Hiên nhà trọ sáng sớm, nắng còn dịu, chưa gắt như mọi khi, gió nhẹ thổi qua mang theo mùi đất ẩm còn sót lại từ cơn mưa đêm qua. Cô ngồi xổm trên bậc thềm, cây sào đặt ngang trên hai chiếc ghế nhựa kê song song, tay cầm miếng giẻ chà dọc theo thân tre già đã lên nước bóng vì nắng mưa nhiều năm.

Chỗ tay cầm ở khoảng giữa cây sào đã mòn lõm xuống thành một đường cong vừa khít bàn tay, dấu vết của không biết bao nhiêu lần siết chặt qua năm này tháng khác. Cách đó một đoạn, một chỗ mối buộc cũ để lại một vòng hằn sâu trên mặt tre, dù sợi dây đã được tháo ra từ lâu. Đầu cây sào bịt một lớp sắt đã thay tới lần thứ hai, mối hàn còn thấy rõ đường viền không đều. Gần gốc, một vết cháy nhỏ loang lổ, không rõ do lửa trại hay do va vào bếp lò lúc nào đó. Dọc thân tre còn vài vết xước chồng chéo, mỗi vết một độ sâu.

Cô chà miếng giẻ chậm rãi, đi từ đầu cây sào xuống tới gốc, lau lớp bụi bám mấy ngày nay. Miếng giẻ dần chuyển màu xám đen. Cô nhúng nó vô thau nước dưới chân, vắt, rồi chà tiếp. Nước trong thau đục dần.

Khamla ngồi xổm gần đó, tay cầm một ly trà đá vừa được chủ trọ mang ra, quan sát cô làm việc, mắt lướt theo từng đường chà của miếng giẻ.

"Sáng sớm chà sào."

"Mấy bữa không cầm. Bụi bám."

"Đồ nghề để không thì bụi. Cầm thì bóng."

"Cây này ai chặt?"

"Cha tui. Tre già, chặt ở bờ rạch sau nhà. Tui cầm từ năm hai ngàn hai mươi tới giờ."

"Tre già. Chắc." Anh gõ ngón cái bẹt lên một mắt tre. "Chịu bao nhiêu ký?"

"Tám chục ký là cùng. Quá thì oằn."

"Đủ. Đồ nghề không cần nặng hơn người." Anh nhìn cô từ đầu xuống chân. "Cô bao nhiêu?"

"Bốn mươi ba."

"Còn dư."

Cả hai đều thấy câu hỏi đó bình thường.

"Bên anh xài sào gì?"

"Tre. Gỗ nặng, chìm."

"Tre mau gãy."

"Gãy thì chặt cây khác."

Khamla đưa tay cầm thử cây sào lên, lắc nhẹ để coi độ dẻo của tre, rồi đặt xuống lại đúng chỗ cũ. Hai cái ghế nhựa kêu cót một tiếng, chân ghế lún nhẹ xuống nền hiên.

"Đầu sắt. Thay mấy lần?"

"Hai lần. Lần đầu cha thay, hồi tui còn nhỏ. Nghe nói đóng vô đá, gãy."

"Vết cháy?" Anh chỉ xuống gần gốc.

"Không biết. Tui cầm thì nó đã có rồi."

"Sào tôi cũng có. Mỗi vết, một lần suýt gãy."

"Vậy chỗ nào yếu, anh biết không?"

"Tay biết. Mắt không biết."

Tới vòng hằn của mối buộc cũ, Khamla đưa ngón cái bẹt rà theo.

"Mối gì đây?"

"Thòng lọng. Cha buộc dây neo vô đó, cắm sào xuống bùn cho ghe khỏi trôi."

"Thòng lọng siết. Siết lâu thì hằn." Anh rà thêm một vòng. "Người buộc chặt tay."

"Ổng buộc cái gì cũng chặt."

Cô tiếp tục chà giẻ dọc thân tre, từng đoạn một, tới chỗ tay cầm mòn lõm thì chà chậm lại.

Khamla đặt bàn tay mình vô chỗ lõm. Tay anh to, ngón cái bẹt chìa ra khỏi đường cong. Anh dời tay xuống thấp hơn một gang, rà tới rà lui, rồi dừng.

"Đây nữa."

Cô cúi xuống. Thấp hơn chỗ lõm cũ một gang, mặt tre cũng mòn, cạn hơn, hẹp hơn, chưa thành đường cong rõ.

"Chỗ đó tui cầm," cô nói. "Tay tui nhỏ. Cầm chỗ cha cầm không vừa."

"Hai người. Hai chỗ." Anh rút tay về, chùi lòng bàn tay vô ống quần. "Chỗ trên sâu hơn."

"Ổng cầm lâu hơn."

Cô vắt giẻ, chà qua cả hai chỗ mòn, chỗ sâu rồi tới chỗ cạn, cùng một lực. Tre ở đó nhẵn hơn mọi chỗ khác, giẻ đi qua không vướng.

Nắng lên cao dần, bóng hai người ngắn lại trên nền hiên. Một con gà đi ngang sân, mổ mấy hạt cơm rơi từ bữa sáng.

Chủ nhà trọ xách một xô nước đi ngang, liếc cây sào nằm trên hai chiếc ghế nhựa, nói với Khamla một câu tiếng Lào rồi đi thẳng ra sau nhà.

"Bả nói gì anh?"

"Hỏi ghe đâu."

"Anh nói sao?"

"Bán rồi."

"Rồi bả nói gì?"

"Không nói. Đi xách nước."

Cô chà tiếp, giữ đúng nhịp cũ. Tới đầu bịt sắt, cô lấy móng tay cạy lớp bùn khô còn kẹt trong kẽ mối hàn, cạy hết rồi mới lau.

Khamla đứng dậy, phủi tay, nhìn ra phía con đường dẫn ra bến.

"Trưa ra bãi."

"Làm gì anh?"

"Coi bè. Coi dây." Anh quay lại nhìn cây sào một lần nữa rồi mới hỏi.

"Nếu phải bỏ một trong hai, cây sào với cuốn sổ, cô bỏ cái nào?"

Cô ngừng tay. Cô nhìn cây sào nằm ngang trên hai chiếc ghế, rồi nhìn túi vải bên hông chỗ cuốn sổ nằm, hai tay vẫn giữ nguyên thế đang chà dở. Cô không nói chữ nào.

Khamla không hỏi lại lần hai. Anh đứng chờ một lúc, rồi quay người bước xuống sân, bước chân đều trên nền đất khô, để cô ngồi lại trên hiên với cây sào còn dở miếng giẻ chà. Nắng đã lên cao hẳn, chiếu thẳng xuống chỗ cô ngồi. Cô cúi xuống, chà nốt khúc gần gốc, chỗ vết cháy.