ đồ gọn, đội cái nón lá cũ còn treo sau cửa, khóa cửa nhà kiểu tượng trưng rồi đi bộ ra phía chợ, ngang qua bến ghe đầu xóm. Con đường đất quen thuộc, hai bên vườn xoài đang mùa trái non.

Ở bến ghe, ghe cào cá đậu san sát, người ta đang cân cá buổi sáng, tiếng cãi giá qua lại ồn ào. Một bà bán cá quát vói ai đó "Ba chục một ký cá lóc, bớt nữa lỗ vốn chết luôn nghen!", tiếng cân bàn kêu lạch cạch, tiếng nước đá vụn đổ ào vào thùng xốp. Nguyên đứng nhìn một lúc, nhận ra vài gương mặt quen mà không nhớ tên.

"Ủa, cháu ông Hai Đảnh phải không? Về hồi nào vậy con?" Một bà cân cá gần đó ngẩng lên hỏi, tay vẫn thoăn thoắt xếp cá vào rổ.

"Dạ, con mới về hôm qua." Nguyên đáp, hơi ngại vì không nhớ nổi tên bà.

"Ừ, về thăm mộ ông rồi ở lại luôn hay lên lại trển?"

"Dạ, chắc con ở lại một thời gian." Nguyên cười gượng, không muốn nói rõ hơn giữa chỗ đông người.

"Vậy tốt, có người trông nom nhà cửa ổng cũng ấm cúng hơn." Bà cân cá nói thêm, gật gù quay lại lo tiếp mớ cá đang cân dở. Vài người khác cũng khẽ gật đầu chào rồi quay đi tiếp việc.

"Không biết đám bạn cũ còn đứa nào ở lại xóm này không ta." Cô lẩm bẩm, đứng nhìn quanh bến ghe một lượt, không biết bao nhiêu người trong số đó đã bỏ xứ đi làm ăn xa như phần lớn thanh niên trong vùng. Mấy năm ở thành phố, Tết nào cô cũng vội về vội đi, chưa lần nào ngồi lại đủ lâu để hỏi thăm cho hết một vòng xóm giềng.

Chợ họp ngay sau bến ghe, không lớn, chỉ vài chục sạp bán rau, cá, thịt, tạp hóa. Nguyên len vào giữa đám đông, tiếng radio phát cải lương vang ra từ một sạp tạp hóa cũ.

"Cho con hai bóng đèn tròn, với hai cuốn sổ tay loại kẻ ô đó cô." Nguyên nói với bà chủ sạp tạp hóa, chỉ tay lên kệ hàng treo lủng lẳng.

"Đèn tròn hết rồi con ơi, còn đèn dài thôi, được không?" Bà chủ sạp hỏi lại, tay đã với lên kệ.

"Dạ được, cô lấy con hai cái đó luôn. Sổ này nhiêu vậy cô?"

"Năm ngàn một cuốn, hai cuốn chẵn chục con." Bà chủ sạp đáp, tay xếp gọn hàng vào túi.

"Tổng cộng hết nhiêu vậy cô?" Nguyên hỏi, móc bóp lấy tiền.

"Ba chục hai ngàn con, cô bớt cho hai ngàn lẻ." Bà chủ sạp cười, đưa túi đồ qua tay Nguyên.

Cô trả tiền, xách túi đồ vừa mua, đứng chọn trái cây ở một sạp gần cuối chợ.

"Xoài này ngọt không cô, con lựa biếu người lớn." Nguyên hỏi, tay cầm thử một trái xoài cát còn xanh vỏ.

"Ngọt lịm à con, hàng nhà trồng chớ không phải hàng chợ đâu." Bà bán trái cây đáp, cười tươi.

"Vậy cô lựa giùm con năm trái ngon ngon." Nguyên đưa cái túi vải ra.

"Được rồi, để cô lựa cho, đứng chờ chút nghen con." Bà bán trái cây vừa lựa vừa hỏi thêm. "Con mua ăn hay đem cúng vậy?"

"Dạ, con mua ăn, với biếu cô Sáu Nhạn nữa." Nguyên đáp.

Nguyên gật đầu, định lựa thêm vài trái thì nghe có ai đó gọi tên mình từ phía sau, giọng đàn ông quen tới mức tim cô khựng lại một nhịp trước khi quay đầu.